धाराशिववर पाणीटंचाईचे संकट! जिल्ह्यातील धरणांमध्ये केवळ 20% पाणीसाठा शिल्लक, प्रशासन सतर्क

धाराशिव जिल्ह्यात यंदाच्या मान्सूनचा अपेक्षित जोर अद्याप दिसून आलेला नाही, त्यामुळे धरणांतील पाणीसाठा चिंताजनक पातळीवर पोहोचला आहे. जलसंपदा विभागाच्या ताज्या अहवालानुसार, मागील वर्षाच्या तुलनेत यंदा जलसाठ्यात मोठी घट झाली असून, आगामी काळात पाणीटंचाईची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

• धाराशिव जिल्ह्यातील 225 जलसिंचन प्रकल्पांमध्ये सध्या केवळ 20.06% उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे.
• 23 प्रकल्प पूर्णपणे कोरडे पडले असून 122 प्रकल्पांतील पाणीसाठा जिवंत साठ्याच्या खाली गेला आहे.
• मान्सूनने जोर न धरल्यास खरीप, पिण्याचे पाणी आणि पुढील उन्हाळ्यात पाणीटंचाईचे संकट गडद होण्याची शक्यता आहे.

धाराशिव: जिल्ह्यात यंदाच्या मान्सूनने अद्याप अपेक्षित जोर न धरल्याने जलसिंचन प्रकल्पांमधील पाणीसाठा चिंताजनक पातळीवर आहे. जलसंपदा विभागाच्या ९ जुलै २०२६ च्या अहवालानुसार, जिल्ह्यातील २२५ प्रकल्पांमध्ये केवळ २०.०६ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक असून, मागील वर्षी याच दिवशी हा साठा तब्बल ४२.४८ टक्के होता. म्हणजेच, अवघ्या एका वर्षात जलसाठ्यात सुमारे २२.४२ टक्क्यांची घसरण झाली आहे. ही घट आगामी काळातील पाणीटंचाईचा इशारा मानली जात आहे.

धाराशिवचा होणार कायापालट! 45.68 कोटींच्या विकास आराखड्याला मंजुरी; चौपदरीकरण, स्मार्ट स्ट्रीटसह विकासकामांना हिरवा कंदील

जिल्ह्यातील २ मोठे, १७ मध्यम आणि २०७ लघु असे एकूण २२५ प्रकल्प आहेत. त्यापैकी फक्त ५ प्रकल्पांमध्येच ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक पाणीसाठा आहे, तर २२० प्रकल्पांमध्ये पाणीसाठा ५० टक्क्यांपेक्षा कमी आहे. याहून गंभीर बाब म्हणजे १२२ प्रकल्पांमध्ये पाणी जिवंत साठ्याच्या खाली, तर २३ प्रकल्प पूर्णपणे कोरडे पडले आहेत. त्यामुळे खरीप हंगामाबरोबरच आगामी उन्हाळ्याच्या पाणीपुरवठ्याबाबतही चिंता वाढली आहे.  (फोटो सौजन्य – AI Created) 

मोठ्या धरणांचीही निराशाजनक स्थिती

जिल्ह्यातील प्रमुख लोअर तेरणा आणि मांजरा या मोठ्या प्रकल्पांमध्येही समाधानकारक पाणीसाठा नाही. लोअर तेरणा धरणात सुमारे ३२.२६ टक्के, तर मांजरा धरणात केवळ १७.६६ टक्के उपयुक्त साठा आहे. मोठ्या धरणांची ही स्थिती पाहता सिंचन, पिण्याचे पाणी आणि औद्योगिक वापरावरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

अनेक प्रकल्प तांत्रिक अडचणीत

अहवालात काही प्रकल्पांबाबत विशेष निरीक्षणे नोंदविण्यात आली आहेत. एका प्रकल्पात ९३ टक्के पाणीसाठा होताच ऑटोमॅटिक गेट उघडत असल्याने धरण १०० टक्के भरत नाही. काही प्रकल्पांचे भराव खचल्याने दुरुस्ती सुरू आहे. काही ठिकाणी सांडवे फोडून पुनर्बांधणी सुरू असून, अनेक प्रकल्पांमध्ये पाणलोट क्षेत्र कमी असल्याने अपेक्षित जलसाठा होत नसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

Dharashiv च्या विकासाला मंत्रालयातून चालना; मुदतबद्ध अंमलबजावणीवर प्रताप सरनाईक यांचा भर

पुढील काळात जलसमस्या वाढण्याची शक्यता?

जलसंपदा क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, जुलैच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत प्रकल्पांमध्ये किमान ४० ते ५० टक्के पाणीसाठा अपेक्षित असतो. मात्र यंदा तो केवळ २० टक्क्यांच्या आसपास आहे. पुढील काही आठवड्यांत दमदार आणि सातत्यपूर्ण पाऊस झाला तर परिस्थितीत सुधारणा होऊ शकते. अन्यथा—

• खरीप पिकांसाठी सिंचनाचा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो.
• ग्रामीण भागातील पिण्याच्या पाणी योजनांवर ताण वाढू शकतो.
• टँकरची आवश्यकता अपेक्षेपेक्षा लवकर निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
• रब्बी हंगामासाठी उपलब्ध पाण्याचे नियोजन कठीण होऊ शकते.
• भूजल पातळीवरही अतिरिक्त दबाव येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

सध्या मान्सूनचा उर्वरित कालावधी निर्णायक ठरणार असून, जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात समाधानकारक पाऊस न झाल्यास धाराशिव जिल्ह्याला पुन्हा एकदा पाणीटंचाईच्या संकटाला सामोरे जावे लागू शकते. त्यामुळे जलसाठ्याचा काटेकोर वापर, पावसाच्या प्रत्येक थेंबाचे संवर्धन आणि उपलब्ध पाण्याचे नियोजनबद्ध व्यवस्थापन ही काळाची गरज असल्याचे या अहवालावरून स्पष्ट होत आहे.