‘डॉजर अभियान’ ते ‘टेक्स्ट बुक फ्री फ्रायडे’ ; बालेन शाह या कामगिरीमुळे बनला तरुणांचा लोकप्रिय नेता, जाणून घ्या सविस्तर

Balen Shah : सध्या नेपाळमध्ये अस्थिरतेचे वातावरण आहे. नेपाळची सूत्रे लष्कराने हाती घेतली आहेत, परंतु परिस्थिती अद्यापही सुधारलेली नाही. याच वेळी काठमांडूचे महापौर बालेन शाह यांना पंतप्रधान बनवण्याची मागणी केली जात आहे.

Balen Shah : काठमांडू : सध्या नेपाळमध्ये हालाकीची परिस्थिती आहे. गेल्या दोन दिवसांपासून Gen Z जनरेशनचे सरकारविरोधी तीव्र आंदोलन सुरु आहे. पंतप्रधान आणि अनेक मंत्र्यांनी राजीनामा दिला आहे. परंतु परिस्थिती अजूनही सुधारलेली नाही. याच वेळी काठमांडूचे महापौर बालेन शाह यांना पंतप्रधान बनवण्याची मागणी केली जात आहे. सध्या तरुणांमध्ये बालेन शाहची लोकप्रियता वाढत चालली आहे. त्यांच्या या लोकप्रियतेमागे त्यांची नेपाळमधील कामगिरी आहे. रॅपर ते महापौर असा त्यांचा हा प्रवास असून त्यांनी नेपाळमध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण मोहीम राबवल्या आहेत. आज आपण बालेन शाह यांच्या कामगिरीबद्दल जाणून घेणार आहोत.

बालेन शाह हे आज नेपाळच्या तरुण पिढीचे आयकॉन मानले जात आहे. त्यांनी भष्ट्राचार, असमानता, गरिबी आणि राजकीय मुद्यांवर रॅप सॉग्स लिहिली होती. २७ एप्रिल १९९० मध्ये काठमांडू मध्ये बालेन शाहचा जन्म झाला. त्यांनी भारतात इंजिनियरिंगचे शिक्षण पूर्ण केले. दरम्यान कोणत्याही राजकीय पाठिंब्याशिवाय बालेन यांनी २०२२ मध्ये त्यांनी काठमांडूच्या महापौर पदाची निवडणूक जिंकली.

त्यांनी कॉंग्रेस आणि UML या नेपाळमधील मोठ्या पक्षांच्या उमेदवारांना हजारो मतांनी पराभूत केले. दरम्यान त्यांनी महापैर झाल्यानंतर अनेक देशात अनेक मोहीम राबवल्या. त्यांनी डोजरक अभियानापासून आपल्या कामाची सुरुवात केली.

Nepal Political Crisis : पंतप्रधान ओली यांच्या राजीनाम्यानंतर, आता नेपाळची सूत्रे कोणाच्या हाती? ही नावे आली समोर, जाणून घ्या

काय आहे डोजर अभियान? 

• काठमांडूचे महापौर झाल्यानंतर, बालेन शाह यांनी सार्वजनिक ठिकाणांवर असलेल्या अवैध बांधकाम हटवली, यामध्ये त्रिभुवन विमानळावरील बांधकाम, रस्त्यांवरील पोलिस चौक्या, दुकाने, खाजगी मालमत्ता,  इत्यादी बांधकामे पाडली.
• त्यांच्या या कारवाईला डोजर अभियान असे नाव देण्यात आले. या मोहिमेचा उद्देश फुटपाथ, रस्ते, नद्यांवरील अतिक्रम हटवणे होता. त्यांच्या या कामावर मानवाधिकार संघटनांनी टीकाही केली.
• त्यांनी तुकुचा नदीवरील अतिक्रमणही हटवले. यामुळे नदीला पुन्हा जीवनदान आले आणि पर्यावरणला चालाना मिळाली. यावेळी अनेक न्यायालयीन संघर्षाला त्यांना सामोरे जावे लागले.
• यावेळी त्यांचे तत्कालीन पंतप्रधान शर्मा ओली यांच्याशीही त्यांचा अनेक मुद्यांवर वाद झाला. परंतु बालेन यांनी राजकीय दबाव झुगारत, विरोध पक्षाच्या धमक्यांना दुर्लक्षित करत मोहीम सुरु ठेवली.
• त्यांच्या या कामगिरीमुळे लोकांमध्ये त्यांती लोकप्रियता वाढू लागली. त्यांची प्रतिमा एक धाडसी नेता म्हणून बनली. विशेष करुण तरुणांमध्ये ही मोहिम लोेकप्रिय बनली. यातून त्यांचा भ्रष्टाचार आणि अतिक्रमणाला असलेला विरोधाचा संदेश लोकांपर्यंत पोहोचला.

खासदारांच्या घरातून बाल कामागांची सुटका

• बालेन शाह यांनी पंतप्रधान केपी शर्मा ओली यांच्या पक्षाच्या खासदारांच्या घरातून बालकामगारांचीही सुटका केली. त्यांच्या या निर्णयामुळे त्यांच्यावर मोठ्या प्रमाणात टीकाही करण्यात आली.
• त्यांच्यावर राजकीय दबाव वाढत गेला. पण त्यांचे कौतुकही करण्यात आले. त्यांच्या या कामागिरीमुळे त्यांची न्यायासाठी लढणारा नेता म्हणून ओळख निर्माण होऊ लागली.
• पंतप्रधानांशी लोकांसाठी त्यांनी केलेल्या वादानंतर त्यांची प्रतिष्ठा आणखी वाढली.

नेपाळमधील कचऱ्याचे व्यवस्थापन

• काठमांडूचे महापौर म्हणून बालेन यांनी देशातील सर्वात गंभीर समस्या कचरा व्यवस्थापनही दूर केले. त्यांनी यासाठी ६ जून रोजी नगरविकास मंत्रालयासोबत करार केला आणि ७ जुलैपासून कचार संकलन सुरु केले. तसेच खाजगी कंपन्यांनाही कचार हातळण्याचे निर्देश देण्यात आले.

‘टेक्स्टबुक फ्री फ्रायडे’

• बालेन यांनी शिक्षण क्षेत्रातही नवीन प्रयोग सुरु केला. त्यांनी टेक्स्टबुक-फ्री फ्रायडे हा उपक्रम सुरु केला.
• याअंतर्गत शाळांमध्ये एक दिवशी पुस्तकांऐवजी सर्जनशील उपक्रम, तंत्रज्ञान व जीवनकौशल्यावर आधारित गोष्टी शिकवण्यावर भर दिला.
• बालेन शहा यांचा या उपक्रमाचा उद्देश विद्यार्थ्यांना आंनदायी आणि वास्तविक जीवनातील आव्हानांसाठी तयार करण्याचा होता.

पारदर्शकता आणि जनसंपर्क 

• याशिवाय बालेन शाह यांनी सरकार आणि नागरिकांमध्ये पारदर्शकता आणि थेट जनसंपर्काची सुरुवातही केली. त्यांनी सार्वजनिक बैठका लाईव्ह करत नागरिकांचा त्यामध्ये सहभाग करुन घेतला.
• बालेन शाह सतत फेसबुक, एक्स, टिकटॉक यांसारख्या सोशल मीडिया अप्सवरुन नागरिकांशी संवाद साधतात. त्यांच्या या आधुनिक पेहराव आणि रॅप संस्कृती आणि डिच कल्चरमुळे ते युवांच्या जास्त जवळ गेले.

राजकीय दलांपासून दूरी

• तसेच बालेन शाह यांनी राजकीय दलांपासून दूरी बनवून ठेवली.
• त्यांनी केवळ तरुण आणि नागरिकांशी अधिकाधिक संपर्क साधण्यावर आणि त्यांच्या समस्या सोडवण्यावर भर दिला.
• यामुळे ते ३५ वर्षातच सर्वात लोकप्रिय नेते ठरले. यामुळे जनरेशन झेड आणि मिलेनियल्स त्यांना आपला नेता मानतात.

२०२३ मध्ये टाइम मॅगझीनने त्यांना टॉप १०० इमर्जिग लीडर्सच्या यादीत सामाविष्ट केले. त्यांची लोकप्रियता जागतिक स्तरावरही पोहोचली. आजही नुकत्याच झालेल्या आंदोलानाचा प्रमुख चेहरा म्हणून ते ओळखले जातात.

धक्कादायक! नेपाळमध्ये हिंसक निदर्शनांदरम्यान Gen Z तरुण डान्स रिल बनवताना; व्हिडिओ पाहून लोक म्हणाले…