कमी किमतीचा EMI तुमच्यासाठी ठरु शकतो तोट्याचा, TV किंवा Phone खरेदी करण्यापूर्वी ‘या’ गोष्टी जाणून घ्या

"कमी खर्चाच्या हप्त्यांच्या" शोधात असताना, अनेकदा तुम्हाला गरजेपेक्षा जास्त रक्कम स्वतःच्या खिशातून मोजावी लागते. कोणत्याही 'कमी खर्चाच्या हप्त्यांच्या' योजनेची निवड करण्यापूर्वी, तिचा खरा आर्थिक बोजा नेमका किती आहे, हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

• EMIs देणाऱ्या ऑफर्स लोकांचे लक्ष त्वरित वेधून
• EMIs निवडण्यापूर्वी खरा बोझा तपासा
• EMIs वर वस्तू खरेदी करणे पूर्णपणे टाळावे का?

Personal Finance Low cost EMIs :टीव्ही, स्मार्टफोन किंवा नवीन लॅपटॉप खरेदी करताना, EMIs देणाऱ्या ऑफर्स लोकांचे लक्ष त्वरित वेधून घेतात. लहान रकमेचे हप्ते पाहून, अगदी महागड्या वस्तूही परवडण्यासारख्या वाटू लागतात; मात्र, हीच सोय अनेकदा भविष्यात आपल्या आर्थिक स्थितीवर मोठा बोजा टाकणारी ठरू शकते. “बिनव्याजी” म्हणजेच No-cost किंवा “कमी खर्चाच्या” हप्त्यांच्या नादात, ग्राहक अनेकदा मिळणारे डिस्काउंट्स, कॅशबॅक आणि इतर फायदे गमावून बसतात. शिवाय, एकाच वेळी सुरू असलेले अनेक हप्ते सांभाळल्यामुळे, व्यक्तीचे मासिक बजेटही विस्कळीत होऊ शकते.
वास्तविक परिस्थिती अशी आहे की, “कमी खर्चाच्या हप्त्यांच्या” शोधात असताना, अनेकदा तुम्हाला गरजेपेक्षा जास्त रक्कम स्वतःच्या खिशातून मोजावी लागते. कोणत्याही ‘कमी खर्चाच्या हप्त्यांच्या’ योजनेची निवड करण्यापूर्वी, तिचा खरा आर्थिक बोजा नेमका किती आहे, हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

1. छुपे व्याज

कंपन्या असा दावा करतात की त्या तुमच्याकडून कोणतेही व्याज आकारत नाहीत; तथापि, प्रत्यक्षात त्या व्याजाचा खर्च थेट उत्पादनाच्या किमतीमध्येच समाविष्ट करून टाकतात. पर्यायाने, जर तुम्ही ती वस्तू खरेदी करताना तिची संपूर्ण रक्कम रोख स्वरूपात आगाऊ भरली असती, तर तुम्हाला सहसा काही सवलत किंवा ‘कॅशबॅक’ मिळाला असता मात्र, जेव्हा तुम्ही ‘ईएमआय’चा (EMIs) पर्याय निवडता, तेव्हा हे फायदे तुम्ही गमावून बसता. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, अशा संभाव्य सवलतीला मुकणे हा स्वतःच एक प्रकारचा आर्थिक तोटा ठरतो.

2. प्रक्रिया शुल्काचा सापळा

जरी व्याजदर शून्य असला, तरीही बँका किंवा कंपन्या तुमच्याकडून ‘Processing Fee आकारतात. त्यावर अतिरिक्त GST देखील लावतात. ही रक्कम वरकरणी अगदीच किरकोळ उदा. ₹199 किंवा ₹299 वाटत असली, तरीही वारंवार EMI वर वस्तू खरेदी केल्यामुळे हे छोटे खर्च साचत जातात आणि अंतिमतः तुमच्यावर मोठा आर्थिक बोजा टाकतात.

3. अवाजवी खर्च करण्याची सवय

जेव्हा ₹60,000 किमतीचा फोन केवळ ₹3,000 प्रति महिना दराने उपलब्ध होतो, तेव्हा मानवी मन असा विचार करू लागते की, “दरमहा इतकी रक्कम भरणे मला नक्कीच परवडेल.” या मानसिकतेमुळे, आपल्याला खरोखर गरज नसलेल्या वस्तूंची खरेदी आपण करून बसतो.

4. एकापाठोपाठ येणाऱ्या EMIs चा बोजा

फोनचा एक EMI, लॅपटॉपचा दुसरा EMI आणि त्यानंतर टीव्हीचा तिसरा EMI—अशा प्रकारे हळूहळू या सर्व देयकांचा एकत्रित भार तुमच्या पगाराचा एक मोठा हिस्सा गिळून टाकतो. परिणामी, आणीबाणीच्या प्रसंगांसाठी तुमच्याकडे कोणताच निधी शिल्लक राहत नाही.

5. कर्ज मिळवण्यात येणाऱ्या अडचणी

जर तुमच्या नावावर अनेक लहान-सहान EMIs चालू असतील, तर बँका तुम्हाला ‘अवाजवी कर्ज घेणारी व्यक्ती’ म्हणून पाहू शकतात. याचा तुमच्या ‘क्रेडिट स्कोअर’वर नकारात्मक परिणाम होतो आणि भविष्यात घर किंवा गाडी यांसारखी मोठी कर्जे मिळवणे तुमच्यासाठी कठीण होऊ शकते.

EMIs वर वस्तू खरेदी करणे पूर्णपणे टाळावे का?

तसे करणे अनिवार्य नाही. जर तुम्हाला एखाद्या अत्यावश्यक वस्तूची जसे की लॅपटॉप किंवा रेफ्रिजरेटरची तात्काळ गरज असेल आणि तुमच्याकडे पूर्ण रक्कम रोख स्वरूपात भरण्यासाठी पुरेसा निधी उपलब्ध नसेल, तर EMIs हा एक उत्तम उपाय ठरतो. तथापि, खरेदी करण्यापूर्वी स्वतःला फक्त हा एक प्रश्न विचारा: “जर मला या वस्तूची पूर्ण किंमत आत्ताच रोख स्वरूपात द्यावी लागली असती, तर मी तरीही ही वस्तू खरेदी केली असती का?” जर याचे उत्तर “नाही” असे असेल, तर समजून घ्या की तुम्ही EMI च्या सापळ्यात अडकत आहात.