गुरुवार, 8 ऑक्टोबर 2026
वयाची 60 वर्षे ओलांडली? कार्डियाक अरेस्टचा धोका कमी करण्यासाठी ज्येष्ठांनी 'या' पद्दतीने घ्यावी आरोग्याची काळजी
Heart Health: देशभरात ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये हृदयाशी संबंधित समस्या वाढत आहेत. त्यामुळे 60 वर्षांनंतर अचानक येणाऱ्या कार्डियाक अरेस्टचा धोका कमी करण्यासाठी ज्येष्ठांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टींची काळजी घेणे गरजेचे आहे. तज्ज्ञांच्या मते, नियमित तपासणी आणि निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब केल्याने हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत होऊ शकते. याविषयी डॉ. शंकर माचिगर, कार्डिओलॉजिस्ट, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, मुंबई यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे. (फोटो सौजन्य – istock)
वय वाढत असताना कार्डियाक अरेस्ट किंवा हार्ट अटॅकचा धोका देखील वाढू शकतो. त्यामुळे 60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींनी वेळोवेळी हृदयाची तपासणी करून घेणे आणि निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणे खूप महत्त्वाचे आहे. केवळ वाढते वय हे हृदयाच्या आजाराचे कारण नाही. उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्ट्रॉल, मधुमेह, व्यायामाचा अभाव तसेच छातीत दुखणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे यांसारखी लक्षणे दुर्लक्षित केल्यानेही हृदयाला धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्येकाने, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांनी, हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणे आवश्यक आहे.
उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्ट्रॉल आणि मधुमेह यांसारख्या समस्या योग्य पद्धतीने नियंत्रणात ठेवल्या नाहीत, तर कालांतराने त्या हृदयाला आणि शरीरातील रक्तवाहिन्यांना नुकसान पोहोचवू शकतात. अनेक वेळा या समस्यांची लक्षणे सुरुवातीला स्पष्टपणे दिसत नाहीत आणि शरीराला आतून नुकसान होत राहते.
त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांनी नियमितपणे ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर आणि कोलेस्ट्रॉलची तपासणी करून घ्यावी. डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे वेळेवर घ्यावीत. डॉक्टरांचा सल्ला न घेता औषधे बंद करू नयेत किंवा त्यांच्या डोसमध्ये बदल करू नये.
60 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमितपणे ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर/HbA1c आणि कोलेस्ट्रॉलची तपासणी करून घ्यावी. हृदयाची धडधड वाढणे किंवा अनियमित होणे, छातीत दुखणे किंवा अस्वस्थ वाटणे, चक्कर येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दिसल्यास डॉक्टर ECG करण्याचा सल्ला देऊ शकतात.
हृदयाची रचना किंवा हृदय योग्य प्रकारे काम करत नसल्याचा डॉक्टरांना संशय असल्यास इकोकार्डियोग्राम देखील केला जाऊ शकतो. वेळेवर तपासणी केल्यामुळे हृदयाशी संबंधित समस्या लवकर ओळखण्यास मदत होऊ शकते.
उच्च रक्तदाब, ब्लड शुगर आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे नियमितपणे घ्यावीत. औषधांचा कोणताही डोस आपल्या मनाने चुकवू नये.
डॉक्टरांना न सांगता कोणतीही नवीन औषधे सुरू करू नयेत किंवा सुरू असलेली औषधे बंद करू नयेत. एखाद्या औषधामुळे त्रास होत असल्यास किंवा औषधांबाबत काही प्रश्न असल्यास डॉक्टरांशी चर्चा करावी.
ज्येष्ठ नागरिकांनी जास्त वेळ एकाच ठिकाणी बसून राहणे किंवा सतत झोपून राहणे टाळावे. दररोज थोडे चालणे, फिरणे आणि हलके स्ट्रेचिंग करणे शरीरासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
नियमित शारीरिक हालचालीमुळे हृदयाची कार्यक्षमता चांगली ठेवण्यास, स्नायू मजबूत ठेवण्यास आणि शरीराची हालचाल कायम ठेवण्यास मदत होऊ शकते. यामुळे ज्येष्ठांना दैनंदिन कामे करण्यासही मदत मिळू शकते.
मात्र, ज्येष्ठ नागरिकांनी खूप जास्त किंवा कठीण व्यायाम करू नये. कोणताही नवीन व्यायाम किंवा फिटनेस रूटीन सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. स्ट्रेंथ ट्रेनिंग किंवा योग करायचा असल्यास तो तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली करणे अधिक योग्य आहे.
छातीत दुखणे किंवा दाब जाणवणे, अचानक श्वास घेण्यास त्रास होणे, बेशुद्ध पडणे, कोणतेही स्पष्ट कारण नसताना खूप अशक्तपणा जाणवणे, हृदयाची धडधड अचानक वाढणे किंवा अनियमित होणे आणि अचानक चक्कर येणे यांसारखी लक्षणे केवळ वाढत्या वयामुळे होत आहेत असे समजून दुर्लक्षित करू नयेत.
अशी लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे. ही लक्षणे वेळेवर ओळखणे आणि योग्य वेळी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे खूप महत्त्वाचे आहे. ज्येष्ठ नागरिकांनी हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी आणि हृदयाशी संबंधित समस्यांचा धोका कमी करण्यासाठी नियमित आरोग्य तपासणी करून घ्यावी, डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करावे, औषधे वेळेवर घ्यावीत आणि आपल्या क्षमतेनुसार नियमित शारीरिक हालचाल करावी.
