
10 MARKSHEET
Lost Marksheet : १० वी आणि १२ वीची मार्कशीट हे केवळ एक कागद नसून ते शिक्षणाचे सर्वात महत्त्वाचे पुरावे असतात. नोकरीचा फॉर्म भरण्यापासून ते प्रवेशापर्यंत प्रत्येक ठिकाणी याची गरज भासते. परंतु, अनेकदा शिफ्टिंग, घर बदलणे किंवा जुने दस्तऐवज जपून न ठेवल्यामुळे मार्कशीट हरवते. जर तुमच्यासोबतही असे घडले असेल, तर काळजी करण्याची गरज नाही. केंद्रीय शिक्षण मंडळ (CBSE) आणि विद्यापीठे डुप्लिकेट मार्कशीट जारी करण्याची सुविधा देतात. चला तर मग, ही संपूर्ण प्रक्रिया जाणून घेऊया.
मार्कशीट हरवल्याचे लक्षात येताच पहिले काम म्हणजे जवळच्या पोलीस ठाण्यात जाऊन एफआयआर किंवा डेली डायरी रिपोर्ट नोंदवणे. यामध्ये तुमची कोणत्या वर्गाची आणि कोणत्या वर्षाची मार्कशीट हरवली आहे, हे नमूद करणे आवश्यक आहे. हा रिपोर्ट पुढील संपूर्ण अर्जासाठी सर्वात महत्त्वाचा दस्तऐवज असतो, त्यामुळे याची प्रत जपून ठेवा. यानंतर, नोटरीकडून १० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर एक ‘शपथपत्र’ बनवून घ्यावे लागते. यामध्ये तुमची मार्कशीट हरवली असून तुम्ही डुप्लिकेट कॉपीसाठी अर्ज करत असल्याचे नमूद केलेले असते, कारण हा दस्तऐवज कायदेशीररित्या तुमचा दावा भक्कम करतो.
जर तुम्ही CBSE बोर्डातून १० वी किंवा १२ वीचे शिक्षण घेतले असेल, तर आता ही प्रक्रिया खूप सोपी झाली आहे. यासाठी CBSE ने एक खास ऑनलाइन पोर्टल सुरू केले आहे, ज्याला ‘डुप्लिकेट अकॅडमिक डॉक्युमेंट सिस्टिम’ असे म्हणतात. २००९ नंतर पास झालेल्या बहुतेक विद्यार्थ्यांसाठी हे पोर्टल एफआयआरशिवायही काम करते, ज्यामुळे वेळ आणि पैसा दोन्ही वाचतात. या पोर्टलवर जाऊन विद्यार्थ्याला आपली माहिती भरणे, आवश्यक दस्तऐवज अपलोड करणे आणि ठराविक शुल्क ऑनलाइन जमा करणे आवश्यक असते.
अर्ज आणि शुल्क जमा केल्यानंतर, साधारणपणे १५ ते ३० कामकाजाच्या दिवसांत डुप्लिकेट मार्कशीट प्रक्रिया होऊन तुमच्या पत्त्यावर पाठवली जाते. या कालावधीत विद्यार्थी आपल्या ॲप्लिकेशन रेफरन्स नंबरवरून अर्जाची स्थिती ट्रॅक करू शकतात. जर मार्कशीट २००९ पूर्वीची असेल किंवा पोर्टलवर काही तांत्रिक अडचण येत असेल, तर मॅन्युअल पद्धतीने फॉर्म भरून ‘डीडी’ (DD) किंवा ‘पोस्टल ऑर्डर’द्वारे शुल्क भरून संपूर्ण दस्तऐवजांचा संच CBSE च्या प्रादेशिक कार्यालयात (Regional Office) पाठवावा.
जर मार्कशीट अलीकडच्या वर्षांतील असेल, तर अर्ज करण्यापूर्वी एकदा ‘डिजिलॉकर’ ॲप किंवा वेबसाइट नक्की तपासा. अनेक बोर्ड आता त्यांचे निकाल डिजिटल स्वरूपात डिजिलॉकरवरही अपलोड करतात. तिथून तुम्ही मार्कशीटची डिजिटल प्रत त्वरित डाउनलोड करू शकता आणि अनेक ठिकाणी ही प्रत मूळ प्रतिइतकीच ग्राह्य धरली जाते.