हे आहे जगातील शेवटचे गाव; इथे नाही मरण्याची परवानगी… नेहमीच असतो रात्रीचा अंधार

स्वालबार्ड हे नॉर्वेजवळील जगातील सर्वात वेगळे ठिकाण आहे, जिथे मरण्यावर बंदी आहे. इथे व्हिसाशिवाय राहता येते आणि वर्षातील अनेक महिने सूर्य उगवतच नाही. अनोखे नियम आणि कठीण हवामानामुळे हे गाव जगभर चर्चेत आहे.

• जगातील सर्वात शेवटचे गाव तुम्हाला माहिती आहे का?
• या ठिकाणी कायदे आणि नियम फार कडक आहेत.
• इथे अनेक महिने सूर्य उगवतच नाही.

जगात अनेक अशी ठिकाणे आहेत जी त्यांच्या विचित्र नियमांमुळे आणि अनोख्या भौगोलिक रचनेमुळे लोकांना थक्क करतात. मात्र नॉर्वेच्या उत्तरेला असलेले स्वालबार्ड (Svalbard) हे ठिकाण या सगळ्यांपेक्षा वेगळे ठरते. याला अनेकदा “जगातील शेवटचे गाव” असेही म्हटले जाते. कारण इथे मरण्यावर बंदी आहे, तर वर्षातील अनेक महिने सूर्याचे दर्शनही होत नाही. बर्फाने झाकलेले हे आर्क्टिक बेटसमूह एखाद्या विज्ञानकाल्पनिक चित्रपटासारखे वाटतात, पण प्रत्यक्षात इथे सुमारे 2500 ते 3000 लोक वास्तव्यास आहेत. स्वालबार्डची सर्वात आश्चर्यकारक बाब म्हणजे हे जगातील एकमेव व्हिसा-फ्री क्षेत्र आहे. येथे येण्यासाठी कोणत्याही देशातील नागरिकाला व्हिसाची गरज नसते. कोणीही येथे येऊन राहू आणि काम करू शकतो, फक्त स्वतःचा खर्च स्वतः करण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.

250 वर्षे जुने आहे देवी तारा मातेचे ‘हे’ मंदिर, गुप्त नवरात्रीत केले जातात अनुष्ठान

स्वालबार्डमध्ये मरण्यावर बंदी का?

स्वालबार्डमध्ये मृत्यू होणे कायद्याने गुन्हा मानला जातो. यामागचे कारण म्हणजे येथील जमीन कायम गोठलेली असते, ज्याला परमाफ्रॉस्ट म्हणतात. या जमिनीत दफन केलेले मृतदेह कुजत नाहीत, त्यामुळे याआधी गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण झाल्या होत्या. त्यामुळे प्रशासनाने येथे अंत्यसंस्कार करण्यास बंदी घातली आहे. एखादी व्यक्ती गंभीर आजारी असेल किंवा फार वृद्ध झाली असेल, तर तिला अनिवार्यपणे नॉर्वेच्या मुख्य भूमीवर हलवले जाते. त्यामुळे येथे वृद्धाश्रम नाहीत आणि वृद्धांसाठी स्वतंत्र व्यवस्था देखील नाही. स्वालबार्ड हे मुख्यतः तरुण, सक्षम आणि काम करणाऱ्या लोकांसाठीचे ठिकाण मानले जाते.

इथले नियम जगापेक्षा वेगळे

स्वालबार्डमधील जीवनशैली संपूर्णपणे वेगळी आहे. येथे मांजरी पाळण्यास बंदी आहे, कारण त्या आर्क्टिक भागातील दुर्मिळ पक्ष्यांसाठी धोका ठरू शकतात. दुसरीकडे, येथे माणसांपेक्षा ध्रुवीय अस्वलांची संख्या अधिक आहे. त्यामुळे शहराच्या बाहेर जाताना बंदूक बाळगणे बंधनकारक आहे, जेणेकरून अस्वलांपासून स्वतःचे संरक्षण करता येईल. येथे गुन्हेगारी जवळजवळ नाहीच. लोक घरांना कुलूप लावत नाहीत, सायकली रस्त्यावरच ठेवतात. विश्वास, शिस्त आणि नियमपालन हे इथल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे.

सतत अंधार आणि सतत उजेड

स्वालबार्डचा नैसर्गिक चक्रही तितकाच अनोखा आहे. हिवाळ्यात अनेक महिने पूर्ण अंधार असतो, ज्याला पोलर नाईट म्हणतात. तर उन्हाळ्यात असे महिने येतात जेव्हा सूर्य मुळीच मावळत नाही. या कठीण वातावरणातही माणूस आणि निसर्ग यांच्यातील समतोल इथे दिसून येतो.

नारळी बागा, शांत लाटा आणि स्वर्गसुख… हिवाळ्यात कोकणातील ‘या’ निसर्गरम्य समुद्रकिनाऱ्यांची पर्यटकांना भुरळ

डूम्सडे वॉल्ट – मानवतेसाठी आशेचा साठा

याच बर्फाळ भूमीत खोलवर बांधलेला आहे जगातील सर्वात सुरक्षित बीज साठा, ज्याला डूम्सडे वॉल्ट म्हणून ओळखले जाते. नैसर्गिक आपत्ती, युद्ध किंवा हवामान बदलांसारख्या संकटांपासून सुरक्षित राहील अशा पद्धतीने येथे जगभरातील पिकांची बियाणे जतन केली जातात. भविष्यात मानवतेला गरज भासल्यास, हा साठा जीवनासाठी आधार ठरू शकतो. स्वालबार्ड हे केवळ एक ठिकाण नाही, तर माणूस, निसर्ग आणि कठोर नियम यांच्यातील समतोल साधण्याचा एक विलक्षण प्रयोग आहे. विचित्र वाटणारे नियम, टोकाचे हवामान आणि तरीही शिस्तबद्ध जीवनशैली यामुळे स्वालबार्ड जगातील सर्वात रहस्यमय आणि खास ठिकाणांपैकी एक ठरते.