Trump Xi Putin : शेन्झेनमध्ये रंगणार महासत्तांचा महासंग्राम! ट्रम्प, पुतिन आणि शी जिनपिंग यांच्या भेटीने जगाची धाकधूक वाढली ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या पटलावर येत्या गुरुवारी एक असा ऐतिहासिक क्षण पाहायला मिळणार आहे, जो कदाचित जगाची दिशा बदलून टाकेल. जगातील तीन सर्वात शक्तिशाली आणि अण्वस्त्रसज्ज देश अमेरिका, चीन आणि रशिया यांचे सर्वोच्च नेते पहिल्यांदाच एकाच मंचावर एकत्र येणार आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन (Trump Xi Putin) यांच्यात गुरुवार, १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी दक्षिण चीनमधील तंत्रज्ञान नगरी ‘शेन्झेन’ (Shenzhen) येथे ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठक होणार आहे. सोमवारी चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अधिकृत निवेदन जारी करून या महाबैठकीवर शिक्कामोर्तब केले आहे.
दक्षिण चीनमधील शेन्झेन येथे १८ आणि १९ नोव्हेंबर रोजी आशिया-पॅसिफिक आर्थिक सहकार्य (APEC) शिखर परिषद आयोजित करण्यात आली आहे. या शिखर परिषदेच्या निमित्ताने जगातील २१ देशांचे नेते एकत्र येत आहेत, मात्र सर्वांच्या नजरा या परिषदेच्या दुसऱ्या दिवशी होणाऱ्या ट्रम्प, जिनपिंग आणि पुतिन यांच्या विशेष बैठकीवर खिळल्या आहेत. अमेरिका आणि रशियाने यापूर्वीच या बैठकीला दुजोरा दिला होता, आणि आता चीननेही अधिकृत घोषणा केल्याने या महासत्तेच्या भेटीची जोरदार तयारी सुरू झाली आहे. जरी या बैठकीचा संपूर्ण अधिकृत कार्यक्रम अद्याप जाहीर करण्यात आलेला नसला, तरी या तीन नेत्यांच्या चर्चेतून जागतिक शांतता, व्यापार आणि सुरक्षिततेबाबत मोठे निर्णय घेतले जाण्याची शक्यता आहे.
व्हाईट हाऊसच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या ऐतिहासिक बैठकीत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचा मुख्य भर जगातील अणुशस्त्रांची संख्या कमी करण्यावर असणार आहे. विशेषतः अणुशस्त्रांवर मर्यादा घालणाऱ्या नव्या करारात चीननेही सामील व्हावे, अशी अमेरिकेची आग्रही मागणी आहे. सध्याच्या घडीला जागतिक अण्वस्त्र साठ्याचा विचार केला तर अमेरिका आणि रशिया हे चीनपेक्षा खूप पुढे आहेत. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाच्या अंदाजानुसार, चीनकडे सध्या ६०० हून अधिक अण्वस्त्रे आहेत, तर अमेरिका आणि रशिया या दोन्ही देशांकडे प्रत्येकी ५,००० पेक्षा जास्त अण्वस्त्रे आहेत.
या चर्चेचे महत्त्व यावर्षी आणखी वाढले आहे कारण अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील अणुशस्त्रांवर मर्यादा घालणारा शेवटचा द्विपक्षीय करार (‘न्यू स्टार्ट’ संधी) फेब्रुवारी २०२६ मध्ये संपुष्टात आला आहे. गेल्या ५० वर्षांत पहिल्यांदाच या दोन महासत्तांमधील अणुशस्त्रांवर कोणतेही कायदेशीर निर्बंध राहिलेले नाहीत. त्यामुळेच ट्रम्प यांना आता रशियासोबतच चीनलाही एका नव्या अणुकरारात बांधून ठेवायचे आहे. मात्र, चीनने या प्रस्तावावर सावध आणि काहीसा नकारात्मक पवित्रा घेतला आहे. चीनचे म्हणणे आहे की त्यांच्याकडे अमेरिका आणि रशियाच्या तुलनेत खूपच कमी अणुशस्त्रे आहेत, त्यामुळे जोपर्यंत या दोन देशांनी स्वतःचा अण्वस्त्र साठा कमी करत नाहीत, तोपर्यंत चीन अशा कोणत्याही चर्चेत सहभागी होण्यास इच्छुक नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : AI Weapons : ‘कोण जगेल आणि कोण मरेल, हे यंत्रांनी ठरवू नये…’ एआय युद्धाच्या नियमांवर 128 देशांची मोठी खलबते
अणुशस्त्रांसोबतच डोनाल्ड ट्रम्प या बैठकीत मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या इराण युद्धाचा मुद्दाही प्रामुख्याने उपस्थित करणार आहेत. शी जिनपिंग आणि व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबत चर्चा करून इराणमधील संघर्ष कसा थांबवता येईल, यावर ट्रम्प यांना मार्ग काढायचा आहे. रशिया आणि चीन या दोन्ही देशांचे इराणशी घनिष्ठ संबंध असल्याने, या दोन नेत्यांचा हस्तक्षेप इराण युद्ध थांबवण्यासाठी निर्णायक ठरू शकतो, असा अमेरिकेचा अंदाज आहे.
दुसरीकडे, संपूर्ण जगाला चिंतेत टाकणाऱ्या रशिया-युक्रेन युद्धावर या त्रिपक्षीय बैठकीत थेट चर्चा होण्याची शक्यता खूप कमी आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, युक्रेन युद्धाचा मुद्दा अत्यंत संवेदनशील असून त्यावर स्वतंत्रपणे चर्चा केली जाईल. चीननेही यापूर्वी स्पष्ट केले आहे की, युक्रेन हा युरोपीय संघर्ष असल्याने त्यावरील कोणत्याही शांतता चर्चेत युरोपीय देशांचाही सहभाग असणे आवश्यक आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Israel Election : वॉरंटशिवाय छापे, तिघांना अटक आणि नंतर निर्दोष सुटका; इस्रायलच्या निवडणुकीतील ‘त्या’ कारवाईचे गुपित उघड
ही त्रिपक्षीय बैठक केवळ औपचारिकता नसून बदलत्या जागतिक राजकारणाचे मोठे प्रतीक मानली जात आहे. सध्याच्या घडीला रशिया आणि चीन यांच्यात अत्यंत घनिष्ठ मैत्री आणि धोरणात्मक भागीदारी आहे. तर दुसरीकडे व्यापार युद्ध, तांत्रिक स्पर्धा आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेच्या मुद्द्यांवरून अमेरिका या दोन्ही देशांशी संघर्ष करत आहे. अशा परिस्थितीत हे तीन बलाढ्य नेते एकाच टेबलावर समोरासमोर बसणे, हीच मोठी घडामोड आहे.
दरम्यान, या बैठकीच्या निमित्ताने आणखी एक रंजक माहिती समोर आली आहे की, प्रसिद्ध उद्योजक एलन मस्क हे देखील डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबत चीन दौऱ्यावर जाणार आहेत, मात्र ते या त्रिपक्षीय बैठकीत सहभागी होणार नाहीत. तसेच या आशिया दौऱ्यात ट्रम्प उत्तर कोरियाचे नेते किम जोंग उन यांची भेट घेणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. एकंदरीत, १९ नोव्हेंबर रोजी शेन्झेन येथे होणारी ही बैठक जागतिक शांतता आणि भविष्यातील सत्तासंतुलनाची नवी दिशा ठरवणारी ठरेल, यात शंका नाही.
Ans: अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची पहिली ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठक गुरुवार, १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी दक्षिण चीनमधील शेन्झेन शहरात APEC शिखर परिषदेच्या निमित्ताने होणार आहे.
Ans: या बैठकीत प्रामुख्याने जगातील अणुशस्त्रांची संख्या कमी करणे, चीनला अणुकरारात सामील करून घेणे, इराण युद्ध संपवणे आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) व जागतिक सुरक्षेवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
Ans: अमेरिका आणि रशियाकडे प्रत्येकी ५,००० हून अधिक अणुशस्त्रे आहेत, तर चीनकडे केवळ ६०० हून अधिक अणुशस्त्रे आहेत; त्यामुळे या दोन देशांनी आधी स्वतःचा साठा कमी करावा, असे म्हणत चीन चर्चेस नकार देत आहे.






