बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
गलवान खोऱ्यातील (galwan valley) हिंसक संघर्षानंतर भारताने प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर (LAC) तैनाती वाढवली होती. भारतीय वायुसेनेने (Indian air force) 68,000 हून अधिक सैनिक, सुमारे 90 रणगाडे आणि इतर शस्त्रास्त्रे देशभरातून पूर्व लडाखमध्ये (Ladakh) विमानाने नेली.संरक्षण आणि सुरक्षा आस्थापनातील उच्चपदस्थ सूत्रांनी ही माहिती दिली. त्यांनी निदर्शनास आणून दिले की गेल्या काही दशकांमध्ये दोन्ही बाजूंमधील सर्वात गंभीर लष्करी संघर्ष 15 जून 2020 रोजी झाला होता.हे पाहता भारतीय हवाई दलाने लढाऊ विमानांच्या अनेक स्क्वॉड्रन्सला ‘तयार स्थितीत’ ठेवले.त्याची Su-30 MKI आणि जग्वार लढाऊ विमाने या भागात चोवीस तास पाळत ठेवण्यासाठी आणि शत्रूच्या स्थानांवर गुप्तचर माहिती गोळा करण्यासाठी तैनात करण्यात आली होती.
[read_also content=”कसा असेल स्वातंत्र्य दिनाचा सोहळा, यावेळी पाहायला मिळणार आत्मनिर्भर भारताची झलक ! https://www.navarashtra.com/latest-news/independence-day-2023-special-salute-will-be-given-by-indigenous-guns-nrps-444667.html”]
गेल्या काही वर्षांमध्ये IAF ची धोरणात्मक एअरलिफ्ट क्षमता कशी वाढली आहे? याबाबतची माहितीही सूत्रांनी दिली. ते म्हणाले की, विशेष मोहिमेअंतर्गत, एलएसीसह विविध कठीण भागात जलद तैनातीसाठी प्रयत्न केले गेले. IAF च्या वाहतूक ताफ्याने अल्पावधीतच सैन्य आणि शस्त्रे हलवली. तसेच वाढत्या तणावामुळे हवाई दलाने चीनच्या हालचालींवर बारीक नजर ठेवण्यासाठी या भागात मोठ्या प्रमाणात रिमोटली ऑपरेटेड एअरक्राफ्ट (आरपीए) तैनात केले होते.
सूत्रांनी सांगितले की, IAF विमानाने भारतीय सैन्याच्या अनेक विभागांना एअरलिफ्ट केले, एकूण 68,000 हून अधिक सैनिक, 90 पेक्षा जास्त टाक्या, पायदळाची सुमारे 330 BMP लढाऊ वाहने, रडार यंत्रणा, तोफखाना आणि इतर अनेक अॅक्सेसरीजचा समावेश होता.ते म्हणाले की हवाई दलाच्या वाहतूक ताफ्याने एकूण 9,000 टन वाहतूक केली आहे.हे IAF च्या वाढत्या धोरणात्मक एअरलिफ्ट क्षमतांचे प्रदर्शन करते.C-130J सुपर हर्क्युलस आणि C-17 ग्लोबमास्टर विमानांचाही या सरावात सहभाग होता.
चकमकीनंतर राफेल आणि मिग-२९ विमानांसह मोठ्या प्रमाणात लढाऊ विमाने हवाई गस्तीसाठी तैनात करण्यात आली होती.पर्वतीय तळांवर दारूगोळा आणि लष्करी उपकरणे वाहून नेण्यासाठी हवाई दलाची विविध हेलिकॉप्टर सेवेत दाबली गेली. सूत्रांनी सांगितले की Su-30 MKI आणि जग्वार लढाऊ विमानांची पाळत ठेवण्याची रेंज सुमारे 50 किमी होती आणि त्यांनी खात्री केली की चिनी सैन्याच्या स्थितीवर आणि हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवले गेले.ते म्हणाले की, हवाई दलाने विविध रडार आणि मार्गदर्शित पृष्ठभागावरून हवेत शस्त्रे स्थापित करून या भागात LAC वर पुढील स्थानांवर तैनात केले आहे.त्याचबरोबर हवाई संरक्षण क्षमता आणि युद्धसज्जता वेगाने वाढवण्यात आली आहे.
भारताच्या एकूण दृष्टिकोनाचा संदर्भ देत सूत्रांनी सांगितले की, लष्करी पवित्रा मजबूत करणे, विश्वासार्ह सैन्य राखणे आणि शत्रूच्या उभारणीवर लक्ष ठेवून कोणत्याही प्रसंगाला प्रभावीपणे सामोरे जाणे ही रणनीती आहे. एका स्रोताने अधिक तपशील शेअर न करता सांगितले की, IAF प्लॅटफॉर्म अत्यंत कठीण परिस्थितीत कार्यरत आहे आणि त्याचे सर्व उद्दिष्ट पूर्ण केले आहे.दुसर्‍या स्त्रोताने सांगितले की एकूण ऑपरेशनने ‘ऑपरेशन पराक्रम’ च्या तुलनेत IAF ची वाढलेली ‘एअरलिफ्ट’ क्षमता दर्शविली आहे.डिसेंबर 2001 मध्ये संसदेवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर, भारताने ‘ऑपरेशन पराक्रम’ सुरू केले, ज्या अंतर्गत नियंत्रण रेषेवर मोठ्या संख्येने सैन्य जमा केले.[blurb content=””]
पूर्व लडाखमधील अडथळ्यानंतर, सरकार सुमारे 3,500 किमी-लांब एलएसीसह पायाभूत सुविधांच्या विकासावर जोर देत आहे. गलवान खोऱ्यातील चकमकीनंतर लष्करानेही आपली लढाऊ क्षमता वाढवण्यासाठी अनेक पावले उचलली आहेत.याने अरुणाचल प्रदेशातील LAC च्या बाजूने डोंगराळ भागात सहज पोर्टेबल M-777 अल्ट्रा-लाइट हॉवित्झर आधीच तैनात केले आहेत. M-777 हे त्वरीत चिनूक हेलिकॉप्टरमध्ये हलवले जाऊ शकते.लष्कराकडे आता ऑपरेशनल गरजांच्या आधारे त्यांना एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी त्वरीत हलवण्याचे साधन आहे.आर्मीने अरुणाचल प्रदेशातील आपल्या युनिट्सला अवघड प्रदेशात काम करण्यासाठी यूएस-निर्मित वाहने, इस्रायलकडून 7.62 मिमी नेगेव लाइट मशीन गन आणि इतर अनेक घातक शस्त्रे सुसज्ज केली आहेत.
पूर्व लडाखमधील काही ठिकाणी भारतीय आणि चिनी सैन्य 3 वर्षांपासून बंद आहेत, जरी दोन्ही बाजूंनी विस्तृत राजनैतिक आणि लष्करी चर्चेनंतर अनेक भागांतून वेगळे होण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली. गलवान खोऱ्यात दोन्ही देशांच्या सैनिकांमध्ये झालेल्या संघर्षानंतर भारत आणि चीनमधील संबंध बिघडले आहेत. सुमारे 50,000 ते 60,000 सैनिक सध्या LAC च्या दोन्ही बाजूंना या प्रदेशात तैनात आहेत. दोन्ही बाजूंमधील उच्चस्तरीय लष्करी चर्चेचा पुढील टप्पा सोमवारी होणार आहे. चर्चेत, भारत उर्वरित घर्षण बिंदूंपासून लवकर सुटका करण्यासाठी दबाव टाकण्याची शक्यता आहे. NSA अजित डोभाल यांनी 24 जुलै रोजी जोहान्सबर्ग येथे 5 देशांच्या गटाच्या ‘ब्रिक्स’ बैठकीच्या पार्श्‍वभूमीवर सर्वोच्च चिनी मुत्सद्दी वांग यी यांची भेट घेतली. पूर्व लडाख सीमेवर 5 मे 2020 रोजी पॅंगॉन्ग सरोवर परिसरात झालेल्या हिंसक चकमकीनंतर वाद निर्माण झाला होता.
