Liver Day 2026: वेळीच करा उपाय, टाळा Liver Cancer, तज्ज्ञांनी दिला योग्य सल्ला

लिव्हरसबंधित आजारांची लागण झाल्यानंतर शरीरातील घाण बाहेर पडून जाण्याऐवजी लिव्हरमध्ये तशीच साचून राहते. ज्याच्या परिणामामुळे आरोग्य बिघडते आणि लिव्हर कॅन्सर होण्याची जास्त शक्यता असते.

शरीरातील सगळ्यात महत्वाचा अवयव म्हणजे लिव्हर. रक्त शुद्ध करणे, पित्त तयार करणे, चयापचयआणि शरीरातील विषारी घटक बाहेर काढून टाकणे यांसारखी ५० पेक्षा जास्त कामे लिव्हर करते. पण बऱ्याचदा जीवनशैलीत होणाऱ्या बदलांमुळे लिव्हरचे आरोग्य बिघडून जाते. लिव्हरमध्ये जमा होणारे विषारी घटक बाहेर काढून टाकण्याऐवजी ते शरीरात तसेच साचून राहतात. ज्याच्या परिणामामुळे आरोग्य बिघडते. लिव्हर कॅन्सर हा काही मोजक्या कॅन्सरपैकी एक आहे ज्याचे प्रतिबंधन केवळ शक्यच नाही, तर योग्य वेळी उपाययोजना केल्यास अत्यंत प्रभावी ठरू शकते. मात्र, अडचण उपायांच्या अभावात नसून जागरूकता आणि वेळेवर कृती यांच्या कमतरतेत आहे.(फोटो सौजन्य – istock)

वय वाढलं तरी नातं घट्ट ठेवा! आई-वडिलांना समजून घेण्याचे सोपे मार्ग, नातं मजबूत ठेवण्यास करतील तुमची मदत

लिव्हर कॅन्सरचे प्रमुख जोखीम घटक म्हणजे दीर्घकालीन हेपाटायटिस B आणि C संसर्ग, अतिप्रमाणात मद्यपान, तसेच वाढत्या प्रमाणात दिसणारे स्थूलता (obesity) आणि मधुमेह (diabetes) यांसारखे मेटाबॉलिक आजार, ज्यामुळे फॅटी लिव्हरची समस्या निर्माण होते. भारतात अजूनही मोठ्या प्रमाणावर लिव्हर कॅन्सरची प्रकरणे ही निदान न झालेल्या किंवा उपचार न घेतलेल्या व्हायरल हेपाटायटिसमुळे आढळतात, असे डॉ. चेतन कलाल, Hepatologist and Liver Transplant Physician, Saifee Hospital सांगतात.

प्रतिबंधाची सुरुवात हेपाटायटिस B विरुद्ध लसीकरणाने होते. ही लस सुरक्षित, सहज उपलब्ध असून आयुष्यभरातील धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करते. त्याचबरोबर, विशेषतः उच्च जोखमीच्या व्यक्तींमध्ये—जसे की ज्यांना आधीपासून लिव्हरचा आजार आहे, कुटुंबात इतिहास आहे किंवा मेटाबॉलिक सिंड्रोम आहे—नियमित तपासणी (screening) करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. लिव्हरमधील सुरुवातीचे नुकसान वेळेत ओळखल्यास कॅन्सर होण्यापूर्वीच उपचार करता येतात.

जीवनशैलीदेखील अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते. मद्यपान मर्यादित ठेवणे, योग्य वजन राखणे आणि जास्त साखर व प्रक्रिया केलेले (ultra-processed) अन्न टाळणे यामुळे फॅटी लिव्हरचा धोका कमी होतो, जो सध्या जागतिक स्तरावर लिव्हर कॅन्सरचे एक प्रमुख कारण बनत आहे.

लिव्हरच्या आजारांची प्रगती अनेकदा शांतपणे (silent) होते, हेही एक दुर्लक्षित वास्तव आहे. अनेक रुग्णांना उशिरा टप्प्यांपर्यंत कोणतीही लक्षणे जाणवत नाहीत, त्यामुळे नियमित आरोग्य तपासणी अत्यावश्यक ठरते.

संदेश स्पष्ट आहे: लिव्हर कॅन्सर हा अनेकदा टाळता येण्याजोग्या कारणांचा परिणाम असतो. लसीकरण, वेळेवर तपासणी आणि योग्य जीवनशैलीतील बदल यांद्वारे मोठ्या प्रमाणावर हा धोका टाळता येऊ शकतो.

फॅट बर्न करण्यासाठी प्रभावी ठरेल ताक! एक ग्लासभर ताकात मिक्स करून प्या ‘हे’ पदार्थ, झपाट्याने कमी होईल पोटावरची चरबी

लिव्हर कॅन्सर झाल्यानंतर दिसून येणारी लक्षणे:

त्वचा आणि डोळे पिवळे झाल्यासारखे वाटणे
पोटात उजव्या बाजूला वेदना किंवा सूज
तीव्र थकवा आणि अशक्तपणा
भूक न लागणे
लघवीच्या रंगात बदल होणे, इत्यादी लक्षणे दिसून येतात.

टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.