BRICS Summit 2026 : ब्रिक्स परिषदेत ऐतिहासिक निर्णय; बंगळूरूस्थित NIMHANS बनेल जागतिक आरोग्य प्रशिक्षण केंद्र

BRICS Summit 2026 : भारत मंडपम येथे सध्या सुरू असलेल्या १८ व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेत 'नवी दिल्ली घोषणापत्रा'ला एकमताने मंजुरी देण्यात आली. या घोषणापत्रात मानसिक आरोग्यासाठी प्रशिक्षण केंद्रे आणि उत्कृष्टता केंद्रांचे जाळे स्थापन करण्यासाठी सहकार्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

• NIMHANS ची मध्यवर्ती भूमिका
• नवी दिल्ली घोषणापत्रात एकमत
• असुरक्षित घटकांवर भर व पारंपरिक उपचार

नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे पार पडलेल्या १८ व्या ब्रिक्स (BRICS Summit 2026) शिखर परिषदेत जागतिक आरोग्याच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला आहे. परिषदेदरम्यान एकमताने स्वीकृत करण्यात आलेल्या ‘नवी दिल्ली घोषणापत्रा’नुसार (New Delhi Declaration) मानसिक आरोग्याच्या क्षेत्रातील आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्यासाठी ‘उत्कृष्टता केंद्रांचे जाळे’ (Network of Centres of Excellence) आणि विशेष प्रशिक्षण केंद्र स्थापन करण्यास सहमती दर्शवण्यात आली आहे. या संपूर्ण जागतिक जाळ्याचे व्यवस्थापन आणि समन्वय साधण्यासाठी भारतातील बंगळूरूस्थित प्रतिष्ठित ‘नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड न्यूरोसायन्सेस’ (NIMHANS) या संस्थेला मुख्य समन्वय केंद्र म्हणून नियुक्त करण्यात आले आहे.

नवी दिल्ली घोषणापत्रात नमूद केल्यानुसार, ब्रिक्स सदस्य देशांमधील मानसिक आरोग्याची आव्हाने हाताळण्यासाठी हे नवीन जाळे एका सामायिक व्यासपीठासारखे कार्य करेल. या व्यासपीठाच्या माध्यमातून सदस्य देशांमध्ये मानसिक आरोग्याशी संबंधित संयुक्त संशोधन करणे, नव्या आरोग्य धोरणांवर चर्चा घडवून आणणे, तसेच पुराव्यावर आधारित (Evidence-based) मानसिक आरोग्य धोरणांना प्रोत्साहन देणे शक्य होणार आहे. यामुळे भारत, रशिया, चीन, ब्राझील, दक्षिण आफ्रिका यांसह सर्व ब्रिक्स देशांमधील वैद्यकीय तज्ज्ञांना आपापसातील सर्वोत्तम पद्धतींची आणि अनुभवांची देवाणघेवाण करण्यासाठी एक मजबूत व्यासपीठ उपलब्ध झाले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : 9/11 Attacks: अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थेच्या फाईलमधून नवीन खुलासे; वर्ल्ड ट्रेड सेंटर हल्ल्यापूर्वीच भारत होता बिन लादेनचा निशाणा

समर्पित गट आणि सामायिक उत्तरदायित्व

या आंतरराष्ट्रीय जाळ्याचे कामकाज सुरळीत चालण्यासाठी प्रत्येक ब्रिक्स सदस्य देशातील तज्ज्ञ प्रतिनिधींचा एक समर्पित गट स्थापन केला जाणार आहे. हा गट प्राथमिक आरोग्य सेवा यंत्रणेमध्ये मानसिक आरोग्याचा शाश्वत आणि व्यापक समावेश करण्यासाठी वैज्ञानिक व तांत्रिक सहकार्याची रूपरेषा ठरवेल. “संतुलित सहभाग आणि सामायिक उत्तरदायित्व” या तत्त्वावर काम करत हा गट जागतिक संकटे, नैसर्गिक आपत्ती किंवा साथीच्या रोगांनंतर उद्भवणाऱ्या मानसिक तणावाचा मुकाबला कसा करावा, यावर उपाययोजना प्रस्तावित करेल.

बालक, किशोरवयीन मुले आणि असुरक्षित घटकांसाठी विशेष लक्ष

या घोषणापत्रात मानसिक आजारांचा सामना करत असलेल्या विशेषतः लहान मुले, किशोरवयीन मुले आणि आर्थिक-सामाजिकदृष्ट्या असुरक्षित घटकांना वेळेवर, सुलभ आणि सातत्यपूर्ण सायकॉलॉजिकल (मानसिक) आधार देण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. याशिवाय असंसर्गजन्य रोगांमुळे (NCDs) निर्माण होणारी नवी आव्हाने रोखण्यासाठी “निरोगी जीवनशैलीसाठी ब्रिक्स मिशन” आणि “२०२६-२०२९ कालावधीसाठी ब्रिक्स रोडमॅप” च्या प्रारंभास सर्व देशांनी पूर्ण पाठिंबा दर्शवला आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India UAE Trade: ‘संरक्षण, AI, अवकाश, महत्त्वपूर्ण खनिजे…’; भारत आणि युएईमध्ये 11.5 अब्ज डॉलर्सच्या महागुंतवणुकीचा मार्ग मोकळा

पारंपरिक औषधोपचार आणि हर्बल संशोधनाला चालना

आधुनिक मानसोपचारासोबतच पारंपरिक आणि एकात्मिक औषधोपचारांचे (TCIM) महत्त्व लक्षात घेऊन ब्रिक्स हेल्थ ट्रॅक अंतर्गत तज्ज्ञ कार्यगट स्थापन करण्याच्या प्रस्तावाचे स्वागत करण्यात आले आहे. हे व्यासपीठ मानसिक आरोग्य आणि इतर आजारांच्या उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधी वनस्पती तसेच हर्बल उत्पादनांवरील संशोधनाचे समन्वय साधण्याचे काम करेल. NIMHANS च्या नेतृत्वाखाली सुरू होणारा हा उपक्रम भारताच्या आरोग्य क्षेत्रातील वाढत्या जागतिक प्रभावाचा आणि ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या संकल्पनेचा एक उत्तम पुरावा ठरत आहे.