Vedic Clock: प्राचीन खगोलशास्त्राचा अद्भुत नमुना! काशी विश्वनाथ येथील विक्रमादित्य वैदिक घड्याळावर PM मोदींकडूनही कौतुकाचा वर्षाव

PM Modi Kashi Vishwanath Visit: पंतप्रधान मोदींनी काशी विश्वनाथ मंदिर परिसरात स्थापित विक्रमादित्य वैदिक घड्याळाची पाहणी केली. हे घड्याळ सूर्योदय आणि वैदिक पंचांगानुसार चालते.

• पंतप्रधान मोदींनी घेतली पाहणी
• वैदिक कालगणना
• सांस्कृतिक पुनर्जागरण

Kashi Vishwanath Vedic Clock 2026 : भारतीय संस्कृती, सनातन परंपरा आणि प्राचीन खगोलशास्त्राचा वारसा आता आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या रूपात जगासमोर येत आहे. वाराणसीच्या जगप्रसिद्ध काशी विश्वनाथ मंदिर परिसरात ‘विक्रमादित्य वैदिक घड्याळ’ (Vikramaditya Vedic Clock) बसवण्यात आले आहे. हे घड्याळ केवळ वेळ दर्शवणारे एक उपकरण नाही, तर भारतीय कालगणनेचे एक अत्यंत अचूक आणि वैज्ञानिक प्रतीक आहे. अलीकडेच, २९ एप्रिल २०२६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (Prime Minister Narendra Modi) यांनी या घड्याळाची पाहणी केली, त्यानंतर या अद्भुत उपक्रमाची जगभर चर्चा सुरू झाली आहे.

वैदिक घड्याळाची पार्श्वभूमी आणि स्थापना

हे अनोखे घड्याळ मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री डॉ. मोहन यादव यांच्या पुढाकाराने डिझाइन करण्यात आले आहे. यापूर्वी उज्जैन येथील महाकालेश्वर मंदिरात अशा प्रकारच्या वैदिक घड्याळाची स्थापना करण्यात आली होती. उज्जैननंतर आता काशी विश्वनाथ मंदिर हे देशातील दुसरे मोठे धार्मिक स्थळ बनले आहे, जिथे हे घड्याळ स्थापित करण्यात आले आहे. ३ एप्रिल २०२६ रोजी मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री डॉ. मोहन यादव यांनी हे घड्याळ उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना भेट दिले होते आणि त्यानंतर ४ एप्रिल २०२६ रोजी काशी विश्वनाथ मंदिर परिसरात त्याची स्थापना करण्यात आली. ७०० किलो वजनाचे हे घड्याळ शंकराचार्य चौक येथे बसवण्यात आले आहे. हे घड्याळ पाहण्यासाठी येणारे पर्यटक आणि भाविक भारतीय संस्कृतीच्या या अनमोल ठेव्याचे कौतुक करत आहेत.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Vehicle Without Number Plate : ‘या’ गाड्यांना नंबर प्लेट नसूनही पोलिस का करत नाहीत कारवाई? जाणून घ्या काय आहे नेमका नियम

वैदिक घड्याळ कसे काम करते? (वैशिष्ट्ये)

आधुनिक घड्याळांमध्ये दिवसाची सुरुवात रात्री १२ वाजल्यापासून होते, तर या वैदिक घड्याळात दिवस सूर्योदयापासून सुरू होतो आणि दुसऱ्या दिवशीच्या सूर्योदयापर्यंत चालतो. हे घड्याळ खालील वैशिष्ट्यांसाठी ओळखले जाते:

• ३० मुहूर्तांची गणना: वैदिक कालगणनेनुसार, एका दिवसाला ३० मुहूर्तांमध्ये विभागले जाते आणि प्रत्येक मुहूर्त सुमारे ४८ मिनिटांचा असतो. हे घड्याळ याच पद्धतीवर आधारित आहे.
• पंचांग आणि खगोलशास्त्र: या घड्याळात केवळ वेळच नाही, तर तिथी, नक्षत्र, योग, करण आणि ग्रहांची स्थिती यांसारखी पंचांगाची सर्व माहिती उपलब्ध असते.
• स्थानिक आणि जागतिक वेळ: यामध्ये भारतीय प्रमाण वेळ (IST) आणि ग्रीनविच प्रमाण वेळ (GMT) एकाच वेळी दाखवली जाते. तसेच स्थानिक माध्य वेळ (LMT) देखील प्रदर्शित होते.
• आधुनिक तंत्रज्ञान: हे घड्याळ इंटरनेटशी जोडलेले असून, प्रत्येक तासाला जगातील विविध पर्यटन स्थळांची चित्रे आणि हवामानाची माहिती (तापमान, आर्द्रता, वाऱ्याचा वेग) स्क्रीनवर बदलते.

पंतप्रधान मोदींकडून कौतुकाची थाप

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २९ एप्रिल २०२६ रोजी काशी विश्वनाथ धामचा दौरा केला आणि या वैदिक घड्याळाचे साक्षीदार झाले. पंतप्रधानांनी या उपक्रमाचे कौतुक करताना म्हटले की, हे घड्याळ म्हणजे प्राचीन भारतीय ज्ञान आणि आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांचा एक उत्कृष्ट संगम आहे. या घड्याळाच्या माध्यमातून आजची तरुण पिढी आपल्या पूर्वजांच्या खगोलशास्त्रीय ज्ञानाशी जोडली जाऊ शकते.

See more

#WATCH | PM @narendramodi witnesses the Vikramaditya Vedic Clock installed in Shri Kashi Vishwanath temple premises in Varanasi #KashiVishwanath #PMInVaranasi #Varanasi pic.twitter.com/VgeIciZV82 — DD News (@DDNewslive) April 29, 2026

credit – social media and Twitter

सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व

सम्राट विक्रमादित्य यांच्या काळापासून चालत आलेली कालगणना ही भारतीय खगोलशास्त्राचा पाया मानली जाते. उज्जैन हे मध्यभागी असल्यामुळे तिथे कालगणनेचा उगम झाला. काशी विश्वनाथ मंदिर परिसरात हे घड्याळ बसवल्यामुळे जगभरातून येणाऱ्या पर्यटकांना आपल्या प्राचीन सनातन मूल्यांचा परिचय होत आहे. हे घड्याळ केवळ भारतातच नाही, तर जागतिक स्तरावर भारताची वेगळी ओळख निर्माण करत आहे. यामुळे भारतीय संस्कृती आणि खगोलशास्त्राच्या अभ्यासाला एक नवी दिशा मिळणार आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mayon Volcano: फिलीपिन्सचा सर्वात सक्रिय ज्वालामुखी पुन्हा जागृत; आकाशात राखेचे साम्राज्य अन् हजारो लोकांचे स्थलांतर, VIDEO VIRAL

डिजिटल तंत्रज्ञानाचा विस्तार

या वैदिक घड्याळाचा डिजिटल तंत्रज्ञानाशीही मेळ घालण्यात आला आहे. विक्रमादित्य वैदिक घड्याळाचे एक विशेष मोबाईल ॲप्लिकेशनही तयार करण्यात आले आहे, जे Google Play Store आणि Apple App Store वर उपलब्ध आहे. या ॲपच्या माध्यमातून कोणीही आपल्या फोनवर वैदिक कालगणनेची अचूक माहिती मिळवू शकतो. या उपक्रमामुळे जागतिक स्तरावर भारताच्या पारंपारिक वैज्ञानिक वारशाचा प्रसार होत आहे. केवळ चारित्र्य संवर्धनच नाही तर डिजिटल पोहोच वाढवून या उपक्रमाला ७.८ दशलक्षहून अधिक लोकांपर्यंत पोहोचवले गेले आहे, जे एका विक्रमापेक्षा कमी नाही.