गुरुवार, 8 ऑक्टोबर 2026
शेअर मार्केटमध्ये ५ मोठे आघात (फोटो सौजन्य - ChatGPT)
खरंतर, महागडे कच्चे तेल, आरबीआयचे कठोर धोरण, परदेशी गुंतवणूकदारांकडून होणारी विक्री, जागतिक पातळीवरील कमकुवत संकेत आणि काही प्रमुख शेअर्समधील मोठी घसरण या सर्वांचा बाजारावर एकाच वेळी परिणाम झाला आहे. याचा अर्थ असा की, गुंतवणूकदार सध्या एका नव्हे तर अनेक चिंतांचा सामना करत आहेत.
भारतासाठी सर्वात मोठी चिंता कच्च्या तेलाची किंमत आहे. ब्रेंट क्रूड ३ टक्क्यांहून अधिक वाढून प्रति बॅरल सुमारे १०३ डॉलरवर पोहोचले. पश्चिम आशियातील तणाव आणि आखाती प्रदेश व होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांच्या सुरक्षेबद्दल वाढत्या चिंतेमुळे तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत.
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेचा मोठा भाग आयात करतो. तेलाच्या किमती वाढल्यास देशाचे आयात बिल वाढते. याचा परिणाम रुपया, महागाई आणि कंपन्यांच्या खर्चावर होऊ शकतो. जर कंपन्यांचा खर्च वाढला आणि त्यांना तो संपूर्ण भार ग्राहकांवर टाकता आला नाही, तर नफ्यावर दबाव येतो. ही भीती शेअर बाजाराला चिंतेत टाकत आहे.
बाजाराला दुसरा मोठा धक्का आरबीआयकडून बसला. बुधवारी, रिझर्व्ह बँकेने रेपो दरात २५ बेसिस पॉईंट्सची वाढ करून तो ५.५० टक्क्यांवर आणला. जवळपास चार वर्षांतील ही पहिलीच दरवाढ आहे. त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे, आरबीआयने आपले धोरणात्मक धोरण ‘तटस्थ’ वरून ‘नियंत्रित कडक धोरण’ असे बदलले आहे.
याचा अर्थ असा की, व्याजदर दीर्घकाळ उच्च राहण्याची शक्यता असल्याने बाजारात आता चिंता व्यक्त केली जात आहे. आरबीआयच्या गव्हर्नरने असेही संकेत दिले आहेत की नजीकच्या काळात दर कपात होण्याची शक्यता कमी आहे आणि पुढील कारवाई महागाई आणि आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून असेल. वाढलेल्या व्याजदरांमुळे कंपन्यांसाठी कर्ज महाग होते आणि गुंतवणूकदारांसाठी शेअर्सऐवजी अधिक सुरक्षित, व्याज देणारे पर्याय अधिक आकर्षक ठरतात. यामुळेच आरबीआयच्या निर्णयानंतर बाजारात वाढती अस्वस्थता निर्माण झाली.
बाजारातील सर्वात मोठी कमजोरी म्हणजे परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा (FIIs) विक्रीचा दबाव. ७ ऑक्टोबर रोजी, परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून ₹६,१२१.४० कोटी काढून घेतले. ऑक्टोबर महिन्यातील आतापर्यंतची ही एका दिवसातील दुसरी सर्वात मोठी FII विक्री होती.
याउलट, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) अंदाजे ₹४,५९७ कोटींची खरेदी केली. परदेशी गुंतवणूकदारांकडून होणारी ही प्रचंड विक्री बाजारावर थेट दबाव आणते, विशेषतः जेव्हा त्यात महाग तेल, जागतिक बाँडवरील उच्च परतावा आणि भारताचे कठोर होत असलेले चलनविषयक धोरण यांसारख्या चिंतांची भर पडते.
केवळ भारतच नाही, जिथे गुंतवणूकदार चिंताग्रस्त दिसत आहेत. आशियाई बाजारपेठाही कमजोर राहिल्या. मागील सत्रात अमेरिकेच्या बाजारपेठा दबावाखाली होत्या आणि अमेरिकेच्या बाँडवरील परतावा उच्च राहिला आहे. अशा वातावरणात, जागतिक गुंतवणूकदार जोखमीच्या मालमत्तेत गुंतवणूक करण्याबाबत अधिक सावध होतात.
परदेशी बाजारपेठांमधील कमजोरीचा भारतावरही परिणाम होतो, कारण जागतिक फंड सतत एका देशातून दुसऱ्या देशात गुंतवणूक आणि निधी काढून घेत असतात. अमेरिका आणि इतर प्रमुख बाजारपेठांमध्ये जोखीम वाढत असल्याने, उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून निधी काढून घेण्याचा दबाव वाढू शकतो.
ही घसरण केवळ निर्देशांकापुरती मर्यादित नव्हती. अदानी एंटरप्रायझेसच्या शेअरमध्ये मोठी घसरण झाली. अदानी पोर्ट्सवरही दबाव होता आणि अदानी ग्रीन एनर्जीमध्येही लक्षणीय घसरण दिसून आली. बाजाराच्या या विभागातील विक्रीमुळे निफ्टीवर आणि विशेषतः धातू व ऊर्जा क्षेत्रांवर दबाव वाढला. निफ्टी मेटल जवळपास ३% ने घसरला, तर निफ्टी एनर्जीदेखील जवळपास २% ने कमजोर झाला. याचा अर्थ असा की, ही विक्री अनेक क्षेत्रांमध्ये पसरलेली दिसून आली.
