शाळा, महाविद्यालयांत सांस्कृतिक उपक्रमांना नवचैतन्य; विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी कलाक्षेत्रांना मिळतोय वाढता प्रतिसाद

गेल्या काही वर्षांत शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये सांस्कृतिक उपक्रमांना पुन्हा एकदा मोठ्या प्रमाणावर चालना मिळत असल्याचे सकारात्मक चित्र समोर येत आहे.

पुणे/गायत्री पवळे : गेल्या काही वर्षांत शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये सांस्कृतिक उपक्रमांना पुन्हा एकदा मोठ्या प्रमाणावर चालना मिळत असल्याचे सकारात्मक चित्र समोर येत आहे. विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला प्राधान्य देत अनेक शैक्षणिक संस्था नृत्य, नाटक, संगीत, चित्रकला, वक्तृत्व आणि लोककला यांसारख्या उपक्रमांचे आयोजन उत्साहात करत आहेत. विशेषतः कोविड-१९ महामारीनंतर शैक्षणिक वातावरण पूर्वपदावर येत असताना संस्थांनी सांस्कृतिक कार्यक्रमांना नव्याने सुरुवात केली आहे. वार्षिक स्नेहसंमेलन, आंतरमहाविद्यालयीन स्पर्धा, कला महोत्सव आणि विविध कार्यशाळांद्वारे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या कलागुणांचे प्रदर्शन करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जात आहे.

 

शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, केवळ शैक्षणिक गुणवत्तेपेक्षा विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी सांस्कृतिक उपक्रम अत्यंत महत्त्वाचे ठरत आहेत. सांस्कृतिक उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास, नेतृत्वगुण, संघभावना आणि सर्जनशीलता विकसित होते. त्यामुळे अनेक संस्था आता अभ्यासाबरोबरच या उपक्रमांवरही भर देत आहेत.

विविध कलाक्षेत्रांचा अनुभव घेण्याची संधी

पुण्यातील सावित्रीबाई फुले विद्यापीठात अलीकडेच विविध सांस्कृतिक उपक्रम राबवण्यात आले आहेत. काही ठिकाणी पारंपरिक कला जसे की लोकनृत्य, भारुड, कीर्तन यांना प्रोत्साहन दिले जात आहे, तर काही संस्था आधुनिक कला प्रकार जसे की स्टँड-अप, फ्युजन डान्स, डिजिटल आर्ट यांनाही व्यासपीठ देत आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना विविध कलाक्षेत्रांचा अनुभव घेण्याची संधी मिळत आहे. विद्यार्थ्यांमध्येही या उपक्रमांविषयी उत्साह वाढताना दिसत आहे. “सांस्कृतिक कार्यक्रमांमुळे आम्हाला आमच्या आवडी शोधता येतात आणि ताणतणाव कमी होतो. यामुळे अभ्यासातही अधिक लक्ष केंद्रित करता येते,” असे एका विद्यार्थ्याने सांगितले.

विकासासाठी सांस्कृतिक उपक्रम आवश्यक

दरम्यान, पालकांकडूनही या बदलाचे स्वागत केले जात आहे. मुलांच्या मानसिक आणि भावनिक विकासासाठी सांस्कृतिक उपक्रम आवश्यक असल्याची जाणीव पालकांमध्ये वाढत आहे. त्यामुळे तेही मुलांना अशा कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित करत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, शैक्षणिक संस्थांनी स्थानिक कलाकार, सांस्कृतिक संस्था आणि तज्ञ व्यक्तींशी सहकार्य करून अधिक दर्जेदार उपक्रम आयोजित करणे आवश्यक आहे. तसेच शासनाच्या विविध योजनांचा लाभ घेत या उपक्रमांना अधिक बळकटी देता येऊ शकते. एकूणच, शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये होत असलेली वाढ ही विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी सकारात्मक पाऊल ठरत असून, यामुळे भविष्यात अधिक सक्षम, सर्जनशील आणि आत्मविश्वासू पिढी घडण्यास मदत होणार आहे.

“कलेच्या व्यासपीठावर कलाकार आपल्या अंगी असलेले कौशल्य सादर करतो तेव्हा त्याला सांस्कृतिक क्षेत्रात ओळख मिळते. ग्रामीण- शहरी परंपरेचा वारसा विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून जपला जात आहे. शाळा, महाविद्यालयांतील नाटिका, नृत्य, भजन, कीर्तन यांसारख्या कलाप्रकारांतून विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास होतो. अशा उपक्रमांमुळे त्यांना ताणतणावातून मुक्तता मिळते आणि आत्मविश्वास वाढतो. त्यामुळे आधुनिक काळाशी सुसंगत असे सांस्कृतिक कार्यक्रम राबवून विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव देणे ही संस्थांची महत्त्वाची जबाबदारी आहे.” — शुभम दातखिळे (विद्यार्थी, सावित्रीबाई फुले विद्यापीठ)

हे सुद्धा वाचा : ऑक्टोबर-2025 ची नुकसान भरपाई मदत रखडली; शिरूर तालुक्यात शेतकऱ्यांचा आंदोलनाचा इशारा