रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
MBBS from abroad without FMGE : दरवर्षी भारतातील हजारो विद्यार्थी डॉक्टर होण्याचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी परदेशात जातात. रशिया, कझाकिस्तान किंवा उझबेकिस्तान यांसारख्या देशांमधून शिक्षण घेऊन परतणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांना देशात डॉक्टरीचा परवाना मिळवण्यासाठी राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाची FMGE (Foreign Medical Graduate Examination) ही स्क्रीनिंग परीक्षा द्यावी लागते. या परीक्षेचा पास होण्याचा टक्का खूपच कमी असतो, ज्यामुळे अनेक विद्यार्थ्यांचे डिग्री असूनही नुकसान होते.
खूप कमी लोकांना हे माहीत आहे की जगात ५ असे प्रमुख देश आहेत, जिथे एमबीबीएस केल्यानंतर भारतात परतल्यावर FMGE परीक्षा द्यावी लागत नाही. नॅशनल मेडिकल कमिशनच्या नियमांनुसार, जर तुम्ही या ५ इंग्रजी भाषीक देशांमधून वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केले आणि तिथे प्रॅक्टिसचा परवाना मिळवला, तर भारतात थेट वैद्यकीय नोंदणीचा अधिकार मिळतो. जाणून घेऊया त्या ५ देशांबद्दल आणि त्यांच्यासाठी काय नियम बनवले आहेत.
अमेरिकेत एमबीबीएसला एमडी (Doctor of Medicine) म्हटले जाते. येथील वैद्यकीय शिक्षणाला जगात सर्वात उच्च दर्जाचे मानले जाते. जर तुम्ही अमेरिकेतून एमडी केले आणि त्यांच्या USMLE (United States Medical Licensing Examination) च्या सर्व पायऱ्या पार करून तिथला मेडिकल परवाना मिळवला, तर भारतात परतल्यावर FMGE देण्याची गरज पडत नाही.
ब्रिटनच्या वैद्यकीय पदव्यांकडे भारतात अत्यंत आदराने पाहिले जाते. युकेच्या रुग्णालयांमध्ये विद्यार्थ्यांना पहिल्या दिवसापासून उत्तम क्लिनिकल प्रशिक्षण मिळते. जर तुम्ही युकेमधून एमबीबीएस केले असेल आणि तिथली PLAB (Professional and Linguistic Assessments Board) परीक्षा पास करून GMC (General Medical Council) मध्ये नोंदणी केली असेल, तर तुम्ही भारतात FMGE शिवाय डॉक्टरी करू शकता.
ऑस्ट्रेलियन मेडिकल युनिव्हर्सिटीज त्यांच्या संशोधनासाठी आणि उत्कृष्ट शिक्षणासाठी ओळखल्या जातात. ऑस्ट्रेलियातून वैद्यकीय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना AMC (Australian Medical Council) ची परीक्षा उत्तीर्ण करून तिथला परवाना मिळवावा लागतो. जसा तुमच्याकडे ऑस्ट्रेलियाचा मेडिकल परवाना येतो, तसा भारताचा NMC तुम्हाला इथे प्रॅक्टिस करण्याची थेट परवानगी देतो.
कॅनडामध्येही वैद्यकीय शिक्षणाचा स्तर अत्यंत कडक आणि मजबूत आहे. येथून वैद्यकीय पदवी घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना MCCQE (Medical Council of Canada Qualifying Examination) उत्तीर्ण करावी लागते. कॅनडामध्ये परवानाधारक डॉक्टर म्हणून काम करण्याची पात्रता मिळताच तुम्ही भारतात कोणतीही FMGE परीक्षा न देता स्वतःचे क्लिनिक सुरू करू शकता किंवा रुग्णालयात काम करू शकता.
न्यूझीलंड त्याच्या शांत जीवनशैली आणि जागतिक पातळीवरील आरोग्य सेवांसाठी प्रसिद्ध आहे. येथील वैद्यकीय विद्यापीठांमधून शिक्षण घेतल्यानंतर विद्यार्थ्यांना NZREX (New Zealand Registration Examination) द्वारे तिथला परवाना मिळतो. या परवान्याच्या आधारावर भारतात FMGE मधून पूर्णपणे सूट मिळते.
FMGE शिवाय भारतात प्रॅक्टिस करण्याची सवलत केवळ त्या देशाच्या नावावर मिळत नाही. NMC चा स्पष्ट नियम आहे की, या ५ देशांमधून पदवी घेण्यासोबतच तेथील अधिकृत मेडिकल प्रॅक्टिस परवानाही मिळवणे आवश्यक आहे. जर तुम्ही शिक्षण तर तिथून घेतले पण तिथला परवाना घेतला नाही, तर भारतात परतल्यावर तुम्हालाही परीक्षा द्यावी लागू शकते.
