250 वर्षांपासून या जल महालाचे चार मजले आहेत पाण्यात, अनोखा आहे इथला इतिहास

जयपूरमधील मानसागर तलावाच्या मध्यभागी वसलेला जलमहाल हा राजस्थानच्या सर्वात आकर्षक पर्यटनस्थळांपैकी एक आहे. पाण्यावर तरंगत असल्याचा भास निर्माण करणाऱ्या या महालामागे समृद्ध इतिहास, अनोखी वास्तुकला आणि अनेक रंजक रहस्ये दडलेली आहेत.

• राजांच्या विरंगुळ्यासाठी बांधलेला महाल.
• पाचपैकी चार मजले पाण्याखाली असतात.
• पारंपरिक तंत्रामुळे आजही मजबूत उभा आहे.

राजस्थानची राजधानी जयपूर म्हणजे ऐतिहासिक किल्ले, भव्य राजवाडे आणि समृद्ध वारसा यासाठी जगभर प्रसिद्ध आहे. आमेरकडे जाणाऱ्या मार्गावर मानसागर तलावाच्या मध्यभागी उभा असलेला जलमहाल प्रत्येक पर्यटकाचे लक्ष वेधून घेतो. लाल बलुआ दगडात बांधलेला हा देखणा महाल दूरून पाहताना जणू पाण्यावर तरंगत असल्याचा भास होतो. मात्र, त्यामागे अनेक ऐतिहासिक आणि वास्तुशास्त्रीय वैशिष्ट्ये दडलेली आहेत. या महालाचा इतिहास, बांधकामाची शैली आणि त्याच्याशी निगडित काही खास गोष्टी जाणून घेऊया.

भारतातील एक सरोवर जिथे पाण्यात तरंगणारे बेट बदलतात आपली जागा, हा आहे जगातील एकमेव फ्लोटिंग नॅशनल पार्क

राजघराण्याच्या विरंगुळ्यासाठी उभारलेला महाल

जलमहाल हा राजांच्या कायमस्वरूपी निवासासाठी बांधलेला नव्हता. १६९९ मध्ये महाराजा सवाई प्रताप सिंह यांच्या काळात या वास्तूची उभारणी करण्यात आली. त्यानंतर १८व्या शतकात महाराजा जयसिंह द्वितीय यांनी त्याचे नूतनीकरण करून अधिक आकर्षक रूप दिले. मुघल आणि राजपूत वास्तुकलेचा सुंदर संगम असलेला हा महाल शाही कुटुंबाच्या विश्रांतीसाठी, सहलींसाठी, बदकांच्या शिकारीसाठी आणि उन्हाळ्यातील उकाड्यापासून दिलासा मिळावा म्हणून तयार करण्यात आला होता. त्यामुळे याला त्या काळातील ‘प्लेझर पॅलेस’ म्हणूनही ओळखले जात असे.

पाण्याखाली लपलेल्या चार मजल्यांचे रहस्य

जलमहाल पाहताना फक्त एकच मजला दिसतो, त्यामुळे तो पाण्यावर तरंगत असल्याचा भास निर्माण होतो. प्रत्यक्षात मात्र ही पाच मजली वास्तू आहे. मानसागर तलाव पूर्ण भरल्यानंतर या महालाचे खालचे चार मजले पूर्णपणे पाण्याखाली जातात आणि केवळ वरचा मजला दिसतो. ही रचना मुद्दाम अशा प्रकारे करण्यात आली होती, जेणेकरून पाण्यामुळे खालचे भाग नैसर्गिकरीत्या थंड राहतील. आजही पाण्याखाली असलेल्या भागात दगडी कमानी, नक्षीदार मार्ग आणि खोल्यांचे अवशेष पाहायला मिळतात.

‘चमेली बाग’ची शाही मोहिनी

जलमहालाच्या वरच्या भागात ‘चमेली बाग’ नावाचा आकर्षक बगीचा आहे. चारबाग शैलीत विकसित करण्यात आलेल्या या बागेत संगमरवरी फुलबागा, कमळाच्या आकारातील कारंजी आणि सुंदर कमानी असलेले मार्ग पाहायला मिळतात.
बागेच्या चारही बाजूंना बंगाल शैलीतील मंडप उभारलेले आहेत. प्रत्येक मंडपाची रचना वेगळी असून ‘बादल महल’मध्ये पावसाळ्याचे चित्रण, तर ‘रास निवास’मध्ये भगवान श्रीकृष्णांच्या रासलीलेचे दर्शन घडते. पूर्वी येथे राजघराण्यातील पाहुण्यांसाठी संगीत मैफिली आणि खास समारंभ आयोजित केले जात असत.

Travel News : निवृत्तीनंतर शांत आयुष्याचा आनंद घ्यायचा असेल तर परदेशातील ही 6 ठिकाणं आहेत परफेक्ट

जयपूर पर्यटनातील अविस्मरणीय ठिकाण

जलमहाल जयपूर शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून सुमारे चार किलोमीटर अंतरावर असून आमेर किल्ला, नाहरगड किल्ला आणि कनक वृंदावन गार्डनकडे जाणाऱ्या मार्गावर आहे. त्यामुळे जयपूर फिरताना या ठिकाणाला सहज भेट देता येते. येथे सकाळची शांत वेळ किंवा सूर्यास्ताची वेळ सर्वाधिक रमणीय मानली जाते. मावळत्या सूर्याची सोनेरी किरणे लाल दगडी महालावर आणि तलावाच्या पाण्यावर पडतात, तेव्हा संपूर्ण परिसराचे सौंदर्य अधिकच खुलून दिसते. त्यामुळे जयपूरला भेट देणाऱ्या प्रत्येक पर्यटकाने जलमहालचा अनुभव नक्की घ्यावा.