Hair Care Tips: भारतीय तरुणांमध्ये केस गळतीची समस्या का वाढत आहे? Hair Fall वाढण्यामागे 'ही' आहेत कारणे
Hair Fall Reasons: केस गळणे आता ‘वय वाढल्यावर’च होतं असं नाही. एकेकाळी केस गळणे ही वाढत्या वयाशी जोडली जाणारी समस्या होती. पण आज चित्र बदललं आहे. विशी-तिशीतली तरुण पिढीही केस गळणे, कपाळावरील केसांची रेषा मागे जाणे आणि डोक्याच्या वरच्या भागातील केस विरळ होण्याच्या समस्येने त्रस्त आहे. करिअरचा ताण, बदलती जीवनशैली, झोपेच्या सवयी आणि दिसण्याबाबत वाढलेली जागरूकता यामुळे तरुण वयातच केस गळण्याची समस्या अनेकांसाठी चिंतेचा विषय बनली आहे. याविषयी डॉ. प्रियदर्शिनी दास, सीनियर हेअर ट्रान्सप्लांट सर्जन, युजेनिक्स हेअर सायन्सेस यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे. (फोटो सौजन्य – istock)
अकाली केसगळती म्हणजे फक्त चुकीची जीवनशैली याचा परिणाम नाही. यामागचं कारण अनेकदा त्याहून अधिक गुंतागुंतीचं असतं. अनुवांशिक प्रवणता हा विशेषतः अँड्रोजेनेटिक किंवा पॅटर्न हेअर लॉसमध्ये महत्त्वाचा घटक मानला जातो. मात्र, ज्या लोकांमध्ये आधीपासूनच अनुवांशिक प्रवणता असू शकते, अशा व्यक्तींमध्ये ताणतणाव, झोपेची कमतरता, आहारातील बदल आणि इतर आधुनिक जीवनशैलीचे घटक केसगळतीची समस्या वाढवू शकतात किंवा ती लवकर जाणवण्यास कारणीभूत ठरू शकतात.
केस गळण्याचं कारण फक्त तणाव नसू शकतं, केस गळतीमागे अनुवांशिक प्रवृत्ती हे अनेकदा महत्त्वाचं कारण असू शकतं. मात्र, त्याला तुमची सध्याची जीवनशैलीही चालना देऊ शकते. तणाव, चुकीच्या आहाराच्या सवयी, प्रदूषण आणि इतर पर्यावरणीय घटक केस गळतीs कारणीभूत ठरू शकतात किंवा ती वाढवू शकतात. विशेषतः तुमच्या केसांची मुळे म्हणजेच हेअर फॉलिकल्स आधीपासूनच अनुवांशिकदृष्ट्या कमकुवत असतील, तर ही प्रक्रिया आणखी वेगाने होऊ शकते. म्हणूनच सतत केस गळत असतील, तर त्याकडे केवळ “तणावामुळे होत असेल” किंवा “हा तात्पुरता टप्पा आहे” म्हणून दुर्लक्ष करू नका. केस गळतीचं खरं कारण वेळीच समजून घेणं आणि योग्य सल्ला घेणं महत्त्वाचं आहे, असे डॉ. प्रियदर्शनी सांगतात.
तरुणांमध्ये केसगळतीची समस्या वाढताना दिसतेय, पण त्यामागे जीवनशैली देखील महत्त्वाची भूमिका बजावते. कामाचे दीर्घ तास, अपुरी झोप आणि सततचा तणाव यामुळे केसांच्या नैसर्गिक वाढीच्या चक्रावर परिणाम होऊ शकतो. परिणामी, काही जणांमध्ये केसगळती अधिक जाणवू शकते. यासोबतच आहाराकडे दुर्लक्ष हेही महत्त्वाचे कारण ठरू शकते. आहार हा देखील यातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. वजन कमी करण्यासाठी केलेले अति-निर्बंध किंवा आहारातून प्रथिने, लोह आणि इतर आवश्यक पोषक घटक कमी मिळणे, याचा केसांच्या निरोगी वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः जेव्हा शरीरात या घटकांची कमतरता असते, तेव्हा हा परिणाम अधिक जाणवतो.
त्यानंतर येतो प्रदूषणाचा मुद्दा, जे शहरी भारतासमोरील एक गंभीर आणि वाढतं आव्हान आहे. हवेतील प्रदूषकांच्या सततच्या संपर्कामुळे टाळूच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे ऑक्सिडेटिव्ह ताण आणि जळजळ वाढण्याची शक्यता असते, ज्यामुळे आधीच संवेदनशील असलेल्या टाळूचं आरोग्य आणखी बिघडू शकतं. मात्र, अनुवांशिक केसगळतीचं प्रदूषण हे थेट किंवा प्राथमिक कारण मानलं जात नाही. पण टाळू आधीच नाजूक असेल, तर प्रदूषणाचा अतिरिक्त ताण केसांच्या आरोग्यासाठी परिस्थिती अधिक आव्हानात्मक करू शकतो.
केस गळतीची खरी समस्या फक्त केस गळण्यात नाही, तर तिची सुरुवातीची लक्षणं आपण ओळखतच नाही, यात आहे. अनेकदा केस विरळ झाल्याचं स्पष्ट दिसू लागेपर्यंत आपण त्याकडे दुर्लक्ष करत राहतो आणि तोपर्यंत ही समस्या लपवणंही कठीण होतं. पण केसगळतीचं कारण जितक्या लवकर समजेल, तितकं योग्य पाऊल उचलणं सोपं होऊ शकतं. कारण तात्पुरती केसगळती आणि हळूहळू वाढणारी केसगळती यामागची कारणं वेगळी असू शकतात आणि त्यासाठीचा दृष्टिकोनही वेगळा असतो.
तरुण भारतीयांमध्ये या समस्येचं कारण आपल्या दररोजच्या जीवनशैलीतील फक्त एका चुकीच्या सवयीमध्ये शोधणं योग्य नाही. जनुके ही त्यामागची पार्श्वभूमी तयार करू शकतात; मात्र ताणतणाव, आहार, जीवनशैली आणि पर्यावरणीय घटक यांचाही आजाराची सुरुवात, स्वरूप आणि तीव्रतेवर परिणाम होऊ शकतो. म्हणूनच शरीर देत असलेले सुरुवातीचे संकेत दुर्लक्षित करू नका. योग्य वेळी लक्षणांची दखल घेऊन तज्ज्ञांकडून तपासणी करून घेतल्यास मूळ कारण समजून घेण्यास आणि योग्य उपचार किंवा पुढील उपाययोजना ठरवण्यास मदत होऊ शकते.
Ans: ताणतणाव, अपुरी झोप, असंतुलित आहार, पोषणाची कमतरता, हार्मोनल बदल, आनुवंशिकता आणि काही वैद्यकीय समस्या यामुळे तरुण वयात केस गळती वाढू शकते.
Ans: होय. दीर्घकाळचा मानसिक किंवा शारीरिक ताण केसांच्या वाढीच्या चक्रावर परिणाम करू शकतो आणि काही काळानंतर केस जास्त प्रमाणात गळू शकतात.
Ans: होय. प्रथिने, लोह, झिंक, व्हिटॅमिन D किंवा B12 यांसारख्या पोषक घटकांची कमतरता असल्यास केसांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. मात्र सप्लिमेंट्स डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावेत.
.png "Videos"){kind=small}
