Rupee Falling: ‘रुपया कमजोर होऊ देणं RBI चा योग्य निर्णय!’ प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ अहलुवालिया यांचं धक्कादायक विधान?

गेल्या काही काळापासून, भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत बराच घसरत आहे. मंगळवारीही या चलनात घसरण दिसून आली. या पार्श्वभूमीवर, अर्थतज्ज्ञ आणि नियोजन आयोगाचे माजी उपाध्यक्ष मोंटेक सिंग अहलुवालिया यांनी या सगळ्या परिस्थिती संदर्भात एक धक्कादायक विधान केलं आहे. रुपयाच्या अवमूल्यनाबाबत RBI च्या भूमिकेचं समर्थन केलं आहे.

Rupee Falling: गेल्या काही काळापासून, भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत बराच घसरत आहे. मंगळवारीही या चलनात घसरण दिसून आली. या पार्श्वभूमीवर, अर्थतज्ज्ञ आणि नियोजन आयोगाचे माजी उपाध्यक्ष मोंटेक सिंग अहलुवालिया यांनी या सगळ्या परिस्थिती संदर्भात एक धक्कादायक विधान केलं आहे. रुपयाच्या अवमूल्यनाबाबत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) भूमिकेचे समर्थन केले आहे. त्यांनी असे प्रतिपादन केले की, जागतिक दबावांच्या परिस्थितीत, रुपयाला कमकुवत होऊ देण्याचा रिझर्व्ह बँकेचा निर्णय पूर्णपणे योग्य होता. अहलुवालिया यांच्या मते, कोणत्याही किंमतीवर चलनाचा बचाव करण्यापेक्षा, विनिमय दराने बाजारातील वास्तवाचे प्रतिबिंब दर्शवले पाहिजे. पण नेमकं या विधानामागे काय? समजून घेऊयात.

LPG च्या वाढत्या किमतींना नितीन गडकरींचा मास्टरस्ट्रोक! सादर केली स्वस्तातली नवीन टेक्नॉलॉजी

हे विधान अशा वेळी आले आहे, जेव्हा कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, परकीय संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून आलेला विक्रीचा दबाव आणि इराणमधील संघर्षामुळे निर्माण झालेली अनिश्चितता या घटकांमुळे, रुपया नुकताच डॉलरच्या तुलनेत ९७ च्या पातळीच्या जवळ पोहोचला होता. पण गेल्या काही व्यवहारांच्या सत्रांमध्ये कच्च्या तेलाच्या किमती काहीशा नरमल्यामुळे, रुपयामध्ये किरकोळ सुधारणा दिसून आली होती. असे असले तरी, आज मंगळवारी व्यवहाराच्या सुरुवातीच्या तासांमध्ये हे चलन पुन्हा एकदा घसरले.

अहलुवालिया काय म्हणाले?

इंडिया टुडेच्या वृत्तानुसार, एका मुलाखतीत मोंटेक सिंग अहलुवालिया यांनी म्हटले, “भारतावरील वाढता बाह्य दबाव आणि परकीय भांडवलाच्या ओघात झालेली घट पाहता, रुपयाचे अवमूल्यन होणे हे बऱ्याच अंशी अपरिहार्य होते. बाजारातील प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये exchange rate मध्ये थोडीशी घसरण होणे ही एक नैसर्गिक बाब आहे.”

कमजोर होत असलेल्या रुपयाबाबत युक्तिवाद

अहलूवालिया यांनी असा युक्तिवाद केला की, रुपयाचे अवमूल्यन होणे हे अर्थव्यवस्थेसाठी पूर्णपणे नकारात्मक नाही. मध्यम कालावधीचा विचार करता, कमकुवत रुपया भारतीय निर्यातीला जागतिक स्तरावर अधिक स्पर्धाक्षम बनवण्यास मदत करतो.
त्यांचे हे विधान अर्थतज्ज्ञांमध्ये सुरू असलेल्या एका चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर आले आहे. विशेषतः अशा अर्थतज्ज्ञांमध्ये, ज्यांचे असे मानणे आहे की, रिझर्व्ह बँकेने (RBI) व्याजदर वाढवून किंवा मोठ्या प्रमाणात डॉलर्सची विक्री करून रुपयाचे आक्रमकपणे संरक्षण केले पाहिजे. अनेक तज्ज्ञांचे आता असे मत बनले आहे की, external shocks काळात, रुपयाला एखाद्या विशिष्ट स्थिर पातळीवर रोखून ठेवण्याचा प्रयत्न करणे हे शाश्वत किंवा टिकण्यासारखे नाही.

रुपयावरील वाढत्या दबावाची प्रमुख कारणे

पश्चिम आशियातील तणावामुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये वेगाने वाढ झाली आहे; यामुळे भारताचे आयात बिल  प्रचंड वाढले असून, महागाईबाबतच्या चिंतांनाही खतपाणी मिळाले आहे. भारताला आवश्यक असलेल्या कच्च्या तेलापैकी सुमारे ८८% तेल भारत आयात करतो.
जागतिक अनिश्चितता आणि अमेरिकन शेअर्सवरील bond yields मध्ये झालेली वाढ, या पार्श्वभूमीवर ‘विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार’ (FPIs) भारतीय बाजारांतून आपला भांडवल वेगाने काढून घेत आहेत.

परकीय चलन साठ्याबाबतची मते

अहलूवालिया यांनी देशाच्या परकीय चलन साठ्याबाबतही आपला दृष्टिकोन मांडला. ते म्हणाले, “दीर्घ काळापासून, आपली current account deficit बऱ्याच अंशी परकीय भांडवलाच्या inflows जोरावर, तुलनेने सहजपणे व्यवस्थापित केली जात होती; तथापि, गेल्या दोन वर्षांत अशा भांडवलाचा ओघ कमी झाला आहे. ही तूट भरून काढण्यासाठी आपला परकीय चलन साठा सतत वापरत राहणे ही काही शहाणपणाची रणनीती नाही. परिणामी, exchange rate काही प्रमाणात परिणाम होणे हे अपरिहार्यच होते.”

Tata Motors आणि HPCL मध्ये ऐतिहासिक करार; ऑटोमोटिव्ह कचऱ्यापासून बनवणार उच्च दर्जाचे रिफाइंड ऑईल