शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
नवी दिल्ली : देशातील 5G स्पेक्ट्रमची लिलाव प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे (Spectrum Auction Process Has Been Completed). आता ग्राहकांना वाटते की भारतात (India) लवकरच 5G सेवा सुरू होईल. पण अशा परिस्थितीत 5G तंत्रज्ञान नेटवर्क कितपत काम करेल असा प्रश्न निर्माण होतोय. होय, आम्ही तुम्हाला सांगतो की, 5G तंत्रज्ञान एक प्रकारची वायरलेस कनेक्टिव्हिटी (Wireless Connectivity) आहे, ज्यामध्ये इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक स्पेक्ट्रम (Electromagnetic Spectrum) म्हणजेच रेडिओ वेव्हचा वापर केला जातो. येथे आम्ही तुम्हाला 5G तंत्रज्ञानाबद्दल सविस्तर सांगत आहोत.
दिलेल्या वेळेत रेडिओ वेव्ह किती वेळा बदलतो, त्याला वेव्ह फ्रिक्वेन्सी म्हणतात. ही वारंवारता हर्ट्झमध्ये मोजली जाते. रेडिओ तरंग परत येण्यासाठी किती वेळ लागतो ही त्याची फ्रिक्वेन्सी आहे. त्याच वेळी, जेव्हा रेडिओ लहरींची वारंवारता वाढते तेव्हा त्यांची फ्रिक्वेन्सी कमी होते. अशा परिस्थितीत जेव्हा वारंवारता जास्त असते तेव्हा लाटा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वेगाने फिरतात. याचा अर्थ रेडिओचे जाळे कमी फ्रिक्वेन्सीमुळे अनेक स्तर काढू शकत नाहीत. दुसरीकडे, फ्रिक्वेन्सी कमी असताना आणि जास्त असताना रेडिओ लहरी कमी वेगाने देखील लांब अंतर प्रवास करू शकतात.
1G, 2G, 3G सेवेतील 4G च्या तुलनेत कमी वारंवारता बँडवर इंटरनेट उपलब्ध आहे. अशा स्थितीत 1G, 2G, 3G चा स्पीड कमी असला तरी कव्हरेज जास्त आहे. त्यामुळे दुर्गम भागात स्लो स्पीडसह 2G किंवा 3G इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी उपलब्ध आहे. परंतु 4G सेवेमध्ये इंटरनेट सामान्यतः जास्त फ्रिक्वेन्सी बँडवर उपलब्ध असते. यामुळे जलद कनेक्टिव्हिटी मिळते, पण दूरच्या ठिकाणी किंवा आजूबाजूच्या ठिकाणी कनेक्टिव्हिटी कमी असते. यामुळे बंद खोल्या किंवा तळघरांमध्ये 4G नेटवर्कवर चर्चा होत नाही. या गोष्टी 5G तंत्रज्ञानातून काढून टाकल्या आहेत. 5G तंत्रज्ञानाशी जोडलेले उच्च-फ्रिक्वेंसी इंटरनेट वेग आणि कव्हरेज या दोन्ही बाबतीत 4G पेक्षा चांगले असेल. काही काळापूर्वी असे म्हटले होते की 5G कनेक्टिव्हिटीसह 1 GB फाईल 1 मिनिटापेक्षा कमी वेळात डाऊनलोड केली जाईल.
