बुधवार, 28 ऑक्टोबर 2026
ग्रामीण भागातील महिलांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता वाढवण्याची का आहे गरज? जाणून घ्या सविस्तर माहिती
Breast Cancer: ग्रामीण भागातील महिलांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाबाबत पुरेशी जनजागृती नसल्याने अनेकदा या आजाराची लक्षणे दुर्लक्षित केली जातात. स्तनात गाठ किंवा इतर बदल जाणवल्यानंतरही तपासणीसाठी विलंब होत असल्याने काही महिला आजाराच्या पुढील टप्प्यात रुग्णालयात पोहोचतात. त्यामुळे स्तनाची नियमित स्वतः तपासणी, लक्षणांची योग्य माहिती आणि वेळेत वैद्यकीय सल्ला घेण्याबाबत ग्रामीण भागात अधिक जनजागृती होण्याची गरज असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले.याविषयी डॉ. प्रसाद कुलट, वरिष्ठ प्रसूती व स्त्रीरोगतज्ज्ञ, अंकुरा हॉस्पिटल फॉर वुमन अँड चिल्ड्रन, औंध, पुणे यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
ग्रामीण भागातील अनेक महिलांना स्वयं स्तन तपासणी करण्याची पद्धतही माहिती नसते. वयाच्या २५ वर्षांनंतर महिन्यातून किमान एकदा स्वयं स्तन तपासणी करणे गरजेचे आहे. स्तनामध्ये गाठ जाणवणे, स्तनाचा आकार बदलणे, त्वचेवर लालसरपणा किंवा त्वचेची जाडी वाढणे, स्तनाग्र आतल्या दिशेने ओढले जाणे, स्तनाग्रातून काही द्रव किंवा रक्तस्राव होणे तसेच स्तनात अचानक वेदना जाणवणे यांसारखी लक्षणे दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.
ग्रामीण भागात आरोग्य सुविधा आणि वैद्यकीय साधनांची मर्यादित उपलब्धता हीदेखील स्तनाच्या कर्करोगाचे वेळीच निदान होण्यातील मोठी अडचण आहे. अनेक महिलांना आजाराची लक्षणे माहिती नसल्याने त्या बराच काळ त्रास सहन करतात. काही वेळा आजाराची लक्षणे वाढल्यानंतर किंवा प्रकृती बिघडल्यानंतरच त्या रुग्णालयात येतात. त्यामुळे उपचार सुरू होण्यास उशीर होतो आणि आजार गंभीर अवस्थेत पोहोचण्याचा धोका वाढतो.
स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका वाढवणाऱ्या काही घटकांची माहिती असणेही महत्त्वाचे आहे. कुटुंबातील कोणाला स्तनाचा कर्करोग झालेला असेल तसेच लठ्ठपणा आणि धूम्रपान यांसारख्या घटकांमुळेही स्तनाचा कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो. महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याकडे गांभीर्याने लक्ष देणे आणि आवश्यकतेनुसार डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
स्तनाच्या कर्करोगाचे वेळीच निदान झाल्यास त्वरित उपचार सुरू करता येतात. शस्त्रक्रिया, रेडिएशन थेरपी यांसारख्या उपचारांमुळे रुग्णाच्या बरे होण्याच्या शक्यता वाढू शकतात. सुरुवातीच्या टप्प्यात कर्करोगाचे निदान झाल्यास काही रुग्णांमध्ये स्तनाचा पूर्ण भाग काढण्याऐवजी केवळ कर्करोगग्रस्त भाग काढून शस्त्रक्रिया करणे शक्य होते.
त्यामुळे ग्रामीण भागातील महिलांनी स्तनाच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करू नये. महिन्यातून एकदा स्वयं स्तन तपासणी करणे, आवश्यक त्या नियमित तपासण्या करून घेणे आणि स्तनामध्ये कोणताही संशयास्पद बदल जाणवल्यास उपचारासाठी विलंब न करता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. स्तनाच्या कर्करोगाचे लवकर निदान आणि वेळेत उपचार हे महिलांचे भविष्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी नक्कीच फायदेशीर ठरते.
Ans: स्तनांमध्ये होणारे बदल ओळखणे, लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे आणि वय व वैयक्तिक जोखमीनुसार योग्य स्क्रीनिंग करणे महत्त्वाचे आहे. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार मॅमोग्राफी किंवा इतर तपासण्या केल्या जाऊ शकतात.
Ans: गाठ जाणवल्यास घाबरून न जाता शक्य तितक्या लवकर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. गाठ दुखत नसली तरी तिची तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे. केवळ लक्षणांवरून कर्करोगाचे निदान करता येत नाही.
Ans: प्राथमिक आरोग्य केंद्र, ग्रामीण रुग्णालय, जिल्हा रुग्णालय किंवा स्तनरोगतज्ज्ञांकडे संपर्क साधता येतो. उपलब्ध तपासणी सुविधा आणि पुढील उपचारांसाठी स्थानिक आरोग्य कर्मचाऱ्यांची मदत घेता येते.
