शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
(Photo - Social media)
Tukaram Mundhe: हॉटेल, दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांसह विविध खाद्यपदार्थांच्या तपासण्या तीव्र केल्यानंतर महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने आता बालपोषण आणि शिशु आहाराच्या सुरक्षिततेकडे लक्ष केंद्रित केले आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली विभागाने गेल्या काही महिन्यांत अन्नपदार्थांच्या तपासणी आणि नमुना संकलनात मोठी वाढ केली आहे. जून ते ऑगस्ट 2026 या तीन महिन्यांत FDA ने 34,584 अन्न नमुने संकलित केले होते.
FDA च्या व्यापक सार्वजनिक आरोग्य मोहिमेत आता child nutrition आणि विशेषतः infant food हे महत्त्वाचे क्षेत्र असल्याचे मुंढे यांनी अलीकडे स्पष्ट केले आहे. शिशु आहाराच्या पॅकेजिंग आणि लेबलिंगसाठी भारतात आधीपासूनच कठोर तरतुदी आहेत. Infant Milk Substitutes, Feeding Bottles and Infant Foods Act, 1992 (IMS Act) नुसार infant milk substitute किंवा infant food च्या पॅकेजवर ठळकपणे “MOTHER’S MILK IS BEST FOR YOUR BABY” असा संदेश असणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर उत्पादनाचा वापर आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या सल्ल्याने करण्याची सूचना, घटक, पोषण संरचना, साठवणूक, बॅच नंबर आणि उत्पादन व वापराची अंतिम तारीख यासारखी माहितीही देणे आवश्यक आहे.
याच अनुषंगाने Food Safety and Standards (Foods for Infant Nutrition) Regulations, 2020 मध्येही हा संदेश पॅकच्या पुढील भागावर ठळकपणे देण्याची तरतूद आहे. Infant food च्या बाबतीत सहा महिन्यांनंतर आणि दोन वर्षांपर्यंत तो आहार सुरू करण्यासंबंधीचा संदेशही देण्याची तरतूद आहे. काही विशिष्ट वैद्यकीय परिस्थितींसाठी तयार केलेल्या विशेष आहाराला नियमानुसार अपवाद लागू होऊ शकतो.
शिशु स्वतः उत्पादनाचे लेबल वाचू किंवा ब्रँड निवडू शकत नाही. त्यामुळे पालकांना उत्पादनामध्ये नेमके काय आहे, ते कोणत्या वयोगटासाठी आहे, त्याचा योग्य वापर कसा करायचा आणि त्याची गुणवत्ता व सुरक्षितता काय आहे, याची स्पष्ट माहिती मिळणे महत्त्वाचे ठरते. IMS Act मध्ये स्तनपानाचे संरक्षण आणि प्रोत्साहन तसेच infant foods च्या योग्य वापराचे नियमन हा प्रमुख उद्देश नमूद करण्यात आला आहे.
त्यामुळे FDA चा भर केवळ कारवाईवर नसून सुरक्षित, नियमांनुसार तयार केलेले आणि योग्य माहिती असलेले शिशु आहार उत्पादन ग्राहकांपर्यंत पोहोचावे, यावर असल्याचे या मोहिमेतून दिसते. महाराष्ट्र FDA च्या अधिकृत माहितीनुसार Foods for Infant Nutrition Regulations, 2020 हे विभागाच्या अंमलबजावणीतील अन्नसुरक्षा नियमांमध्ये समाविष्ट आहेत.
सणासुदीत भेसळीवर FDA ची करडी नजर! 6 आस्थापनांमधून तब्बल 675 किलो अन्नसाठा जप्त
