एका कॉटन शर्टसाठी 2,700 लिटर पाणी? फास्ट फॅशनच्या चमकदार जगामागचं कटू सत्य! जाणून घ्या

आपल्या अंगावरील साध्या कॉटन शर्टामागे 2,700 लिटरपर्यंतचा Water Footprint असू शकतो. त्यातच Fast Fashionमुळे सतत नवीन कपडे खरेदी करण्याची सवय वाढतेय; पण या चमकदार ट्रेंडमागे पाणी, मायक्रोप्लास्टिक आणि टेक्स्टाइल प्रदूषणाची किंमतही आहे, याचा तुम्ही कधी विचार केलाय का?

नवीन कपडे खरेदी करताना आपल्याला किंमत, ब्रँड आणि डिझाइन दिसते; पण त्या कपड्यामागे खर्च झालेल्या पाण्याचा विचार क्वचितच होतो. एका अंदाजानुसार, सुमारे 250 ग्रॅम वजनाचा कॉटन शर्ट तयार करण्यासाठी तब्बल 2,700 लिटर पाण्याचा वापर होऊ शकतो. यात कापूस पिकवण्यासाठी लागणारे पाणी तसेच उत्पादन प्रक्रियेशी संबंधित पाण्याचा समावेश होतो. हा निश्चित आकडा नसून संदर्भित प्रदेश आणि शेतीच्या पद्धतीनुसार तो बदलू शकतो.

फास्ट फॅशनची सतत नवीन कपड्यांची वाढती विक्राळी भूक

याच पार्श्वभूमीवर Fast Fashion आणि आता वेगाने वाढणाऱ्या Ultra Fast Fashionकडे पाहणे महत्त्वाचे ठरते. सोशल मीडिया ट्रेंड, कमी किमती आणि सतत बदलणारे डिझाइन ग्राहकांना “हे आता जुनं झालं” किंवा ‘एकदा घातलेले कपडे पुन्हा घालणं लज्जास्पद’ अशी भावना निर्माण करू शकतात. कंपन्या ग्राहकांच्या आवडी, ऑनलाइन प्रतिक्रिया आणि ट्रेंडचा अभ्यास करून नवीन डिझाइन वेगाने मार्केटमध्ये आणतात. उदाहरण म्हणून, झाराची मूळ कंपनी इंडिटेक्स सांगते की तिच्या स्टोअरमध्ये नवीन उत्पादने आठवड्यातून 2 वेळा येत असत.

२६ वर्षीय तरुणाच्या शरीरात आढळलं ‘गर्भाशय’! मूल होत नाही म्हणून तपासणी करायला गेलेल्या दिल्लीतील तरुणाची विचित्र मेडिकल केस!

ग्राहकांच्या मानसशास्त्रावर फॅशनचा प्रभाव

फॅशनमध्ये नवीनपणा हा स्वतःच विक्रीचा महत्त्वाचा भाग बनतो. “नवीन कलेक्शन”, मर्यादित उपलब्धता, सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्स आणि सतत बदलणारे ट्रेंड यामुळे खरेदीची घाई वाढते. याला केवळ कंपन्यांचा दोष म्हणणे योग्य नाही; ग्राहकांची मागणीही या बिझनेस मॉडेलला आकार देते. इंडिटेक्सच्या अहवालानुसार ग्राहकांच्या पसंती आणि प्रतिक्रियांवर आधारित नवीन वस्तूंची निर्मिती केली जाते.

पॉलिस्टरही पर्यावरणासाठी आव्हान

कॉटनमध्ये पाण्याचा मोठा प्रश्न असताना पॉलिस्टर, नायलॉन आणि अॅक्रिलिकसारख्या सिंथेटिक फायबरसमोर वेगळे पर्यावरणीय आव्हानच आहे. हे प्लास्टिक-आधारित तंतू कपडे धुताना सूक्ष्म प्लास्टिक फायबर्स सोडतात. UNEPच्या माहितीनुसार, सिंथेटिक टेक्स्टाइलमधील मायक्रोफायबर्स समुद्री मायक्रोप्लास्टिक प्रदूषणात 16% ते 35% वाटा देऊ शकतात. टेक्स्टाइल उत्पादनात रंग, प्रक्रिया रसायने आणि सांडपाणीही प्रदूषणाचा प्रश्नही निर्माण करतात.

मुजाहिदीन म्हणजे काय? या शब्दाचा नेमका अर्थ, उगम आणि दहशतवादाशी संबंध जाणून घ्या

मग ग्राहकाने काय विचार करावा?

प्रत्येक कॉटन शर्ट वाईट किंवा प्रत्येक सिंथेटिक कपडा चुकीचा असा सरळ निष्कर्ष काढता येत नाही. पण कपडा किती काळ वापरणार, तो किती वेळा धुणार, टिकाऊ आहे का आणि गरज नसताना आपण तो खरेदी करतोय का, हे प्रश्न महत्त्वाचे आहेत. फास्ट फॅशनच्या वेगापेक्षा कपड्याचे आयुष्य वाढवणे, पुन्हा वापरणे आणि गरजेनुसार खरेदी करणे हा पर्यावरणीय परिणाम कमी करण्याचा आणि खिशालाही आराम देण्याचा चांगला मार्ग ठरू शकतो.