Constipation Problem: बद्धकोष्ठतेने पोट फुगतं पण दुखत नाही? डॉक्टरांना नक्की कधी भेटावं

Constipation Problem: पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगणं समस्या असल्यास चुकीच्या खाण्याच्या सवयी आणि फायबरची समस्या दिसून येते. अशावेळी डॉक्टरांचा सल्ला नेमका कधी घ्यावा?

• बद्धकोष्ठता आणि अपचानाची समस्या असूनही पोट दुखत नसेल तर गंभीर आहे का?

• अशावेळी नक्की डॉक्टरांकडे कधी जावं

• बद्धकोष्ठतेची समस्या असल्यास दुर्लक्ष करणे योग्य आहे का? 

Constipation Problem: आजकाल खराब लाइफस्टाइल आणि चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयीमुळे अनेकांना बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगण्यासारख्या समस्या निर्माण होताना दिसतात. यामुळे आरोग्याच्या अनेक समस्या वाढीला लागू शकतात. अनेकदा बद्धकोष्ठतेसह पोट फुगण्याची समस्याही निर्माण होते. अशावेळी नक्की कधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यायला पाहिजे हेच अनेकांना कळत नाही. मुख्य सल्लागार – अंतर्गत मेडिसिन, अस्टर आरव्ही रुग्णालय, बंगळुरूमधील डॉ. अरविंद एस. एन यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

Constipation: बद्धकोष्ठता आहे की नाही कसे ओळखाल? डॉक्टरांनी सांगितलेली लक्षणे ओळखाच

पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता वा पोटदुखी सामान्य आहे का?

तज्ज्ञांच्या मते, पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता वा पोटदुखी होणं ही पचनाशी संबंधित सामान्य समस्या आहे. bowel movements अर्थात शौच करणे जेव्हा कमी होते वा शौच कडक होऊ लागते, शौच होत नाही अशी समस्या निर्माण होते तेव्हा एखाद्या व्यक्तीचे पोट साफ नाही हे नक्कीच समजून घेता येते. वास्तविक हे चुकीच्या खाण्यापिण्याच्या सवयीने होते, पण ही लक्षणं सतत दिसत असतील वा नव्याने दिसत असतील तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. 

बद्धकोष्ठता वा पोटदुखीची कारणे?

पोटदुखीशिवाय बद्धकोष्ठता वा पोटदुखी होणं हे अनेक कारणांमुळे घडू शकतं. त्यापैकी काही कारणं आपण समजून घेऊया – 

• फायबरची समस्या
• पुरेसे पाणी न पिणे
• शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय नसणे
• जीवनशैलीतील बदल
• शौचास जाण्याची इच्छा दाबून ठेवणे
• काही विशिष्ट औषधे, जसे की आयर्न सप्लिमेंट्स, काही अँटासिड्स आणि ओपिओइड वेदनाशामक, यामुळे देखील बद्धकोष्ठता होऊ शकते

डॉ. अरविंद स्पष्ट करतात की, जेव्हा मल नेहमीपेक्षा जास्त काळ आतड्यांमध्ये राहते, तेव्हा पोट फुगू शकते, ज्यामुळे गॅस तयार होतो आणि पोट भरल्यासारखे वाटते.

अभ्यासात काय म्हटले आहे?

इंटरनल मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या २०२३ च्या एका अभ्यासानुसार, जर शौचातून रक्त येणे, वजन कमी होणे, अचानक बद्धकोष्ठता होणे किंवा पोटात गाठ असणे यांसारखी गंभीर लक्षणे दिसत असतील, किंवा जीवनशैलीत बदल करून आणि फायबरयुक्त आहार घेऊनही ही समस्या दीर्घकाळ टिकून राहत असेल, तर बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगण्याकडे दुर्लक्ष करू नये. अशा परिस्थितीत, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. डॉक्टर लक्षणांच्या तीव्रतेनुसार शारीरिक तपासणी आणि विशिष्ट चाचण्यांद्वारे समस्येचे मूळ कारण शोधून काढतील.

बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी काय करावे?

तज्ज्ञांच्या मते, फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि कडधान्ये यांच्या माध्यमातून आहारात फायबरचे प्रमाण हळूहळू वाढवून अधूनमधून होणारी बद्धकोष्ठता सुधारता येते. पुरेसे द्रवपदार्थ पिणे, नियमित शारीरिक व्यायाम करणे आणि शौचास नियमित होणे हे देखील उपयुक्त ठरू शकते. हे लक्षात ठेवा की फायबरचे सेवन हळूहळू वाढवावे, कारण काही लोकांमध्ये अचानक वाढ केल्यास पोट फुगण्याची समस्या वाढू शकते.

Constipation Home Remedies: सकाळी होत नसेल पोट साफ, साध्यासोप्या टिप्स करा फॉलो; मुळापासून उपटून काढेल बद्धकोष्ठता

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

डॉ. अरविंद यांनी स्पष्ट केले की, जर बद्धकोष्ठता दोन ते तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिली, वारंवार उद्भवली, किंवा तुमच्या नेहमीच्या शौचाच्या सवयींमध्ये काही लक्षणीय बदल झाले, तर तुम्ही डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तुमचे डॉक्टर तुमच्या खाण्याच्या सवयी, औषधे आणि शौचाच्या पद्धतीचे मूल्यांकन करतील आणि आवश्यक असल्यास शारीरिक तपासणी करू शकतात किंवा चाचण्यांची शिफारस करू शकतात. बद्धकोष्ठता असलेल्या प्रत्येकाला स्कॅन किंवा कोलोनोस्कोपीची गरज नसते. चाचण्या लक्षणे, वय आणि जोखमीच्या घटकांवर अवलंबून असतात.

काही प्रकरणांमध्ये, वेदना नसणे हा एक दिलासा असतो, परंतु त्यामुळे वैद्यकीय समस्येची शक्यता नाकारता येत नाही. जर बद्धकोष्ठता आणि पोट फुगणे कायम राहिले, त्यात सुधारणा झाली नाही, किंवा धोक्याची चिन्हे दिसू लागली, तर वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. ४५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या ज्या व्यक्तींना नवीन किंवा दीर्घकाळ टिकणारी बद्धकोष्ठता जाणवते, त्यांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, विशेषतः जर त्यांची कोलोरेक्टल कॅन्सरची तपासणी (स्क्रीनिंग) करायची असेल किंवा त्यांना इतर धोक्याचे घटक असतील.

कोणत्या धोक्यांकडे दुर्लक्ष करू नये?

अशा परिस्थितीत काही विशिष्ट धोक्याच्या लक्षणांकडे त्वरित लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.

• शौचातून रक्त येणे
• अकारण वजन कमी होणे
• सतत थकवा जाणवणे
• ॲनिमिया (रक्तक्षय)
• पोटावरील सूज सतत वाढत जाणे
• शौचाच्या सवयींमध्ये लक्षणीय बदल

जर कुटुंबात कोलोरेक्टल कॅन्सर (मोठ्या आतड्याचा कर्करोग) किंवा इन्फ्लेमेटरी बाऊल डिसीज (आतड्यांची सूज) यांचा इतिहास असेल, तर डॉक्टरांशी बोलणे महत्त्वाचे आहे.