
(फोटो सौजन्य-सोशल मीडिया)
एका वृत्तसंस्थेच्या अहवालानुसार, या दरवाढीनंतर दिल्लीमध्ये एक किलोलीटर (१,००० लिटर) ATF ची किंमत ₹२०७,३४१.२२ वर पोहोचली आहे—जी गेल्या महिन्यात ₹९६,६३८.१४ इतकी होती. ही ११४.५ टक्क्यांची वाढ दर्शवते. दिल्ली, कोलकाता आणि चेन्नई या शहरांमध्ये ATF च्या किमतींनी ₹२,००,००० प्रति किलोलीटरचा टप्पा ओलांडण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. मुंबईमध्ये किमतींमध्ये ११५ टक्क्यांनी वाढ करण्यात आली आहे ज्यामुळे सध्याचा दर ₹१९४,९६८.६७ इतका झाला आहे.
आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेसाठी, ATF ची किंमत पहिल्यांदाच $१,००० चा टप्पा ओलांडून पुढे गेली आहे. दिल्लीमध्ये, आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या एक किलोलीटर ATF ची किंमत $१,६९०.८१ वर पोहोचली आहे. गेल्या महिन्यात हा आकडा $८१६.९१ इतका होता जी १०७ टक्क्यांची दरवाढ दर्शवतो. मुंबईमध्येही जवळपास अशीच वाढ दिसून आली आहे. कोलकातामध्ये, किंमत $८५५.२५ वरून वाढवून $१,७२७.३० इतकी करण्यात आली आहे.
* ATF च्या किमतींमध्ये १०० टक्क्यांहून अधिक वाढ
* दिल्लीसह तीन शहरांमध्ये किमतींनी ₹२,००,००० चा टप्पा ओलांडला
* विमान कंपन्यांच्या एकूण Operating Costs पैकी ४५ टक्क्यांपर्यंतचा वाटा ATF चा असतो
* लहान विमान कंपन्यांना वाढत्या अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो
एप्रिल आणि मे २०२४ मध्येही, आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेसाठीच्या ATF च्या किमती यापूर्वीच $९०० च्या टप्प्यापेक्षा वर होत्या; त्यामुळे डॉलर-रुपया विनिमय दर ₹८३ ते ₹८४ च्या दरम्यान होता. आता मात्र, डॉलरच्या तुलनेत रुपया ९५ च्या पातळीच्या जवळ पोहोचला आहे. देशांतर्गत विमानसेवेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या ‘एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल’ (ATF) च्या सर्वाधिक किमती असलेल्या देशांच्या यादीत भारताचा समावेश होतो. विमान कंपनीच्या एकूण परिचालन खर्चापैकी ४० ते ४५ टक्के वाटा हा केवळ जेट इंधनाचा असतो. आज झालेली ही भाववाढ त्यांच्या अडचणींमध्ये आणखी भर घालेल आणि त्यामुळे लहान विमान कंपन्यांना आपले कामकाज सुरू ठेवणे कठीण जाऊ शकते.
या परिस्थितीत, विमान कंपन्या हे वाढलेले आर्थिक ओझे आपल्या ग्राहकांवर लादण्याची शक्यता आहे. यामुळे विमान प्रवासाच्या मागणीत घट होण्याची आणि नियोजित विमानांच्या संख्येत कपात होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. इंडिगो, एअर इंडिया आणि अकासा या विमान कंपन्यांनी अलीकडेच fuel surcharge लागू केला होता; आता या अधिभारात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. सरकारने अलीकडेच देशांतर्गत विमान प्रवासासाठी तिकिटांच्या किमतीवर असलेली ₹१८,००० ची कमाल मर्यादा देखील काढून टाकली होती.
दरम्यान, ‘X’ सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर प्रसिद्ध केलेल्या एका निवेदनात, पेट्रोलियम मंत्रालयाने नमूद केले आहे की, देशातील ATF च्या किमतींचे नियंत्रण २००१ मध्येच संपुष्टात आणण्यात आले होते. या किमतींचा दरमहा आढावा घेतला जातो आणि आंतरराष्ट्रीय मानकांशी जोडलेल्या एका विशिष्ट सूत्रानुसार त्यांची गणना केली जाते. ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ बंद होण्याची शक्यता आणि जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत सध्या निर्माण झालेली असाधारण परिस्थिती यामुळे, देशांतर्गत बाजारपेठेत १ एप्रिलपासून ATF च्या किमतींमध्ये १०० टक्क्यांहून अधिक वाढ होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली होती.
देशांतर्गत प्रवाशांना या भाववाढीच्या झळांपासून वाचवण्यासाठी, सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल विपणन कंपन्यांनी नागरी विमानन मंत्रालयाशी सल्लामसलत करून विमान कंपन्यांसाठी केवळ अंशतः आणि टप्प्याटप्प्याने भाववाढ लागू केली आहे; ही वाढ केवळ २५ टक्के (किंवा ₹१५ प्रति लिटर) इतकीच आहे. तथापि, आंतरराष्ट्रीय मार्गांसाठी ATF च्या किमतींमधील संपूर्ण वाढ लागू होईल; याचा अर्थ असा की, विमान कंपन्यांना जगातील इतर भागांमध्ये प्रचलित असलेल्या दरांच्या बरोबरीनेच इंधनाचे पैसे मोजावे लागतील.