मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
जागतिक तेल संकटात दिलासा; ३२ देशांनी ४०० दशलक्ष बॅरल तेलाचे उघडले आपत्कालीन साठे
पश्चिम आशियातील भयंकर युद्धामुळे वाढलेल्या तेल संकटादरम्यान, काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे. एका ऐतिहासिक निर्णयात, आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेच्या ३२ सदस्य देशांनी त्यांच्या आपत्कालीन साठ्यातून ४०० दशलक्ष बॅरल तेल बाजारात पाठवण्याची घोषणा केली. मध्य पूर्वेतील सुरू असलेल्या युद्धामुळे जागतिक तेल बाजारपेठेतील संकट कमी करण्याच्या उद्देशाने हे करण्यात आले आहे.
आयईएचे कार्यकारी संचालक फातिह बिरोल म्हणाले की, ३२ सदस्य देशांनी आपत्कालीन बैठकीत या निर्णयाला एकमताने मान्यता दिली. मध्य पूर्वेतील युद्धामुळे निर्माण झालेल्या बाजारातील अस्थिरतेला तोंड देण्यासाठी हे ४०० दशलक्ष बॅरल तेल उपलब्ध करून दिले जाईल असे निवेदनात म्हटले आहे. प्रत्येक सदस्य देश त्यांच्या राष्ट्रीय परिस्थिती लक्षात घेऊन वाजवी वेळेत हे तेल बाजारात सोडेल. फातिह बिरोल म्हणाले की, तेल बाजार सध्या अभूतपूर्व आव्हानांना तोंड देत आहे. या संकटाच्या काळात, सदस्य देशांनी एकत्र येऊन असा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे याचा आम्हाला आनंद आहे.
बिरोल म्हणाले की, तेल बाजारपेठा जागतिक आहेत, त्यामुळे कोणत्याही मोठ्या संकटाच्या वेळी एकत्रितपणे उपाय शोधणे आवश्यक आहे. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने यापूर्वी आपत्कालीन तेल कोटा जारी केला आहे, परंतु इतक्या मोठ्या प्रमाणात तेल सोडण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. २०२२ मध्ये रशिया-युक्रेन युद्धादरम्यान १८२ दशलक्ष बॅरल तेल सोडण्यात आले होते. आता, इराण युद्धादरम्यान, त्यापेक्षा दुप्पट पेक्षा जास्त रक्कम बाजारात सोडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. ३२ आयईए सदस्यांकडे सार्वजनिक आपत्कालीन साठा म्हणून १.२ अब्ज बॅरलपेक्षा जास्त तेल आहे.
याव्यतिरिक्त, ते सरकारी आदेशांनुसार अंदाजे ६०० दशलक्ष बॅरलचा उद्योग साठा राखतात. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की अमेरिका-इस्रायली हल्ल्यांनंतर, इराणने जगातील कच्च्या तेल आणि वायूच्या पुरवठ्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा मार्ग असलेल्या होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली. जगातील एकूण तेल पुरवठ्यापैकी २०% पेक्षा जास्त तेल त्यातून जाते. इराणी हल्ल्यांच्या धोक्यामुळे या मार्गावरील जहाजांची वाहतूक थांबली आहे. पश्चिम आशियातील वाढत्या लष्करी संघर्षामळे तेल पुरवठा खंडित होत असताना भारताने पर्यायी स्रोतांच्या वापरावर भार देत रशियाकडून मार्चमध्ये सुमारे ५० टक्के अधिक कच्चे तेल खरेदी केले.
