ना कोणताही आवाज, ना धूर; देशात पहिल्यांदाच धावणार हायड्रोजन ट्रेन; पंतप्रधान मोदी दाखवणार हिरवा झेंडा

पारंपरिक इलेक्ट्रिक किंवा डिझेल इंजिनच्या विरुद्ध ही ट्रेन हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. या प्रक्रियेत, हायड्रोजनचे विजेमध्ये रूपांतर केले जाते, जी ट्रेनला पुढे नेते. या प्रक्रियेत कार्बन उत्सर्जन होत नाही आणि उप उत्पादन म्हणून फक्त पाण्याची वाफ तयार होते.

नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वेच्या इतिहासात आज एका नव्या हरित पर्वाला प्रारंभ होत आहे. रेल्वेमार्गावर आवाज किंवा धूर दिसणार नाही, एका स्वच्छ भविष्याचा वेग दिसेल. हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानावर चालणारी भारतातील पहिली ट्रेन रुळांवर धावण्यासाठी सज्ज झाली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शुक्रवारी हरियाणातील जिंद रेल्वे स्थानकावरून या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवतील. ही ट्रेन सुरुवातीला जिंद आणि सोनीपत रेल्वे स्थानकांदरम्यान धावेल.

पारंपरिक इलेक्ट्रिक किंवा डिझेल इंजिनच्या विरुद्ध ही ट्रेन हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. या प्रक्रियेत, हायड्रोजनचे विजेमध्ये रूपांतर केले जाते, जी ट्रेनला पुढे नेते. या प्रक्रियेत कार्बन उत्सर्जन होत नाही आणि उप उत्पादन म्हणून फक्त पाण्याची वाफ तयार होते. रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, ही ट्रेन स्वतःच ऊर्जा निर्माण करते. ती हवेतील ऑक्सिजनची हायड्रोजनसोबत अभिक्रिया करून वीज निर्माण करते, ज्यामुळे इंधनाचे ज्वलन टाळले जाते आणि कोणत्याही बाह्य वीज पुरवठ्याची आवश्यकता राहत नाही.

दरम्यान, जगभरात हायड्रोजनवर चालणाऱ्या प्रवासी गाड्या अजूनही प्राथमिक अवस्थेत आहेत. जर्मनी हा अशा गाड्या व्यावसायिकरित्या सुरू करणारा पहिला देश होता, तर फ्रान्स, इटली, चीन आणि जपानसारखे देशही या तंत्रज्ञानावर काम करत आहेत. या देशांमध्ये धावणाऱ्या बहुतेक हायड्रोजन गाड्यांना दोन ते चार डबे असतात, तर भारतीय रेल्वेने सुमारे 2600 प्रवाशांची क्षमता असलेली 10 डब्यांची प्रवासी ट्रेन विकसित केली आहे.

आधुनिक सुरक्षा प्रणालीने सुसज्ज

हायड्रोजन ट्रेन बहुस्तरीय सुरक्षा प्रणालीने सुसज्ज आहे. ही प्रणाली हायड्रोजन गळती, अतिरिक्त उष्णता, ज्वाला आणि धूर ओळखण्यास सक्षम आहे. रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, स्वच्छ ऊर्जा तंत्रज्ञानाने सुसज्ज असलेली ही ट्रेन वाहतुकीचा एक नवीन पर्यावरणपूरक पर्याय उपलब्ध करून देईल. जिंद-सोनीपत मार्गावर, ही ट्रेन ताशी ७५ किलोमीटरच्या परिचालन वेगाने आणि ताशी ११० किलोमीटरच्या डिझाइन वेगाने धावेल. सुमारे ८९ किलोमीटरच्या या मार्गावरील ही सर्वात वेगवान प्रवासी सेवांपैकी एक असेल.

हेरिटेज रेल्वे मार्गावरही वापरासाठी तयारी

ही ट्रेन उत्तर रेल्वेच्या जिंद सोनीपत विभागातील जिंद जंक्शन, गोहाना जंक्शन आणि सोनीपत यांना जोडेल. ही गाडी मार्गावरील अनेक प्रमुख आणि लहान स्थानकांवर थांबेल. या प्रकल्पातून मिळालेल्या अनुभवाच्या आधारे, भारतीय रेल्वे भविष्यात कालका-शिमला सारख्या वारसा रेल्वे मार्गावर हायड्रोजन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याच्या शक्यतेचा शोध घेत आहे. रेल्वेचा विश्वास आहे की, हा उपक्रम देशातील स्वच्छ आणि शाश्वत वाहतूक व्यवस्थेच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरू शकतो.

रेल्वेत शाही सफर हवीये? मग सलून कोच तुमच्यासाठी ठरेल परफेक्ट, कोणत्या सुविधा मिळतात ते जाणून घ्या