Oil Prices: एक महिन्यात तेलाचे भाव गगनाला भिडले, कधीपर्यंत सरकार सांभाळू शकणार तेलाचे गणित; सद्यस्थिती जाणून घ्या

केवळ एका महिन्यात कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. पश्चिम आशियातील सध्याच्या संकटामुळे ही वाढ झाली आहे. यामुळे पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात वाढ करणे भाग पडले आहे

• कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ

• भारतीय क्रूड ऑईल बास्केट 

• भारतीय सरकार कुठपर्यंत जमवणार तेलाचे गणित 

पश्चिम आशियातील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे परिस्थिती अचानक बदलली आहे. आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत, ज्यामुळे पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरातही वाढ झाली आहे. सामान्य ग्राहकांचे संरक्षण करण्यासाठी भारताने इंधनाच्या किमती वाढवण्याच्या निर्णयावर काळजीपूर्वक विचार केला आहे. तथापि, सध्याच्या परिस्थितीत हे गणित टिकवणे कठीण आहे, विशेषतः जर कच्च्या तेलाच्या किमती आणखी वाढल्या, ज्याची दाट शक्यता आहे.

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये भारतीय बास्केटमधील कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये लक्षणीय चढ-उतार दिसून आले आहेत. त्या प्रति बॅरल सुमारे ६२ डॉलरवरून ११७ डॉलरच्या वर गेल्या आहेत. इराणसोबतचा तणाव वाढल्यानंतर ही मोठी वाढ झाली. फेब्रुवारीमध्ये ६९.०१ डॉलर असलेल्या किमती मार्चमध्ये ११७.०९ डॉलरपर्यंत वाढल्या, जी जवळपास ७०% ची प्रचंड वाढ आहे. १९ मार्चपर्यंत, भारतीय कच्च्या तेलाच्या बास्केटने प्रति बॅरल १५६.२९ डॉलरची आणखी उच्च पातळी गाठली होती, जी जागतिक पुरवठ्याबद्दलची तीव्र चिंता दर्शवते. भारतीय कच्च्या तेलाची बास्केट ही ‘सॉर क्रूड’ (ओमान आणि दुबई) आणि ‘स्वीट क्रूड’ (ब्रेंट डेटेड) यांचे संतुलित मिश्रण आहे. त्यावर ७८.७१:२१.२९ या प्रमाणात प्रक्रिया केली जाते. किमती दैनंदिन दरांच्या मासिक सरासरीवर आधारित असून त्यांची गणना नियमितपणे केली जाते.

$180 पार करणार कच्चे तेल! Crude Oil विकणाऱ्या देशाची भयावह भविष्यवाणी, भारताचे काय होणार?

सरकारने ‘सुरक्षा जाळे’ धोरण स्वीकारले आहे?

• या प्रचंड दरवाढीनंतरही, भारताने संपूर्ण भार सामान्य ग्राहकांवर टाकणे टाळले आहे. त्याऐवजी, सरकारने आणि तेल कंपन्यांनी एक लक्ष्यित दृष्टिकोन स्वीकारला आहे
• सर्वसामान्य जनतेद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या रेग्युलर पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये कोणताही बदल नाही
• प्रीमियम पेट्रोलच्या (९५-ऑक्टेन) किमती अंदाजे ₹२ प्रति लिटरने वाढल्या
• औद्योगिक (घाऊक) डिझेलच्या किमती अंदाजे ₹२२ प्रति लिटरने वाढल्या

एका उदाहरणासह तेलाचा खेळ समजून घ्या

उदाहरणार्थ, दिल्लीत प्रीमियम पेट्रोलची किंमत आता ₹१०१.८९ प्रति लिटर झाली आहे, तर औद्योगिक डिझेलच्या किमती लक्षणीयरीत्या वाढून ₹१०९.५९ प्रति लिटर झाल्या आहेत. मुंबई, कोलकाता आणि चेन्नईमध्येही घाऊक डिझेलच्या किमतींमध्ये अशीच वाढ दिसून आली आहे. या दृष्टिकोनामुळे कुटुंबे आणि रोज प्रवास करणाऱ्यांचे संरक्षण सुनिश्चित होते, तर काही भार दूरसंचार टॉवर्स आणि मोठ्या संस्थांसारख्या औद्योगिक आणि व्यावसायिक वापरकर्त्यांवर टाकला जातो.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, इराणमधील संघर्षादरम्यान तेलाच्या किमती थोडक्यात प्रति बॅरल ११९ डॉलरपर्यंत पोहोचल्या होत्या. त्यानंतर त्या किंचित कमी होऊन सुमारे १०८ डॉलरवर आल्या आहेत. तथापि, एकूण कल अस्थिर राहिला आहे.

डिझेलच्या किमतीत ९२% वाढ झाली

आंतरराष्ट्रीय बाजारात डिझेलच्या किमतीतही लक्षणीय वाढ झाली आहे. फेब्रुवारीमधील प्रति बॅरल ८६.०३ डॉलरवरून मार्चमध्ये १६५.७२ डॉलरपर्यंत, म्हणजेच ९२% वाढ झाली आहे. यामुळे खर्चाचा दबाव आणखी वाढला आहे. भारताचे किंमत धोरण एक काळजीपूर्वक संतुलन दर्शवते. ते जागतिक भू-राजकीय धक्क्यांचा परिणाम व्यवस्थापित करते आणि सर्वसामान्य माणसावर होणारा त्यांचा थेट परिणाम टाळते.

जागतिक तेल संकटात दिलासा; ३२ देशांनी ४०० दशलक्ष बॅरल तेलाचे उघडले आपत्कालीन साठे

किमतींचे संरक्षण करणे कठीण का असेल?

इराणने म्हटले आहे की त्यांच्याकडे जगाला पुरवठा करण्यासाठी अतिरिक्त तेल नाही. जर लढाई सुरू राहिली, तर होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद राहील, ज्यामुळे तेल पुरवठ्यासाठी समस्या निर्माण होतील. युद्धादरम्यान आखाती देशांमधील तेल पायाभूत सुविधांचे नुकसान झाले असून, त्या पूर्ववत करण्यासाठी वेळ लागू शकतो. या सर्व घटकांमुळे किमती वाढलेल्या राहू शकतात, जे भारतासाठी चांगले नाही.