शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
अनेकजन येणाऱ्या महाशिवरात्रीला उपवास करमार असतील तर अनेकांचे आठवड्याचे उपवासही असतात. पण अनेकदा उपवास करताना किंवा दैनंदिन जीवनातही फळे खाताना अनेक चूका करतात. आयुर्वेदात फळांशी संबंधित दोन गोष्टींना विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. प्रथम, फळे सकाळी रिकाम्या पोटी खाऊ नयेत. दुसरे म्हणजे, फळांचे सेवन अन्नासोबत करू नका. या सर्व गोष्टी आजच्या सुशिक्षित तरुणांना माहीत नसल्या तरी. पण पूर्वी खेड्यापाड्यातील लोकांनाही आरोग्याशी संबंधित या मूलभूत गोष्टी माहीत होत्या. आता तुमच्या मनात प्रश्न येईल की फळे रिकाम्या पोटी किंवा जेवणासोबत का खाऊ नयेत? तसेच फळे खाण्याची योग्य वेळ आणि पद्धत कोणती?
आपण रिकाम्या पोटी फळे का खाऊ नये?
आपण जे काही अन्न खातो, आपल्या पोटात त्याच्या पचनासाठी आवश्यक ऍसिड असतात. म्हणूनच जेव्हा आपण अन्न खातो, तेव्हा लगेचच पचनाची प्रक्रिया सुरू होते जेणेकरून शरीराला या ताज्या अन्नातून सर्व आवश्यक पोषक तत्त्वे मिळू शकतील. आता जाणून घ्या रिकाम्या पोटी फळे खाल्ल्याने काय त्रास होतो. वास्तविक, सर्व फळांमध्ये आम्ल आणि अल्कली असतात. काहींचा पाया जास्त असतो तर काहींमध्ये जास्त आम्ल असते. जेव्हा तुम्ही फळे रिकाम्या पोटी खातात, तेव्हा त्यांच्या पचनाच्या वेळी तुमच्या पोटातील आम्लाचे प्रमाण वाढते किंवा अल्कली. यामुळे तुम्हाला एकतर आंबट ढेकर येणे किंवा छातीत जळजळ होऊ शकते. याशिवाय पचनाशी संबंधित इतर समस्या जसे की गॅस, अपचन, जडपणा इत्यादी त्रास देऊ शकतात.
आपण अन्नासोबत फळे का खाऊ नये?
आता प्रश्न येतो की अन्नासोबत फळे खायला काय हरकत आहे? तर याचे उत्तर देखील पोटात असलेल्या ऍसिडशी संबंधित आहे. जेव्हा तुम्ही अन्न खाता तेव्हा जे अन्न शरीराच्या आत जाते ते लगेच पोटात असलेल्या ऍसिडमध्ये मिसळते आणि त्याच्या पचनाची प्रक्रिया सुरू होते. कारण अन्न जास्त काळ पोटात राहत नाही आणि त्यात सूक्ष्मजीवांची (सूक्ष्मजीव) वाढ होत नाही कारण चघळलेल्या अन्नात बॅक्टेरिया किंवा बुरशी फार लवकर वाढू शकतात.
पण फळांमध्ये भरपूर फायबर असते आणि फायबर पचायला वेळ लागतो. त्याचे पचन खूप हळू होते. जेव्हा तुम्ही अन्नासोबत फळे खातात तेव्हा तुमची पचनक्रिया मंदावते. यामुळे पोटात जडपणा किंवा गॅस तयार होऊ शकतो. जर तुम्ही तुमच्या आहारात फळे खाण्याची सवय लावली तर भविष्यात तुम्हाला अनेक गंभीर आजारांना सामोरे जावे लागू शकते.
फळ खाण्याची सर्वोत्तम वेळ
जर तुम्ही रिकाम्या पोटी फळं खात नसाल, नाश्त्यात फळं खात नसाल, जेवणासोबत फळं खात नसाल तर फळं कधी खावीत? तर बरोबर उत्तर आहे, स्नॅक वेळेत. होय, तुम्ही सकाळी न्याहारीच्या दोन तासांनंतर आणि दुपारच्या जेवणाच्या एक किंवा दोन तास आधी फळांचे सेवन करू शकता. म्हणजे दिवसाचे 11-12 वाजण्याच्या सुमारास.
याशिवाय दुपारच्या जेवणानंतर आणि संध्याकाळच्या जेवणाच्या दोन तास आधी फळे खाऊ शकता. म्हणजे दुपारी ३ ते ५ या वेळेत. अशा वेळी फळे खाल्ल्याने तुमच्या शरीराला फळांचे संपूर्ण सार मिळते आणि पचनाशी संबंधित कोणत्याही समस्यांना तोंड द्यावे लागत नाही.
