शनिवार, 12 सप्टेंबर 2026
स्विच ऑन करताच ठिणगी पडतेय? दुर्लक्ष करू नका; कधी Loose Connection अन् कधी धोक्याचा इशारा? जाणून घ्या... (फोटो सौजन्य-ChatGPT)
स्विच ऑन किंवा ऑफ करताना त्याच्या आतील कॉन्टॅक्ट विद्युत सर्किट जोडतात किंवा तोडतात. या प्रक्रियेत अतिशय छोटा Electrical Arc निर्माण होऊ शकतो. तो अनेकदा इतका सूक्ष्म असतो की बाहेरून दिसतही नाही.
काही जुन्या प्रकारच्या बल्ब, जास्त वॅटेजची उपकरणे किंवा अधिक लोड नियंत्रित करणाऱ्या स्विचमध्ये किरकोळ आर्किंग होऊ शकते. स्विच दाबताना येणारा नेहमीचा हलका ‘क्लिक’ आवाजदेखील सामान्य असू शकतो.
स्विचमधून स्पष्ट आणि मोठी ठिणगी बाहेर पडत असेल, वारंवार स्पार्किंग होत असेल किंवा जोराचा चटकण्याचा आवाज येत असेल तर त्याकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे.
यासोबतच जळल्याचा वास, धूर, स्विचचा रंग बदलणे किंवा स्विच प्लेट गरम होणे अशी लक्षणे दिसत असतील तर त्या स्विचचा वापर थांबवणे सुरक्षित आहे.
स्विचच्या मागील बाजूस वायर किंवा टर्मिनलचे कनेक्शन सैल झाल्यास विद्युत प्रवाह व्यवस्थित होत नाही आणि आर्किंग होऊ शकते. कालांतराने स्विचमधील मेटल कॉन्टॅक्ट खराब किंवा झिजल्यामुळेही ही समस्या उद्भवू शकते.
याशिवाय सर्किटवरील अतिरिक्त भार, खराब किंवा जुनी वायरिंग, खराब झालेला स्विच तसेच डिमर किंवा स्मार्ट स्विचची चुकीची जोडणी यामुळेही स्पार्किंगची समस्या निर्माण होऊ शकते.
स्विचमधून वारंवार ठिणग्या पडत असतील आणि त्यासोबत धूर किंवा जळल्याचा वास येत असेल तर संबंधित सर्किटचा ब्रेकर बंद करा आणि तो स्विच पुन्हा वापरू नका. समस्या तपासण्यासाठी वारंवार स्विच ऑन-ऑफ करणे टाळा.
स्वतः स्विचबोर्ड उघडून वायर हाताळण्याचा प्रयत्न करणे धोकादायक ठरू शकते. विशेषतः विद्युत पुरवठा पूर्णपणे बंद असल्याची खात्री नसल्यास वायर किंवा टर्मिनलला हात लावू नये.
स्विच किंवा वायरवर जळाल्याच्या खुणा दिसत असतील, सर्किट ब्रेकर वारंवार ट्रिप होत असेल, जळल्याचा वास येत असेल, स्विच असामान्यपणे गरम होत असेल किंवा स्विच बदलल्यानंतरही स्पार्किंग सुरू असेल तर पात्र इलेक्ट्रिशियनकडून तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे. विद्युत बिघाडाच्या बाबतीत छोट्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करण्यापेक्षा वेळेत तपासणी करून घेणे अधिक सुरक्षित ठरते.
