शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
AI मुळे 5 लाख नोकऱ्यावर गदा! TCS ने 12,000 कर्मचाऱ्यांच्या कपातीनंतर तज्ज्ञांचा इशारा (फोटो सौजन्य - Pinterest)
टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस ( टीसीएस ) ने अलीकडेच १२,००० हून अधिक कर्मचाऱ्यांना कामावरून काढून टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे . ही फक्त सुरुवात आहे. तज्ञांचा असा विश्वास आहे की येत्या २-३ वर्षांत, आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआय) मुळे या २८३ अब्ज डॉलर्सच्या आयटी क्षेत्रात सुमारे ५ लाख नोकऱ्या जाऊ शकतात.
हे क्षेत्र ५६ लाखांहून अधिक लोकांना रोजगार देत आहे आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेत ७% पेक्षा जास्त योगदान देते. केवळ थेट रोजगारच नाही तर इतर अनेक संबंधित नोकऱ्या आणि व्यवसाय देखील केले जातात, ज्यामुळे भारत जगातील पाचव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था बनला आहे. आतापर्यंत, या क्षेत्राने भारतातील बहुतेक अभियंत्यांना रोजगार दिला आहे, परंतु एआयमुळे, काम करण्याच्या पद्धती बदलत आहेत. नवीन तंत्रज्ञानामुळे, आता अशा कौशल्यांची आवश्यकता असेल जी अनेक कर्मचाऱ्यांकडे नाही. अनेक उद्योग तज्ञ आणि विश्लेषक हे नमूद करत आहेत.
अमेरिकेच्या ५० टक्के शुल्कामुळे भारताच्या उत्पादन वाढीवर होईल परिणाम, Moody’s चा इशारा
सिलिकॉन व्हॅलीस्थित कॉन्स्टेलेशन रिसर्चचे संस्थापक आणि अध्यक्ष रे वांग म्हणाले, “आपण एका मोठ्या बदलाच्या काळातून जात आहोत ज्यामुळे व्हाईट कॉलर काम पूर्णपणे बदलून जाईल.” अनेक तज्ञ असा इशारा देखील देतात की येणाऱ्या काळात आणखी नोकऱ्या कापल्या जाऊ शकतात. सर्वात जास्त धोका अशा कर्मचाऱ्यांना आहे जे केवळ तांत्रिक ज्ञान नसलेल्या लोकांचे व्यवस्थापन करतात, जे कर्मचारी क्लायंटपर्यंत पोहोचवण्यापूर्वी सॉफ्टवेअरची चाचणी करतात, बग ओळखतात आणि वापरकर्ता-मित्रत्व सुनिश्चित करतात आणि पायाभूत सुविधा व्यवस्थापन कर्मचारी जे मूलभूत तांत्रिक सहाय्य प्रदान करतात आणि नेटवर्क आणि सर्व्हर योग्यरित्या राखतात.
टेक मार्केट इंटेलिजेंस कंपनी अनअर्थइन्साइटचे संस्थापक गौरव बसू म्हणाले, “पुढील दोन-तीन वर्षांत सुमारे ४ लाख ते ५ लाख व्यावसायिकांच्या नोकऱ्या धोक्यात आहेत कारण त्यांचे कौशल्य ग्राहकांच्या मागणीनुसार नाही.” त्यांनी सांगितले की यातील सुमारे ७०% नोकऱ्या अशा कर्मचाऱ्यांच्या असतील ज्यांना ४ ते १२ वर्षांचा अनुभव आहे. गौरव बसू पुढे म्हणाले, “टीसीएसच्या नोकऱ्यांमुळे निर्माण होणारी ही चिंता पर्यटन, लक्झरी शॉपिंग आणि रिअल इस्टेटसारख्या दीर्घकालीन गुंतवणुकीवरही परिणाम करू शकते.”
स्टाफिंग फर्म एक्सफेनोच्या मते, टीसीएस, इन्फोसिस , एचसीएलटेक, टेक महिंद्रा , विप्रो आणि कॉग्निझंट सारख्या मोठ्या कंपन्यांमध्ये १३ ते २५ वर्षांचा अनुभव असलेले ४ लाखांहून अधिक कर्मचारी आहेत. हे लोक कंपन्यांमध्ये मध्यम स्तरावर काम करतात. या कंपन्यांनी अद्याप या संदर्भात कोणतेही उत्तर दिलेले नाही. परंतु तज्ञांचे म्हणणे आहे की आता कंपन्यांना कमी कर्मचाऱ्यांसह अधिक काम करावे लागेल. एआयचा वापर काम करण्याची पद्धत बदलत आहे, म्हणून कंपन्या कमी लोकांसह अधिक काम करू इच्छितात.
टीसीएसमध्ये टाळेबंदीपूर्वी सुमारे ६ लाख १३ हजार कर्मचारी होते. जुलैमध्ये कंपनीने सांगितले की ती भविष्यासाठी तयारी करत आहे. यासाठी, ती नवीन तंत्रज्ञानात गुंतवणूक करत आहे, नवीन बाजारपेठांमध्ये प्रवेश करत आहे आणि स्वतःसाठी आणि ग्राहकांसाठी मोठ्या प्रमाणात एआयचा वापर करेल. यासोबतच, ती आपल्या टीमची रचना देखील बदलत आहे. परंतु कंपनीने हे सांगितले नाही की टाळेबंदीमध्ये एआयमुळे किती नोकऱ्या गेल्या आणि ज्यांना काढून टाकण्यात आले त्यांना नवीन नोकऱ्या का देण्यात आल्या नाहीत.
पुण्यातील एका कर्मचाऱ्याने सांगितले की, या सर्व बदलांमुळे त्यांच्यासारख्या मध्यमवर्गीय कर्मचाऱ्यांचे मनोबल खूपच खालावले आहे. भारतीय आयटी कंपन्या १९९० पासून लाखो अभियंत्यांना रोजगार देत आहेत आणि त्यांना पुढे जाण्याचा मार्गही निर्माण केला आहे. पण आता त्यांचा नफा कमी झाला आहे. यामागील कारण म्हणजे महागाई, अमेरिकेचे टॅरिफ धोरण आणि ग्राहकांकडून खर्च कमी करण्याचा दबाव.
आघाडीची उद्योग संस्था असलेल्या NASSCOM ने म्हटले आहे की तंत्रज्ञान क्षेत्र आता महत्त्वपूर्ण बदलाच्या टप्प्यातून जात आहे. एआय आणि ऑटोमेशन आता कंपन्यांच्या कामकाजाचे सर्वात महत्वाचे भाग बनत आहेत. टेक महिंद्राचे माजी सीईओ सीपी गुरनानी म्हणतात की पूर्वी जेव्हा तंत्रज्ञानात बदल होत होते तेव्हा त्याचा परिणाम कंपनी पातळीवर दिसून येत होता. पण यावेळी, एआयमुळे, प्रत्येक व्यक्तीला स्वतःला पुन्हा शोधावे लागेल आणि नवीन कौशल्ये शिकावी लागतील.
आता सोने १०,००० रुपयांनी महागणार! ट्रम्प यांचा भारताला आणखी एक धक्का
