जास्त वेळा मास्टरबेशन केल्यामुळे चेहऱ्यावर येतात पिंपल्स, काय आहे तथ्य?

हस्तमैथुन केल्याने चेहऱ्यावर मुरुमे होतात याविषयी अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. जास्त प्रमाणात सीबम उत्पादन हे त्वचेच्या या समस्येचे मुख्य कारण आहे. चला तर मग जाणून घेऊया, हस्तमैथुनामुळे मुरुमे होतात का?

हस्तमैथुनाचे अनेक फायदे आहेत.  शरीराला आणि मनाला आनंद देण्याव्यतिरिक्त, ते तणाव कमी करण्यास आणि झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करू शकते. ही एक नैसर्गिक क्रिया मानली जाते, ज्या दरम्यान एंडोर्फिन आणि डोपामाइन सारखे हार्मोन्स सोडले जातात. मास्टरबेशन ज्याला हस्तमैथुनदेखील म्हणतात, तुमच्या आरोग्यावर अनेक सकारात्मक परिणाम करू शकतात. परंतु हे त्वचेच्या सामान्य समस्येशीदेखील जोडलेले आहे. 

हस्तमैथुन केल्याने मुरुमे होतात याविषयी अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो, अनेकदा तर मास्टरबेशन करणे वाईट मानले जाते. मात्र डॉक्टर याला शरीरासाठी योग्य मानतात. जास्त प्रमाणात सीबम उत्पादन हे त्वचेच्या या समस्येचे मुख्य कारण आहे असे अनेक अभ्यासातून सिद्ध झाले आहे. पण खरंच हस्तमैथुनामुळे मुरुमे होतात का? असा जर प्रश्न असेल तर त्याचे उत्तर तुम्हाला या लेखातून मिळेल (फोटो सौजन्य – iStock) 

Masturbation म्हणजे काय?

हस्तमैथुन ही एक क्रिया आहे ज्या दरम्यान एखादी व्यक्ती लैंगिक उत्तेजना किंवा आनंदासाठी त्याच्या Intimate Parts ना स्पर्श करून स्वतःला उत्तेजित करते. जर्नल ऑफ सेक्स एज्युकेशन अँड थेरपीमध्ये प्रकाशित 2015 च्या अभ्यासानुसार, ज्या विवाहित महिलांनी हस्तमैथुन केले त्यांना अधिक लैंगिक आनंद आणि उच्च आत्मसन्मानाचा अनुभव आला. त्यांची लैंगिक इच्छा देखील चांगली होती आणि ते त्यांच्या लैंगिक जीवनात अधिक समाधानी होते.

2019 मध्ये फ्रंटियर्समध्ये प्रकाशित झालेल्या आणखी एका अभ्यासात असे दिसून आले की ज्या सहभागींनी हस्तमैथुन केले त्यांच्या झोपेची गुणवत्ता सुधारली. तो तुमचा मूड सुधारू शकतो. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ सेक्शुअल हेल्थ मध्ये एप्रिल 2024 मध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, हस्तमैथुन आणि परिणामी कामोत्तेजनाचा तुमच्या मूडवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.

त्वचेवरील डाग, मुरूम घालवण्यासाठी ‘अशा’ पद्धतीने करा लिंबाच्या रसाचा वापर

See more

मास्टरबेट केल्याने त्वचेला लाभ?

हस्तमैथुन आणि कामोत्तेजनामुळे ऑक्सिटोसिन आणि एंडोर्फिन सारखे फील-गुड हार्मोन्स बाहेर पडतात, ज्यामुळे तणावाची पातळी कमी होते. ब्युटी थेरपिस्ट आणि कॉस्मेटोलॉजिस्ट डॉ. करुणा मल्होत्रा ​​यांनी सांगितले की, “तणाव कमी केल्याने कॉर्टिसोलची पातळी कमी होते, ज्यामुळे त्वचेला अप्रत्यक्षपणे सूज कमी करून फायदा होतो. उत्तेजना आणि संभोगादरम्यान सुधारित रक्तप्रवाहादेखील त्वचेला अधिक ऑक्सिजन आणि पोषक द्रव्ये वितरीत करू शकते, त्वचेची नैसर्गिक चमक वाढवते.

“हस्तमैथुन हा त्वचेची काळजी घेणारा उपचार नाही, परंतु तणावमुक्त करणारा पैलू त्वचेच्या संपूर्ण आरोग्यासाठी योगदान देऊ शकतो,” तज्ज्ञ म्हणतात. याव्यतिरिक्त, कामोत्तेजनानंतर झोपेची गुणवत्ता सुधारते, तर ते त्वचेची दुरुस्ती करण्यास मदत करते आणि पेशींच्या पुनरुत्पादनास प्रोत्साहन देते, त्वचा निरोगी ठेवते.

चेहऱ्यावर मुरूम आणि पिंपल्स आले आहेत? मग करून पहा ‘हे’ घरगुती उपाय

See more

हस्तमैथुन आणि मुरूमांचा संबंध आहे का?

हस्तमैथुनाचे अनेक संभाव्य फायदे आहेत, परंतु काही लोकांचा असा विश्वास आहे की याचा त्वचेवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. तर, हस्तमैथुन आणि पुरळ यांचा संबंध आहे का? 2006 मध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएट मेडिकल जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, लोकप्रिय समज असूनही, हस्तमैथुनाचा मुरुमांवर कोणताही परिणाम होत नाही. हस्तमैथुन आणि मुरुमांमधला दुवा दाखवणारा कोणताही प्रत्यक्ष वैज्ञानिक पुरावा नाही, जो अनेकदा हार्मोनल बदलांमुळे होतो.

हार्मोन

“काही लोकांना असे वाटते की हस्तमैथुन आणि पुरळ हार्मोन्समधील तात्पुरत्या बदलांमुळे जोडलेले आहेत,” तज्ज्ञ म्हणतात. हा कमीत कमी हार्मोनल बदल लोकांमध्ये मुरुमांना चालना देण्यासाठी पुरेसा नाही. 2017 मध्ये क्लिनिक्स इन डर्माटोलॉजी जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, टेस्टोस्टेरॉन आणि प्रोजेस्टेरॉनसारख्या लैंगिक हार्मोन्सचा त्वचेवर परिणाम होऊ शकतो आणि जास्त तेल उत्पादन होऊ शकते

2021 मध्ये जर्नल ऑफ बेसिक अँड क्लिनिकल एंड्रोलॉजीमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, हस्तमैथुन एंडोर्फिन, प्रोलॅक्टिन, डोपामाइन आणि ऑक्सिटोसिन यांसारख्या हार्मोन्सच्या स्रावावर परिणाम करते. पण या हार्मोन्सचा मुरुम किंवा तेलकट त्वचेशी काहीही संबंध नाही

तणाव

हस्तमैथुन आणि मुरुमांचा थेट संबंध नसला तरी, त्याच्याशी संबंधित असलेल्या मिथकांमुळे अनावश्यक तणाव निर्माण होऊ शकतो, ज्यामुळे अप्रत्यक्षपणे मुरुमे वाढू शकतात. ताणतणावात शरीरात सोडल्या जाणाऱ्या हार्मोन्समुळे मुरुमे होऊ शकतात.

मुरुमं का होतात?

हस्तमैथुन आणि पुरळ यांच्यात कोणताही संबंध नाही. परंतु या सामान्य त्वचेच्या स्थितीस कारणीभूत इतर अनेक घटक आहेत. मुरुमांमध्ये केसांचे कूप तेल आणि मृत त्वचेच्या पेशींनी अडकतात, ज्यामुळे मुरुम, व्हाईटहेड्स आणि ब्लॅकहेड्स होतात.

• अत्याधुनिक सीबम उत्पादनः हस्तमैथुन आणि मुरुमांचा संबंध नसला तरी त्वचेमध्ये सेबेशियस ग्रंथी असतात ज्या त्वचेला हायड्रेट ठेवण्यासाठी सेबम नावाचा तेलकट पदार्थ तयार करतात. डॉ. मल्होत्रा ​​म्हणतात, “सीबमचे अतिउत्पादन, अनेकदा हार्मोनल बदलांमुळे, छिद्र बंद करते आणि मुरुम निर्माण करणारे जीवाणू वाढू शकतात असे वातावरण तयार करते,”

• हार्मोनल बदलः हार्मोन्स, विशेषत: टेस्टोस्टेरॉन सारख्या एन्ड्रोजन, सेक्स, मासिक पाळी, गर्भधारणा किंवा पॉलीसिस्टिक अंडाशय सिंड्रोम सारख्या परिस्थितीमुळे वाढतात. “हे हार्मोनल स्पाइक सेबेशियस ग्रंथींना उत्तेजित करू शकतात, ज्यामुळे अधिक तेल उत्पादन होते आणि त्वचेची छिद्रे अडकतात,” तज्ज्ञ म्हणतात.
• बॅक्टेरियाः Propionibacterium acnes ज्याला Cutibacterium acnes म्हणतात, हे जीवाणू त्वचेवर नैसर्गिकरित्या राहतात. “जेव्हा त्वचेची छिद्रे अडकतात तेव्हा या जीवाणूंची संख्या वाढते, ज्यामुळे त्वचेत जळजळ वाढते आणि शरीराच्या विविध भागांवर लालसरपणा, सूज आणि सिस्ट्स तयार होतात,” असे तज्ज्ञ म्हणतात.
• काही औषधे, जसे की कॉर्टिकोस्टिरॉईड्स किंवा विशिष्ट हार्मोनल रचना असलेल्या गर्भनिरोधक गोळ्या, शरीरातील जळजळ कमी करण्यास आणि गर्भधारणा टाळण्यास मदत करू शकतात. “परंतु ही औषधे मुरुमांना चालना देऊ शकतात किंवा ते आणखी वाईट करू शकतात.”

मुरूमांचा उपाय स्थानिक उपचार

• रेटिनॉइड्स: रेटिनॉइड्स हे व्हिटॅमिन ए पासून प्राप्त होतात, ते छिद्र रोखण्यास मदत करतात आणि सेल टर्नओव्हरला प्रोत्साहन देतात
• बेंझॉयल पेरोक्साइड: मुरुमांना कारणीभूत असलेल्या जीवाणूंशी लढा देते आणि जळजळ कमी करते. हे विशेषतः सौम्य पुरळ असलेल्या लोकांसाठी प्रभावी आहे
• सॅलिसिलिक अ‍ॅसिड: एक बीटा-हायड्रॉक्सी ऍसिड जे त्वचेला एक्सफोलिएट करते आणि छिद्र उघडते. मुरुमांशी लढण्यासाठी डिझाइन केलेल्या अनेक ओव्हर-द-काउंटर उत्पादनांमध्ये सॅलिसिलिक ऍसिड हा एक सामान्य घटक आहे
• अँटिबायोटिक क्रिम: हे बॅक्टेरिया आणि जळजळ कमी करतात आणि मुरुम वाढण्यापासून रोखतात

औषधे

• अँटिबायोटिक्सः “डोक्सीसाइक्लिन आणि मिनोसायक्लिनसारख्या अँटीबायोटिक्सचा वापर मध्यम ते गंभीर मुरुमांवर उपचार करण्यासाठी आणि जिवाणूंची वाढ आणि जळजळ कमी करण्यासाठी केला जातो,” तज्ज्ञ म्हणतात
• हार्मोनल थेरपी: गर्भनिरोधक गोळ्या किंवा स्पिरोनोलॅक्टोन सारख्या अँटी-एंड्रोजेन्स महिलांमध्ये हार्मोनल असंतुलन नियंत्रित करू शकतात, तसेच सेबमचे उत्पादन कमी करू शकतात
• Isotretinoin: हे औषध, व्हिटॅमिन ए पासून बनविलेले, गंभीर, सिस्टिक मुरुमांसाठी वापरले जाते

टीप –  हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि त्यांच्या सल्ल्यानुसारच योग्य बदलानुसार वापर करावा.