Kids Obesity: देशातील 45% मुलं ठरत आहेत लठ्ठपणाला बळी, 6 कारणांमुळे लटकतेय पोट

चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, कमी शारीरिक हालचाल आणि वाढता ताण - या सर्वांमुळे मुले आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये लठ्ठपणा वाढत आहे. याचा परिणाम केवळ शरीरावरच नाही तर त्यांच्या मनावर आणि भावनांवरही होतो.

बालपण आणि पौगंडावस्था हा असा काळ असतो जेव्हा मुले उर्जेने भरलेली असतात, त्यांची वाढ जलद होते आणि ते नवीन गोष्टी शिकतात. पण आजच्या धावपळीच्या आणि पडद्यांनी भरलेल्या जगात, अनेक मुले आणि किशोरवयीन मुले लठ्ठपणासारख्या गंभीर समस्येशी झुंजत आहेत. हे फक्त जास्त वजन असण्याची बाब नाही तर त्यामुळे आरोग्याशी संबंधित अनेक समस्या निर्माण होतात.

आजची मुले आणि किशोरवयीन मुले तंत्रज्ञानात खूप पुढे आहेत. ते स्मार्टफोन आणि संगणक खूप वापरतात, परंतु तरीही कधीकधी त्यांना एकटेपणा, चिंता आणि तणावाचा सामना करावा लागतो. यासोबतच, लहान वयात लठ्ठपणाची समस्याही झपाट्याने वाढत आहे, जी चिंतेची बाब आहे. ही समस्या वेळीच ओळखा आणि ती रोखण्यासाठी पावले उचला, जेणेकरून मुलांचे भविष्य निरोगी आणि आनंदी होईल. सध्या या समस्येसाठी काय करता येऊ शकते हे आपण या लेखातून जाणून घेऊया (फोटो सौजन्य – iStock) 

भारतात मुलांमध्ये लठ्ठपणा किती प्रमाणात वाढत आहे?

एका सर्वेक्षणानुसार, भारतातील ४५% मुले जास्त वजनाची आहेत. २८% मुले कोणतीही शारीरिक हालचाल करत नाहीत. ६७% मुले एका तासापेक्षा कमी वेळ बाहेर खेळतात. १९९८ मध्ये दिल्ली आणि चेन्नईमध्ये खूप कमी मुले लठ्ठ होती, पण आता लठ्ठपणा झपाट्याने वाढत आहे आणि तो एक गंभीर आजार होत चालला आहे आणि यावर वेळीच रोख लावण्याची आवश्यकता आहे. 

शरीरात वाढलेला लठ्ठपणा नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आहारात करा ‘या’ जांभळ्या फळाचे सेवन, त्वचा राहील कायम टवटवीत

लठ्ठपणाचे काय नुकसान?

मुंबईतील कन्सल्टंट बॅरिएट्रिक आणि लॅपरोस्कोपिक सर्जन डॉ. अपर्णा गोविल भास्कर यांच्या मते, लहान वयात लठ्ठपणामुळे शरीर आणि मन दोन्हीवर वाईट परिणाम होतो. यामुळे मुलींमध्ये मासिक पाळी लवकर येऊ शकते. याशिवाय झोपेची समस्या, श्वास घेण्यास त्रास, फॅटी लिव्हर, टाइप २ मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि हृदयरोग, ताणतणाव, चिंता आणि नैराश्य, आत्मविश्वासाचा अभाव आणि वाईट वाटणे इत्यादी समस्या उद्भवत आहेत.

लठ्ठपणाची समस्या का उद्भवते?

लठ्ठपणा फक्त जास्त खाण्याने किंवा आळशीपणाने होत नाही. याची इतर कारणे असू शकतात. हार्मोनल आणि मेंदूचे असंतुलन, कौटुंबिक कारणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव, प्रक्रिया केलेले आणि जंक फूड जास्त खाणे, टीव्ही, मोबाईल आणि सोशल मीडियाचा जास्त प्रभाव. बाजारात आणि जाहिरातींमध्ये जंक फूड हे मजेदार आणि आनंददायी पदार्थ म्हणून दाखवले जाते, ज्यामुळे मुलांना ते खाण्याची इच्छा होते.

गंभीर लठ्ठपणा असल्यास काय करावे?

जर एखादे मूल खूप लठ्ठ असेल आणि त्याला इतर आजारही असतील तर फक्त आहार आणि व्यायाम पुरेसा नाही. या परिस्थितीत, डॉक्टरांचा सल्ला घ्या, तुमचा आहार बदला, समुपदेशन घ्या आणि गरज पडल्यास औषधे किंवा शस्त्रक्रिया यासारखे पर्याय स्वीकारले जाऊ शकतात.

लठ्ठपणा कमी करण्याचे 4 आयुर्वेदिक उपाय, 1 महिन्यात विरघळेल पोटाची चरबी

लहान मुलांमधील लठ्ठपणा कसा रोखावा?

• संपूर्ण कुटुंबाने यासाठी एकत्र यायला हवे. जेव्हा कुटुंब एकत्रितपणे निरोगी जीवनशैली स्वीकारते तेव्हा मुलेदेखील ती स्वीकारतात आणि यामुळे खाण्यावर व्यवस्थित नियंत्रण येते
• शाळांचा सहभागदेखील यामध्ये महत्त्वाचा आहेय शाळांमध्ये जंक फूडवर बंदी घालावी आणि मुलांना खेळण्यासाठी जागा आणि वेळ द्यावा
• अभ्यासावर जास्त दबाव आणू नका हे पालकांसाठी आणि शिक्षकांसाठीही जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. पालक आणि शिक्षकांनी मुलांच्या अभ्यासासोबतच त्यांच्या मानसिक आणि शारीरिक विकासाकडे लक्ष दिले पाहिजे
• सरकारने कारवाई केली पाहिजे. जंक फूडच्या जाहिराती आणि विक्रीवर, विशेषतः मुलांना जाहिरात केल्या जाणाऱ्यांवर कडक नियम असले पाहिजेत

टीप –  हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.