बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
आहार नीट असूनही बद्धकोष्ठतेचा त्रास का होतो (फोटो सौजन्य - iStock)
जेव्हा तुम्ही तणावाखाली असता, तेव्हा ते केवळ तुमच्या मानसिक आरोग्यासाठीच हानिकारक नसते, तर तुमच्या शारीरिक आरोग्यावरही परिणाम करते आणि तुमच्या पचनक्रियेवर विपरीत परिणाम करू शकते. चला, अतिरिक्त तणावामुळे बद्धकोष्ठता कशी होऊ शकते हे जाणून घेऊया.
इन्स्टिट्यूट ऑफ गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी अँड हेपॅटोबिलियरी सायन्सेस, आयएसआयसी (ISIC) येथील एका मल्टीस्पेशालिटी रुग्णालयाचे संचालक आणि प्रमुख डॉ. शुभम वात्स्या, दीर्घकाळच्या तणावामुळे बद्धकोष्ठता कशी होऊ शकते हे सविस्तरपणे स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की जोपर्यंत तुम्ही भावनिकदृष्ट्या स्थिर होत नाही, तोपर्यंत तुमची बद्धकोष्ठता दूर होणार नाही. आपल्या इन्स्टाग्राम पोस्टमधून त्यांनी याबाबत व्यवस्थित उलगडून सांगितलं आहे.
डॉ. शुभम म्हणतात की, जर तुम्ही फायबरयुक्त आहार घेत असाल, पाणी पीत असाल आणि औषधे घेत असाल, पण तरीही तुमची बद्धकोष्ठता कायम असेल, तर त्याचे कारण तणाव असण्याची शक्यता आहे. तुम्ही भावनिकदृष्ट्या अस्थिर असाल तर बद्धकोष्ठता होऊ शकते. कधीकधी आपण जुन्या समस्या, न सुटलेल्या भावना, राग, अपराधीपणाची भावना किंवा सततची चिंता मनात बाळगतो. जेव्हा मन सतत तणावाखाली असते, तेव्हा शरीरालाही तो तणाव जाणवतो.
तज्ज्ञांनी सांगितले की, दीर्घकालीन तणावामुळे तुमची मज्जासंस्था ‘लढा किंवा पळा’ (fight-or-flight) मोडमध्ये जाऊ शकते. यामुळे नैसर्गिक शौचास होण्याची प्रक्रिया मंदावते, शौचाच्या सवयी बिघडतात आणि बद्धकोष्ठता अधिकच वाढते.
खरं तर, तणावामुळे आपण अनेकदा जेवण टाळतो, शारीरिक हालचाल कमी करतो, शौचास जाण्याच्या इच्छेकडे दुर्लक्ष करतो आणि जेव्हा आपण शेवटी शौचालयात बसतो, तेव्हा ओटीपोटाचे स्नायू (pelvic floor muscles) व्यवस्थित शिथिल होऊ शकत नाहीत. यामुळे एक दुष्टचक्र निर्माण होते. बद्धकोष्ठतेसाठी फायबर, द्रवपदार्थ आणि शारीरिक हालचाल आवश्यक आहेत, परंतु दीर्घकालीन तणावावर उपाय करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
Constipation: बद्धकोष्ठता आहे की नाही कसे ओळखाल? डॉक्टरांनी सांगितलेली लक्षणे ओळखाच
जॉगिंग, सायकलिंग, पोहणे आणि चालणे यांसारख्या नियमित शारीरिक हालचालींमुळे एंडोर्फिन स्रवतात, ज्यामुळे मनःस्थिती सुधारते. तणाव कमी करण्यासाठी, तुम्ही दररोज काही प्राणायाम आणि योगासने करू शकता, जसे की बालासन, भ्रामरी, अनुलोम-विलोम आणि शीतली प्राणायाम. पुरेशी झोप न मिळणे हे तणावाचे एक कारण असू शकते.
तुमचा दिनक्रम सुधारा आणि दररोज ७ ते ८ तास चांगली, वेळेवर झोप घ्या. कॅफीन आणि व्यसन लावणाऱ्या पदार्थांपासून दूर राहा. सजगतेवर लक्ष केंद्रित करा, जसे की प्रत्येकाच्या कामाला हो म्हणण्याची सवय बदला. निसर्गात थोडा वेळ घालवा, तुमचे आवडते संगीत ऐका आणि तुम्हाला थोडे आराम मिळावा यासाठी तुमच्या भावना एका चांगल्या आणि विश्वासू मित्रासोबत शेअर करा.
Ans: बद्धकोष्ठता ही प्रामुख्याने आतड्यांच्या खराब कार्यामुळे होणारी समस्या आहे. जर ही समस्या दीर्घकाळ टिकून राहिली, तर त्यामुळे इतर अनेक आरोग्य समस्या किंवा आजार उद्भवू शकतात
Ans: पचनसंस्था कमकुवत असल्याचे (किंवा आतड्यांचे कार्य बिघडल्याचे) संकेत देण्यासाठी शरीर अनेक संकेत देते
Ans: बद्धकोष्ठता पूर्णपणे दूर करण्यासाठी, जीवनशैली, खाण्याच्या सवयी आणि आरोग्यदायी सवयींमध्ये कायमस्वरूपी बदल करणे आवश्यक आहे
