रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
Iran-Israel War: होर्मुझ संकटात धावून आले रशियन तेल; भारताने खरेदी केले तब्बल ३ कोटी बॅरल
Iran-Israel War: इराण आणि इस्रायलमधील सुरू असलेल्या तणावाचा परिणाम आता जागतिक तेल पुरवठ्यावर स्पष्टपणे होत आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी मार्गावर परिणाम झाल्यानंतर परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे की अनेक देशांना त्यांच्या ऊर्जा धोरणांमध्ये बदल करावे लागत आहेत. दरम्यान, असे वृत्त आहे की भारत रशियाकडून अंदाजे ३० दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल खरेदी करण्याची तयारी करत आहे.
ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (IOC) आणि रिलायन्स इंडस्ट्रीजसारख्या भारतीय कंपन्यांनी रशियाकडून तेल खरेदी करण्यासाठी करार केले आहेत. असे वृत्त आहे की इंडियन ऑइल अंदाजे १० दशलक्ष बॅरल खरेदी करेल आणि रिलायन्स देखील अंदाजे १० दशलक्ष बॅरल खरेदी करेल, तर उर्वरित तेल इतर भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्या खरेदी करतील.
IT Jobs in India: भारतामध्ये नोकऱ्यांच्या भरती वाढणार; ‘या’ क्षेत्रात मिळणार सर्वाधिक संधी
शिपिंग डेटानुसार, मूळतः सिंगापूरला जाणारे काही रशियन तेल टँकर आता भारतात जाण्याचा मार्ग बदलले आहेत. यामध्ये “मिलो” आणि “सारा” सारख्या मोठ्या जहाजांचा समावेश आहे. ही जहाजे आधीच आशियाई पाण्यात होती परंतु त्यांना खरेदीदार सापडत नव्हते. भारताने आता या जहाजांमधून तेल खरेदी केले आहे. पूर्वी, रशियाकडून खरेदी कमी करण्यात आली होती.
गेल्या काही महिन्यांत, भारताने रशियाकडून तेल खरेदी कमी केली होती आणि त्याऐवजी सौदी अरेबिया आणि इराकमधून अधिक तेल खरेदी करण्यास सुरुवात केली होती. फेब्रुवारीमध्ये, रशियाकडून तेल आयात सुमारे १.०६ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन झाली, जी २०२४ च्या मध्यात दररोज २ दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त होती. तथापि, मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावानंतर, देशात ऊर्जेचा तुटवडा टाळण्यासाठी भारताने पुन्हा एकदा रशियाकडून तेल खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनी रोखली आहे, ज्यातून जगाच्या तेल पुरवठ्यापैकी सुमारे २०% तेल जाते. भारत पूर्वी त्याच्या कच्च्या तेलाच्या अंदाजे ५०% आणि त्याच्या एलएनजी गरजेच्या ५४% या मार्गाने आयात करत असे. परिस्थिती लक्षात घेता, भारताने आता आपली रणनीती बदलली आहे. पूर्वी, भारताने होर्मुझ सामुद्रधुनी व्यतिरिक्त इतर मार्गांनी सुमारे ६०% कच्च्या तेलाची आयात केली होती, परंतु आता ती ७०% पर्यंत वाढवली आहे. याव्यतिरिक्त, होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या बाहेरील मार्गांवरून आयात १०% ने वाढवली आहे.
सरकारी सूत्रांचे म्हणणे आहे की होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळील जहाजांची वाहतूक लवकरच पुन्हा सुरू होऊ शकते. इराणने असेही सूचित केले आहे की जोपर्यंत त्यांच्या हद्दीतून हल्ला होत नाही तोपर्यंत ते आपल्या शेजाऱ्यांना लक्ष्य करणार नाही. दरम्यान, भारतासाठी दिलासा देणारी बाब म्हणजे अनेक देश भारताला तेल आणि एलएनजी पुरवण्यात रस दाखवत आहेत. अधिकाऱ्यांच्या मते, सध्या भारतात पुरेसा एलएनजी साठा आहे.
