शनिवार, 24 ऑक्टोबर 2026
रुपयाची घसरण, डॉलरचा दर यावर RBI चं नियंत्रण असतं? ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
भारतीय रिझर्व्ह बँक RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी शुक्रवारी रुपयाच्या बचावासाठी एक निवेदन जारी केले. नुकतेच एका कार्यक्रमादरम्यान संजय यांनी सांगितले की, आरबीआय डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य निश्चित करत नाही. गेल्या काही काळापासून रुपयाचे मूल्य घसरत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी हे विधान केले. संजय मल्होत्रा दिल्लीत एनडीटीव्ही वर्ल्ड समिट २०२६ च्या एका कार्यक्रमात सहभागी झाले होते, तेव्हा त्यांना विचारण्यात आले की रुपयाचे मूल्य डॉलरच्या मूल्यावर आधारित ठरवले जाते का. या प्रश्नाच्या उत्तरात त्यांनी रुपयाचा बचाव केला.
शिखर परिषदेत त्यांनी स्पष्ट केलं की, RBI चे प्रार्थमिक उद्दिष्ट परकीय चलन बाजारात स्थिरता राखणं हे आहे. जर रुपयामध्ये बराच चढ-उतार होत असेल किंवा कोणी रुपयाच्या मुल्यातील बदलांचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न करत सट्टा लावत असेल तर RBI त्याच्यावर कारवाई करु शकतो.
रुपयाच्या मुल्याबाबत सांगताना त्यांनी स्पष्ट केलं की, RBI रुपयाला एका विशिष्ट किमतीवर ठेवण्याचा प्रयत्न करत नाही तर त्यावर बाजारातील अचानक होणारे बदल आणि अस्थिरता टाळण्यासाठी त्यांना ही पावलं उचलावी लागतात.
गेल्या काही आठवड्यांमध्ये भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत प्रति डॉलर सुमारे 97 रुपयांपर्यंत खाली घसरला होता. आतापर्यंत रुपया पहिल्यांदा इतक्या कमजोर पातळीवर पोहोचला होता. त्यानंतर रुपया सावरला आणि सलग 8 दिवस व्यापाराचे तो मजबूतीने राहिला. या काळात रुपयाने गेल्या 4 महिन्यांतील सगळ्यात चांगली सर्वोच्च पातळी गाठली. गुरुवारी रुपयाची घसरण झाली आणि तो एका डॉलरच्या 94.83 रुपयांपर्यंत खाली आला.
Ans: नाही, आरबीआय रुपयाचे मूल्य स्वतः ठरवत नाही. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील डॉलरची मागणी आणि पुरवठा यानुसार रुपयाचे मूल्य आपोआप ठरते.
Ans: आरबीआय बाजारात अचानक होणारे मोठे चढ-उतार रोखण्यासाठी आणि रुपयाच्या स्थिरतेसाठी आपल्या परकीय चलन साठ्यातून डॉलरची विक्री करते किंवा खरेदी करते.
Ans: भारत एका लवचिक 'मॅनेज्ड फ्लोटिंग एक्सचेंज रेट' व्यवस्थेचा अवलंब करतो, जिथे आरबीआय केवळ असामान्य चढ-उतार नियंत्रित करण्याचे काम करते.
