Imran Khan OCI Controversy: अभिनेता इम्रान खानला देश सोडण्याची नोटीस; जाणून घ्या काय आहेत ओसीआय कार्डचे कडक नियम?

२०२६ मध्ये लागू झालेले ओसीआय कार्डचे नवे डिजिटल नियम

गृह मंत्रालयाने २०२६ मध्ये लागू केलेल्या नव्या नियमांनुसार, संपूर्ण ओसीआय सेवा अधिक वेगवान आणि पारदर्शक करण्यात आल्या आहेत. यातील प्रमुख बदल खालीलप्रमाणे आहेत:

• पूर्णपणे डिजिटल अन् ऑनलाइन प्रक्रिया: ओसीआय नोंदणी, नूतनीकरण आणि कार्डाचा त्याग करण्याच्या सर्व प्रक्रिया आता १००% ऑनलाइन झाल्या आहेत. पूर्वीप्रमाणे प्रत्यक्ष कागदपत्रांच्या प्रती (Physical Copies) सादर करण्याची गरज आता पूर्णपणे संपुष्टात आली आहे.
• ९० दिवसांची अनिवार्य मुदत: जर एखाद्या ओसीआय कार्डधारकाने आपला परदेशी पासपोर्ट नूतनीकरण (Renew) केला, तर नवीन पासपोर्ट जारी झाल्यापासून ९० दिवसांच्या (३ महिन्यांच्या) आत OCI ऑनलाइन पोर्टलवर माहिती अपडेट करणे अनिवार्य आहे.
• बारंवार रि-इश्यु करण्यापासून मुक्ती: प्रत्येक वेळी नवीन पासपोर्ट मिळाल्यावर पूर्वीप्रमाणे ओसीआय कार्ड पुन्हा छापून मिळणे किंवा व्हीएफएस (VFS) केंद्रावर प्रत्यक्ष अपॉइंटमेंट घेण्याचा त्रास आता दूर झाला आहे. आता फक्त ऑनलाइन पोर्टलवर माहिती अपलोड करणे पुरेसे आहे.
• फास्ट-ट्रॅक इमिग्रेशन अन् बायोमेट्रिक: भारताच्या विमानतळांवर जलद प्रवासासाठी आणि सुरक्षेसाठी बायोमेट्रिक डेटा शेअर करणे अनिवार्य करण्यात आले असून, ते थेट फास्ट-ट्रॅक इमिग्रेशन प्रणालीशी जोडले गेले आहे.
• सुधारित सेवा शुल्क: १ एप्रिल २०२६ पासून ओसीआय नव्याने काढणे, माहिती अपडेट करणे किंवा डुप्लिकेट कार्ड मिळवण्यासाठी सुधारित शुल्क लागू करण्यात आले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Peshawar School : पाकिस्तानच्या पेशावरमध्ये भीषण दुर्घटना; शाळेचे छत कोसळून 20 चिमुकल्यांसह शिक्षिकेचा मृत्यू, अनेक जण गंभीर जखमी

ओसीआय कार्ड मिळवण्यासाठी पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया

ओसीआय कार्ड मिळवण्यासाठी व्यक्ती भारतीय वंशाची असणे आवश्यक आहे. ज्यांचे आई-वडील, आजी-आजोबा किंवा पणजोबा-पणजी कधीकाळी भारताचे नागरिक होते किंवा २६ जानेवारी १९५० रोजी भारताचे नागरिक होण्यास पात्र होते, त्या व्यक्ती ओसीआय कार्डसाठी अर्ज करू शकतात. याशिवाय, भारतीय नागरिक किंवा ओसीआय कार्डधारकाशी लग्न झालेल्या परदेशी जोडीदारालाही (Spouse) दोन वर्षांच्या सततच्या लग्नानंतर ओसीआय मिळण्याचा अधिकार असतो. मात्र, पाकिस्तान किंवा बांगलादेशचे नागरिकत्व असलेल्या व्यक्तींना सुरक्षेच्या कारणास्तव ओसीआय कार्ड दिले जात नाही.

अर्ज करण्यासाठी उमेदवाराला भारत सरकारच्या ociservices.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन ऑनलाइन अर्ज भरावा लागतो. तेथे आपले फोटो, डिजिटल स्वाक्षरी, परदेशी पासपोर्ट, पूर्वीच्या भारतीय नागरिकत्वाचा पुरावा (जसे की जुना भारतीय पासपोर्ट किंवा जन्म दाखला) अपलोड करावा लागतो. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर अर्जदाराला ई-ओसीआय डिजिटल स्वरूपात प्राप्त होते.

ओसीआय कार्डधारकांना मिळणारे फायदे आणि मर्यादा

ओसीआय कार्डधारकाला भारतात जन्मभर कधीही येणे-जाणे, कितीही काळ राहणे आणि कोणत्याही पोलिसात एफआरआरओ (FRRO) नोंदणी न करता राहण्याचा अधिकार मिळतो. ते भारतात व्यापार करू शकतात, नोकरी करू शकतात, बँक खाती उघडू शकतात आणि अनिवासी भारतीयांप्रमाणेच (NRI) आर्थिक व शैक्षणिक सवलती मिळवू शकतात.

परंतु, ओसीआय म्हणजे पूर्ण नागरिकत्व नाही. ओसीआय धारकांना भारतात मतदानाचा अधिकार नसतो, ते निवडणूक लढवू शकत नाहीत, कोणतीही सरकारी नोकरी किंवा घटनात्मक पद (उदा. न्यायाधीश, राष्ट्रपती) भूषवू शकत नाहीत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांना भारतात शेतजमीन, बागायती जमीन किंवा फार्महाऊस खरेदी करण्याची परवानगी नसते. इमिग्रेशन नियमांचे उल्लंघन केल्यास किंवा देशाच्या सुरक्षेला धोका निर्माण झाल्यास सरकार त्यांचे ओसीआय कार्ड रद्द करून त्यांना देश सोडण्याचे आदेश देऊ शकते.