शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
देशभरात कांद्याचे भाव वाढत असतानाच तब्बल 36 हजार टन कांदा सडला गोदामात; अनेक शहरांत तुटवड्याचे गंभीर संकट (फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
नवी दिल्ली : महागाईचा फटका पुन्हा एकदा स्वयंपाक घरातील खर्चाला बसण्याचा धोका वाढला आहे. किरकोळ बाजारात कांद्याचे भाव आधीच ५० ते ६५ रुपये प्रति किलोवर पोहोचले असून, येत्या काही दिवसांत हे संकट आणखी गंभीर होऊ शकते. केंद्र सरकारने खरेदी केलेल्या एकूण १ लाख २० हजार टन बफर स्टॉकपैकी अंदाजे ३० टक्के म्हणजेच सुमारे ३६ हजार टन कांदा जागेवरच सडल्याने किंवा कोंब फुटल्याने खराब झाला आहे.
अवकाळी पावसामुळे कांद्याचा साठवण कालावधी मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे, त्यामुळे सणासुदीच्या अगदी आधी पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. वाढत्या किमतींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सरकारने थेट बाजार हस्तक्षेप सुरू केला आहे. या संदर्भात, ५०० टन कांदे घेऊन जाणारी पहिली विशेष मालगाडी, कांदा एक्सप्रेस, लासलगाव येथून दिल्लीसाठी रवाना झाली आहे. वर्गीकरण आणि प्रतवारीसाठी लागणाऱ्या वेळेमुळे ट्रेनला जवळपास २४ तासांचा विलंब झाला. दिल्लीकरांना दिलासा देण्यासाठी, हा कांदा नाफेड, एनसीसीएफ आणि सेंट्रल वेअरहाऊसच्या आउटलेट्समार्फत ३५ रुपये प्रति किलो या सवलतीच्या दरात विकला जाईल.
याव्यतिरिक्त, ६० टन कांद्याची खेप ट्रकद्वारे राजधानीत आधीच पोहोचवण्यात आली आहे. अधिकाऱ्यांच्या मते, येत्या काही दिवसांत चेन्नई, कोलकाता, गुवाहाटी, एर्नाकुलम आणि मदुराई यांसारख्या शहरांसाठी अशा विशेष ट्रेन्स चालवण्याची योजना आहे.
ऑक्टोबरमध्ये पुरवठ्यात मोठ्या तुटीची भीती
मार्च-एप्रिलमध्ये काढलेला उन्हाळी कांदा हा ऑक्टोबर-नोव्हेंबरपर्यंत देशातील घरांसाठी अन्नाचा मुख्य स्रोत असतो. मात्र, यावर्षी खरीप पीक पूर्णपणे खराब झाले आहे. पावसाच्या कमतरतेमुळे, नाशिकमध्ये सरासरी ३० हजार हेक्टरवर खरीप कांद्याची लागवड होत असताना, आतापर्यंत केवळ ३७० हेक्टर म्हणजेच फक्त १% क्षेत्रावरच लागवड झाली आहे. याचा थेट परिणाम नोव्हेंबरच्या मध्यापर्यंत किंवा डिसेंबरपर्यंत बाजारात नवीन पिकाच्या आगमनावर होईल. तज्ज्ञांच्या मते, जर सध्याचा साठा झपाट्याने कमी झाला, तर सप्टेंबर आणि ऑक्टोबरमध्ये बाजारात कांद्याचा तीव्र तुटवडा निर्माण होऊ शकतो.
शेतकऱ्यांकडील साठाही संपण्याच्या मार्गावर
यावर्षी सरकारने २ लाख टन उन्हाळी कांदा खरेदी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते, परंतु प्रत्यक्षात केवळ १ लाख २० हजार टन कांदा खरेदी करणे शक्य झाले. यापैकी ९०% पेक्षा जास्त कांदा नाशिकमधून आला. साधारणपणे, दरवर्षी २०% कांदा खराब होतो, परंतु यावेळी हा आकडा ४०% पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. दरम्यान, देशातील सर्वाधिक कांदा उत्पादन करणारा जिल्हा असलेल्या नाशिकमधील शेतकऱ्यांकडे त्यांच्या २४ लाख टन साठवण क्षमतेपैकी केवळ २५% साठा शिल्लक आहे.
कांदा साठा संपून जाण्याची शक्यता
नुकसानीच्या भीतीमुळे आणि बाजारात चांगल्या भावांच्या आशेने शेतकऱ्यांनी सप्टेंबरची वाट न पाहता जून-जुलैमध्येच आपला कांदा विकायला सुरुवात केली. अशी भीती आहे की, सप्टेंबर अखेरपर्यंत किंवा ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपर्यंत हा शिल्लक साठा पूर्णपणे संपून जाईल.
