बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
Iran IRGC: आयआरजीसी वादानंतर इराणचे प्रतिशोधात्मक पाऊल; अर्जेंटिनाच्या हवाई दलावर लावला 'दहशतवादी' शिक्का ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आणि जागतिक संबंधांमध्ये एक अत्यंत मोठा राजनैतिक भूकंप झाला आहे. मध्य पूर्वेतील प्रमुख देश इराण (Iran IRGC) आणि दक्षिण अमेरिकेतील प्रमुख देश अर्जेंटिना यांच्यातील संबंध आता अत्यंत ताणले गेले आहेत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने एक अधिकृत निवेदन जारी करत अर्जेंटिनाच्या नौदल (Navy) आणि हवाई दलाला (Air Force) थेट ‘दहशतवादी संघटना’ म्हणून घोषित केले आहे.
हा निर्णय दोन्ही देशांमधील आधीच नाजूक असलेल्या संबंधांना एका नव्या धोकादायक वळणावर घेऊन गेला आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की, हा निर्णय उद्वेगातून घेतलेला नसून “परस्परतेच्या तत्त्वावर” (Principle of Reciprocity) आधारित घेतलेले प्रतिशोधात्मक पाऊल आहे.
या संपूर्ण वादाची ठिणगी काही महिन्यांपूर्वी पडली होती. एप्रिल महिन्यात अर्जेंटिना सरकारने इराणच्या अत्यंत शक्तिशाली लष्करी तुकडीला म्हणजेच ‘इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स’ (IRGC) ला दहशतवादी संघटना घोषित केले होते. अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनाने इराणविरोधात आखलेल्या धोरणाचा भाग म्हणून आणि दबावातून अर्जेंटिनाने ही कारवाई केली असल्याचे इराणचे म्हणणे आहे.
आपल्या लष्करी घटकांवर लादलेल्या या बंदीमुळे क्रोधात आलेल्या इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने बुधवारी कठोर भाषेत भूमिका मांडली. इराणने म्हटले की, “कोणत्याही पुराव्याशिवाय इराणी दलांवर बंदी घालणाऱ्या देशांना त्याच भाषेत उत्तर दिले जाईल. अर्जेंटिनाच्या सैन्याला दहशतवादी घोषित केल्यानंतर आता या प्रकरणातून निर्माण होणाऱ्या सर्व गंभीर परिणामांची संपूर्ण जबाबदारी अर्जेंटिना सरकारचीच असेल.”
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : North Korea : किम जोंग उनच्या घराण्यात मुलगी विरुद्ध बहीण; उत्तर कोरियाच्या सत्तेची सूत्रे नेमकी कोणाच्या हातात जाणार?
अर्जेंटिना आणि इराण यांच्यातील वैमनस्य हे काही नव्याने सुरू झालेले नाही; याला जवळपास तीन दशकांचा रक्तरंजित इतिहास आहे. एप्रिल महिन्यात अर्जेंटिनाने IRGC वर कारवाई करताना स्पष्ट केले होते की, लेबनॉनमधील ‘हिजबुल्लाह’ या सशस्त्र संघटनेला इराण थेट आर्थिक आणि लष्करी मदत पुरवतो.
अर्जेंटिनाच्या राजधानीत म्हणजेच ब्युनोस आयर्समध्ये १९९४ साली ‘AMIA’ (अर्जेंटाईन झिओनिस्ट असोसिएशन) या ज्यू समुदाय केंद्रावर एक भीषण कार बॉम्बस्फोट घडवून आणला गेला होता. या हल्ल्यात तब्बल ८५ निष्पाप लोकांचा मृत्यू झाला होता, तर ३०० हून अधिक लोक गंभीर जखमी झाले होते. अर्जेंटिनाच्या इतिहासातील हा सर्वात प्राणघातक दहशतवादी हल्ला मानला जातो. अर्जेंटिना सरकारच्या मते, या हल्ल्याचा मुख्य सूत्रधार हिजबुल्लाह होता आणि त्याला इराणचे संपूर्ण पाठबळ लाभले होते. याच ऐतिहासिक कारणामुळे अर्जेंटिनाने इराणविरोधात कठोर पवित्रा घेतला आहे.
इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) ही इराणची केवळ एक साधी सैन्याची तुकडी नाही. १९७९ च्या इराणी क्रांतीनंतर स्थापन झालेली ही संस्था इराणच्या शिया मुस्लिम धार्मिक राजवटीचे (Clerical Regime) रक्षण करण्याचे मुख्य काम करते. याशिवाय इराणची अर्थव्यवस्था, क्षेपणास्त्र कार्यक्रम आणि देशांतर्गत सुरक्षा यावर IRGC चे अफाट वर्चस्व आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pakistan : पाकिस्तानच्या तुरुंगात नेमकं चाललंय काय? इम्रान खाननंतर आता माजी परराष्ट्रमंत्री कोसळले, हातांना आणि पायांना दुखापत
जागतिक स्तरावर इराणचा हा लष्करी विभाग अत्यंत वादाच्या भोवऱ्यात सापडला आहे:
इराणने पाश्चात्य आणि मित्र देशांच्या या बंदी मोहिमेला आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे आणि सार्वभौमत्वाचे उघड उल्लंघन म्हटले आहे. स्वतःचे रक्षण आणि प्रतिशोध म्हणून इराणने आपल्या संसदेत कायदे करून त्यांना उत्तर देण्यास सुरुवात केली आहे.
अर्जेंटिनाच्या आधी इराणने अमेरिका, कॅनडा आणि ब्रिटनच्या लष्करी दलांना देखील अधिकृतपणे दहशतवादी संघटना घोषित केले आहे. आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते, अशा प्रकारे एकमेकांच्या अधिकृत सैन्याला ‘दहशतवादी’ ठरवल्यामुळे मुत्सद्दी मार्ग बंद होतात आणि भविष्यात प्रत्यक्ष लष्करी चकमक किंवा आर्थिक युद्धाचा धोका कमालीचा वाढतो.
Ans: इराणने अर्जेंटिनाच्या नौदल (Navy) आणि हवाई दलाला (Air Force) अधिकृतपणे दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित केले आहे.
Ans: अर्जेंटिनाने इराणच्या 'इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स' (IRGC) या विशेष सैन्यावर दहशतवादी संघटना म्हणून बंदी घातली होती.
Ans: १९९४ मध्ये अर्जेंटिनातील AMIA ज्यू केंद्रावर भीषण बॉम्बस्फोट झाला होता, ज्यामध्ये ८५ लोकांचा मृत्यू झाला होता; या हल्ल्यासाठी इराण-समर्थित हिजबुल्लाहला जबाबदार मानले जाते.
