
दिवसातून अनेक वेळा चेहरा धुणे त्वचेसाठी चांगले की वाईट? जाणून घेऊया तज्ज्ञांनी दिलेला महत्वपूर्ण सल्ला
Skin Care Tips: चेहरा धुणे हा आपल्या दैनंदिन त्वचेच्या काळजीचा (स्किनकेअर) एक महत्त्वाचा आणि सोपा भाग आहे. मात्र, जेव्हा त्वचा तेलकट, घामेजलेली किंवा अस्वच्छ वाटू लागते, तेव्हा अनेकजण दिवसातून एक-दोन वेळांपेक्षा जास्त वेळा फेसवॉशचा वापर करतात. त्वचेवरील घाम, अतिरिक्त तेल, धूळ आणि वातावरणातील प्रदूषण दूर करण्यासाठी चेहरा स्वच्छ ठेवणे महत्त्वाचे असले, तरी वारंवार चेहरा धुतल्याने त्वचेला फायद्याऐवजी नुकसान होऊ शकते.याविषयी डॉ. अरविंद बडिगर, टेक्निकल डायरेक्टर, बीडीआर फार्मास्युटिकल्स इंटरनॅशनल प्रा. लि यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
चेहरा स्वच्छ करण्यामागील मुख्य उद्देश म्हणजे त्वचेचा नैसर्गिक संरक्षणात्मक थर (प्रोटेक्टिव्ह बॅरिअर) अबाधित ठेवून त्वचा स्वच्छ राखणे. एखाद्या व्यक्तीने दिवसातून किती वेळा चेहरा धुवावा, हे तिच्या त्वचेचा प्रकार, दैनंदिन दिनचर्या आणि त्वचेशी संबंधित समस्यांवर अवलंबून असते.
बहुतेक लोकांसाठी दिवसातून दोन वेळा चेहरा धुणे पुरेसे असते. सकाळी उठल्यानंतर आणि रात्री झोपण्यापूर्वी चेहरा स्वच्छ करणे योग्य ठरते. सकाळी चेहरा धुतल्याने रात्रीच्या वेळी त्वचेवर जमा झालेले घाम आणि अतिरिक्त तेल दूर होते. तर रात्री चेहरा स्वच्छ केल्याने दिवसभरात त्वचेवर जमा झालेले सनस्क्रीन, मेकअप, प्रदूषण आणि इतर अशुद्ध घटक निघून जाण्यास मदत होते.
मात्र, याला काही अपवाद आहेत. जे लोक व्यायाम करतात, खेळ खेळतात किंवा ज्या कामांमुळे त्यांना जास्त घाम येतो, त्यांनी त्यानंतर चेहरा स्वच्छ करणे आवश्यक असू शकते. विशेषतः हेल्मेट किंवा डोक्यावर वापरल्या जाणाऱ्या इतर साधनांमुळे त्वचेवर घर्षण निर्माण होत असल्यास आणि घाम साचून राहिल्यास त्वचेची जळजळ किंवा त्रास होऊ शकतो. मात्र, याचा अर्थ दिवसभरातून वारंवार चेहरा धुणे आवश्यक आहे, असा होत नाही.
त्वचेच्या बाहेरील थराचे एक नैसर्गिक संरक्षणात्मक कवच असते. हे कवच त्वचेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यास आणि बाह्य घटकांमुळे होणाऱ्या त्रासापासून त्वचेचे संरक्षण करण्यास मदत करते. वारंवार चेहरा धुणे, विशेषतः तीव्र रसायने असलेले साबण, अधिक एक्सफोलिएट करणारी उत्पादने किंवा अल्कोहोलयुक्त क्लिंझर वापरणे, यामुळे त्वचेच्या या संरक्षणात्मक थराला आधार देणारे नैसर्गिक लिपिड्स कमी होऊ शकतात.
यामुळे त्वचा कोरडी पडणे, त्वचेत ताण जाणवणे, त्वचा सोलवटणे किंवा जळजळ होणे अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात. संवेदनशील त्वचा असलेल्या व्यक्तींना लालसरपणा आणि अस्वस्थता अधिक जाणवू शकते. तसेच, चेहरा जास्त वेळा धुणे किंवा जोरात घासणे यामुळे मुरुमांची समस्या कमी होण्याऐवजी ती अधिक वाढू शकते.
हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की, तेलकट त्वचा असलेल्या व्यक्तींनी वारंवार चेहरा धुण्याची गरज नसते. त्वचेवरील तेल वारंवार काढून टाकल्याने त्वचेमध्ये तयार होणाऱ्या सीबमचे (नैसर्गिक तेलाचे) प्रमाण दीर्घकाळासाठी नियंत्रित होत नाही. त्याऐवजी त्वचेच्या प्रकाराला अनुरूप क्लिंझर आणि नियमित स्किनकेअर रूटीन अधिक फायदेशीर ठरते.
होय. तेलकट किंवा मुरुमांची समस्या असलेल्या त्वचेसाठी दिवसातून दोन वेळा सौम्य आणि नॉन-कॉमेडोजेनिक क्लिंझर वापरून चेहरा स्वच्छ करणे योग्य ठरते. तर कोरडी किंवा संवेदनशील त्वचा असलेल्या व्यक्तींनी सकाळी केवळ पाण्याने चेहरा धुवावा आणि रात्री सौम्य क्लिंझरचा वापर करावा.
मुरुमे, एक्झिमा किंवा त्वचेशी संबंधित इतर समस्या असलेल्या व्यक्तींना त्यांच्या त्वचेच्या स्थितीनुसार आणि उपचारांच्या पद्धतीनुसार विशिष्ट प्रकारच्या क्लिंझिंग उत्पादनांची आवश्यकता असू शकते. औषधी क्लिंझरचा वापर तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसारच करावा. लवकर परिणाम मिळावेत या अपेक्षेने त्यांचा वारंवार वापर करणे टाळावे.
चेहरा धुण्यासाठी कोमट पाण्याचा आणि सौम्य, त्वचेला त्रास न देणाऱ्या क्लिंझरचा वापर करावा. चेहरा स्वच्छ करताना ब्रश किंवा खरखरीत कापडाने जोरात घासण्याऐवजी बोटांच्या टोकांनी हलक्या हाताने क्लिंझर लावावे. त्यानंतर चेहरा पाण्याने व्यवस्थित धुवून स्वच्छ आणि मऊ टॉवेलने हलक्या हाताने कोरडा करावा. चेहरा धुतल्यानंतर योग्य मॉइश्चरायझर लावल्याने त्वचेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यास मदत होते.नियमित स्किनकेअर रूटीन पाळूनही त्वचेचा कोरडेपणा, लालसरपणा, खाज किंवा वारंवार मुरुम येण्याची समस्या कायम राहिल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Ans: सामान्यतः दिवसातून दोन वेळा – सकाळी आणि रात्री – सौम्य फेसवॉशने चेहरा धुणे पुरेसे असते. मात्र, त्वचेचा प्रकार आणि दैनंदिन हालचालींनुसार यात बदल होऊ शकतो.
Ans: होय. वारंवार चेहरा धुतल्याने त्वचेतील नैसर्गिक तेल कमी होऊ शकते. त्यामुळे त्वचा कोरडी पडणे, जळजळ होणे किंवा ताणल्यासारखे वाटणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.
Ans: नाही. वारंवार चेहरा धुतल्याने मुरुम हमखास कमी होत नाहीत. उलट त्वचेची जळजळ वाढून मुरुमांची समस्या अधिक त्रासदायक होऊ शकते.