बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
Hormuz Island: जगातील सर्वात अनोखी चव! होर्मुझचे लोक खातात लाल मातीचा सॉस; जाणून घ्या यामागची रंजक कहाणी ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
Hormuz Island Edible Soil : पर्शियन आखातातील होर्मुझची सामुद्रधुनी (Hormuz Island Edible Soil) सध्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे चर्चेत आहे. १ मार्चपासून इराणने हा मार्ग बंद केल्याने जागतिक तेल पुरवठा विस्कळीत झाला असला तरी, याच सामुद्रधुनीत एक असे बेट वसलेले आहे ज्याच्या पाककृती परंपरा ऐकून तुम्ही थक्क व्हाल. ‘होर्मुझ बेट’ ज्याला जगाने ‘इंद्रधनुष्य बेट’ (Rainbow Island) हे नाव दिले आहे, तिथे राहणारे लोक चक्क लाल मातीचा वापर आपल्या अन्नात करतात.
होर्मुझ बेट हे त्याच्या नैसर्गिक सौंदर्यासाठी आणि विविध रंगांच्या वाळूसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे केशरी-लाल, हळदी-पिवळा आणि शेवाळासारखा हिरवा अशा विविध रंगांचे डोंगर आणि किनारे पाहायला मिळतात. मात्र, या सर्व रंगांमध्ये केवळ एकच रंग खाण्यायोग्य आहे, ज्याला स्थानिक भाषेत ‘गेलक’ (Gelak) म्हटले जाते. ही माती खनिजांनी, विशेषतः लोहाने समृद्ध असते. जगभरातील पर्यटकांना हे बेट या रंगीबेरणीय भूभागामुळे मोहित करत आले आहे, पण येथील पाककृती मात्र जगासाठी एक रहस्यच आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : War Alert: पुढील सात दिवसांवर जगाचे भवितव्य अवलंबून; अमेरिकेने 2500 मरीन सैनिक आणि युद्धनौका केल्या इराणकडे रवाना
होर्मुझचे लोक ही लाल माती थेट खात नाहीत. त्याऐवजी ते तिचा वापर एक विशेष मसाला म्हणून करतात. त्यांच्या पारंपारिक पाककृतीमध्ये ‘सुराग’ (Suragh) नावाचा एक पदार्थ अत्यंत लोकप्रिय आहे. हा एक माशांपासून बनवलेला सॉस आहे, ज्यामध्ये ‘गेलक’ माती मिसळली जाते. ही माती सॉसला गडद लाल रंग आणि एक वेगळाच आंबट-चवदार सुगंध देते. हे मिश्रण मासे, मीठ आणि केशराच्या साहाय्याने बनवले जाते, जे त्यांच्या सांस्कृतिक ओळखीचे प्रतीक बनले आहे.
Bloody-looking rain pours into the sea at Sahel Sorkh (Red Beach) on Hormoz Island, Iran. The vivid red color is due to a high concentration of iron oxide, particularly the mineral hematite, in the island’s soil and rocks.#Iran #nature https://t.co/JWGsqo2oCh pic.twitter.com/5Hk4LA1VKI — Living in Tehran (LiT) (@LivinginTehran) December 17, 2025
credit – social media and Twitter
स्थानिक लोक ही माती का खातात? याचे उत्तर केवळ चवीत नाही, तर विज्ञानातही दडलेले आहे. १. नैसर्गिक संरक्षक: या लाल मातीमध्ये सूक्ष्मजीवनाशक आणि जंतुनाशक गुणधर्म असतात. आखाती देशांमधील कडक उन्हात अन्न लवकर खराब होऊ नये, म्हणून ही माती नैसर्गिक ‘प्रिझर्व्हेटिव्ह’ म्हणून काम करते. २. आरोग्यदायी पूरक: या भागात अन्नामध्ये लोहाची कमतरता भासू नये, म्हणून ही माती लोहाचा एक उत्तम नैसर्गिक स्रोत मानली जाते. ३. सांस्कृतिक वारसा: पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली ही परंपरा होर्मुझच्या लोकांसाठी केवळ अन्न नसून त्यांच्या पर्यावरणाशी असलेल्या अतूट नात्याची साक्ष आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bounty: माहिती देऊन कोट्यधीश व्हा! इराणचा ‘शहजादा’ रडारवर; मोज्तबा खामेनी, 10 ‘मोस्ट वाँटेड’ नेत्यांवर अमेरिकेने लावलं मोठं बक्षीस
एकडे होर्मुझची सामुद्रधुनी युद्ध, राजकारण आणि जागतिक तेल संकटामुळे तापलेली असताना, दुसरीकडे होर्मुझ बेटावरची ही ‘लाल माती’ मानवाचा निसर्गाशी असलेला जुना ऋणानुबंध अधोरेखित करते. युद्धाच्या सावटाखालीही या बेटाचा ‘सुराग’ सॉस आपली चव टिकवून आहे.
Ans: या लाल मातीला 'गेलक' म्हणतात. ती थेट न खाता अन्नात मसाला म्हणून वापरली जाते.
Ans: 'सुराग' हा होर्मुझचा पारंपारिक माशांचा सॉस आहे, जो लाल माती (गेलक), मासे आणि मीठ यांच्या मिश्रणातून बनवला जातो.
Ans: ही माती लोहाने समृद्ध आहे आणि अन्नाला खराब होण्यापासून वाचवण्यासाठी नैसर्गिक जंतुनाशक म्हणून काम करते.
