शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
दिवाळीच्या प्रत्येक दिवसाला वेगळे धार्मिक महत्त्व आहे. त्यापैकी नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन हे दोन दिवस विशेष महत्त्वाचे मानले जातात. नरक चतुर्दशीला पहाटे अभ्यंगस्नान केले जाते, तर लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी संध्याकाळी देवी लक्ष्मीची पूजा केली जाते. मात्र, या दोन्ही दिवसांचा धार्मिक उद्देश आणि पौराणिक संदर्भ वेगवेगळे आहेत. जाणून घेऊया नरक चतुर्दशी आणि लक्ष्मीपूजन यातील नेमका फरक.
अश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला नरक चतुर्दशी असं म्हणतात. या दिवसाला छोटी दिवाळी असं देखील म्हटलं जातं. पौराणिक कथेनुसार, भगवान श्रीकृष्णांनी नरकासूर नावाच्या राक्षसाचा वध करून त्यांच्या बंधिवासातील अनेक स्त्रीयांची सुटका केली. नरकासुराच्या अत्याचारातून मुक्तता झाल्याचा आनंद म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो.
महाराष्ट्रात नरक चतुर्दशीच्या दिवशी पहाटे अभ्यंगस्नान करण्याची विशेष परंपरा आहे. सूर्योद्यापूर्वी उठून सुंगधित तेल लावून उटण लावून स्नान केलं जातं. नवीन कपडे परिधान केले जातात आणि या दिवसाची सुरुवात केली जाते.
लक्ष्मीपूजन हा दिवाळीतील सर्वांत महत्त्वाच्या दिवसांपैकी एक आहे. कार्तिक महिन्यातील अमावस्येला अनेक कुटुंबामध्ये माता लक्ष्मी, भगवान गणेश आणि कुबेर यांची पूजा केली जाते. घरात सुख समृद्धी धनधान्य आणि आनंद नादांवा, अशी प्रार्थना केली जाते. व्यापारी वर्गात नवीन हिशोबाची पूजा करण्याची परंपरा आहे. घराची स्वच्छचा करून रांगोळी काढली जाते, दिवे लावले जातात. संध्याकाळी शुभ मुहूर्तावरती लक्ष्मीपूजन केलं जातं. या दिवशी लक्ष्मीचे स्वागत करण्यासाठी घरातील परिसर दिव्यांनी उजळवण्याची प्रथा आहे.
नरक चतुर्दशीचा संबंध प्रामुख्याने भगवान श्रीकृष्णाने नरकासूरावर मिळविलेल्या विजयाशी आणि अभ्यंगस्नानाच्या परंपरेशी जोडलेला आहे. तर लक्ष्मीपूजनाचा मुख्य उद्देश माता लक्ष्मीची पूजा करून घरात सुख समृद्धी नांदावी, अशी प्रार्थना करणं हा आहे. नरक चतुर्दशीला पहाटे अभ्यंगस्नानाला महत्त्व दिलं जातं, तर लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी संध्याकाळी पूजा आणि दिपप्रज्वलनाला महत्त्व दिलं जातं. दोन्ही दिवस दिवाळीचा आनंद वाढवतात आणि आपल्या जीवनात प्रकाश, सकारात्मकता आणि आनंद नांदो असा संदेश देतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नरक चतुर्दशी हा भगवान श्रीकृष्णांनी नरकासुरावर मिळवलेल्या विजयाचा दिवस मानला जातो, तर लक्ष्मीपूजन हा देवी लक्ष्मीच्या आराधनेचा दिवस आहे.
Ans: नरक चतुर्दशीला पहाटे अभ्यंगस्नान केले जाते, तर लक्ष्मीपूजनाला घराची सजावट, रांगोळी, दीपप्रज्वलन आणि देवीची पूजा केली जाते.
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार, नरक चतुर्दशीला सूर्योदयापूर्वी अभ्यंगस्नान केल्याने पुण्यप्राप्ती होते आणि नकारात्मकता दूर होते.
