शेती औषध फवारण्यापूर्वी ‘या’ गोष्टींची काळजी नक्की घ्या; नाहीतर बेतेल जीवावर!

शेतात औषध फवारताना बहुतांश शेतकरी एका भयंकर आणि जीवघेण्या सवयीला नकळत बळी पडत असतात. फवारणीच्या धावपळीत तंबाखू, मावा किंवा सिगारेटचे सेवन केल्याने हातात असणारे विष थेट शरीरात जाऊन एका क्षणात प्राणावर बेतू शकते, याची कल्पना आहे का?

• शेतात औषध फवारणी करताना तंबाखू किंवा सिगारेटचे सेवन करणे विषबाधेला थेट आमंत्रण ठरू शकते.
• हाताला लागलेली घातक रसायने तोंडावाटे शरीरात जाऊन क्षणात शेतकऱ्याच्या जीवावर बेतण्याचा मोठा धोका असतो.
• सुरक्षेसाठी पूर्ण कपडे, हातमोजे आणि मास्क वापरून फवारणीदरम्यान खाण्यापिण्याच्या सवयी पूर्णपणे टाळणे गरजेचे आहे.

शेतीसाठी आजकाल औषध फवारणी एक नितांत गरज बनत चालली आहे. पण बऱ्याचदा शेतकरी लोक औषध फवारणी करताना आरोग्याच्या दृष्टीने हव्या त्या काळजी घेताना दिसत नाहीत. कीटकनाशके आणि बुरशीनाशकांची फवारणी करताना होणारी छोटीशी चूकही शेतकऱ्याच्या जीवावर बेतू शकते. दरवर्षी विषबाधेमुळे अनेक शेतकऱ्यांना रुग्णालयात दाखल करावे लागते, तर काहींना प्राण गमवावे लागतात. शेतात औषध फवारताना खबरदारी घेणे अतिशय आवश्यक आहे.याबद्दल आपल्याला कोणकोणत्या बाबतीत सतर्क राहिले पाहिजे ते इथे पाहूयात.

मावा, तंबाखू आणि सिगारेटची घातक सवय

अनेक शेतकऱ्यांना किंवा शेतमजुरांना औषध फवारणी करत असताना तंबाखू मळण्याची, मावा खाण्याची किंवा सिगारेट/बीडी पिण्याची सवय असते. ही सवय अत्यंत प्राणघातक ठरू शकते,

गाई-म्हशींचेही असतात ‘मूड स्विंग्स’! धार काढताना किंवा चारा टाकताना ‘या’ गोष्टींची घ्या विशेष काळजी

• हातावरील विष पोटात जाते: औषध फवारणी करताना हाताला रासायनिक द्रव लागलेला असतो. त्याच हाताने तंबाखू मळल्यास किंवा तोंडाजवळ हात नेल्यास कीटकनाशकाचे अंश थेट पोटात जातात.
• धुरावाटे विष श्वासात जाते: सिगारेट किंवा बीडी ओढताना तोंडावाटे हवा वेगाने आत खेचली जाते, ज्यामुळे हवेतील औषधाचे कण थेट फुफ्फुसात जातात.
• तातडीने विषबाधा: या चुकीच्या सवयींमुळे जागीच चक्कर येणे, मळमळणे, उलट्या होणे, छातीत जळजळ होणे आणि कधीकधी तीव्र विषबाधा होऊन व्यक्ती बेशुद्ध पडणे असे प्रकार घडतात.

फवारणी करताना घ्यावयाची मुख्य काळजी

• सुरक्षा किटचा वापर: फवारणी करताना पूर्ण बाह्यांचे कपडे, पायात गमबूट, हातामध्ये रबरी हातमोजे, डोळ्यांवर गॉगल आणि तोंडावर मास्क किंवा रुमाल नक्की बांधा.
• वाऱ्याची दिशा लक्षात घ्या: नेहमी वाऱ्याच्या दिशेनेच फवारणी करा. वाऱ्याच्या उलट दिशेने फवारणी केल्यास औषधाची फवारा थेट तुमच्या अंगावर आणि तोंडावर उडतो.
• खाणे-पिणे पूर्णपणे टाळा: फवारणीचे काम सुरू असताना काहीही खाऊ नका, पाणी पिऊ नका किंवा तंबाखू-सिगारेटचे सेवन अजिबात करू नका.
• नोजल तोंडाने साफ करू नका: पंपाचे नोजल अडकल्यास ते फुंक मारून साफ करण्याची चूक कधीही करू नका. ते स्वच्छ करण्यासाठी बारीक तारेचा वापर करा.
• कामावरून आल्यावर स्वच्छता: फवारणी संपल्यानंतर हात-पाय साबणाने स्वच्छ धुवा, आंघोळ करा आणि वापरलेले कपडे वेगळे धुवून वाळत घाला.

शेतीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या या 10 अवजड वाहनांबद्दल तुम्हाला माहिती आहे का? आत्ताच जाणून घ्या

विषबाधा झाल्यास काय करावे?

फवारणीदरम्यान अचानक चक्कर येणे, डोळ्यांची जळजळ किंवा अस्वस्थता वाटू लागल्यास फवारणी त्वरित थांबवा. पीडित व्यक्तीला तात्काळ सावलीत आणा, त्याचे कपडे ढिले करा आणि अजिबात उशीर न करता जवळच्या शासकीय रुग्णालयात किंवा डॉक्टरांकडे घेऊन जा. सोबत फवारलेल्या औषधाचा डबा नेण्यास विसरू नका.

शेतपिकांचे रक्षण करताना स्वतःच्या आरोग्याचे आणि जीवाचे रक्षण करणे हीच सर्वात मोठी प्राथमिकता असली पाहिजे.