गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
हिंदू धर्मामध्ये कार्तिक महिन्यातील चतुर्दशीला विशेष महत्त्व आहे. ही रात्र नरक चतुर्दशी आणि छोटी दिवाळी म्हणूनही ओळखली जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दिवशी मृत्यूची देवता यमराजाची पूजा करण्याची आणि त्याला दिवे अर्पण करण्याची प्रथा आहे. असे मानले जाते की घराबाहेर यमदीप प्रज्वलित केल्याने अकाली मृत्यूची भीती दूर होते आणि कुटुंबाला यमराजाचा आशीर्वाद मिळतो. नरक चतुर्दशीला यमदीप प्रज्वलित करण्याची परंपरा का सुरू झाली आणि तिचे महत्त्व काय आहे.
पंचांगानुसार, नरक चतुर्दशी कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला साजरी केली जाते. यावर्षी चतुर्दशी तिथीची सुरुवात ७ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०:४९ वाजता सुरू होणार आहे आणि ८ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ११:२९ वाजता संपणार आहे. त्यामुळे, नरक चतुर्दशी शनिवार, 8 नोव्हेंबर रोजी साजरी केली जाणार आहे. चतुर्दशी संपल्यानंतर लगेचच अमावस्या सुरू होते.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, नरक चतुर्दशीला यमराजाच्या नावाने दिवा लावण्याची परंपरा आहे. असे मानले जाते की, या दिवशी विहित विधींचे पालन करून दिवा लावल्याने अकाली मृत्यूची भीती दूर होते आणि यमराजाचा आशीर्वाद प्राप्त होतो. दिवा लावताना, कुटुंबाच्या सुख, समृद्धी आणि दीर्घायुष्यासाठी यमराजाकडे प्रार्थना केली जाते. नरकाच्या यातनांमधून मुक्ती आणि मोक्षप्राप्तीसाठीही प्रार्थना केल्या जातात. हा दिवा जीवनातील नकारात्मकता आणि वाईट गोष्टी दूर करण्याचे प्रतीक म्हणूनही मानला जातो.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, छोटी दिवाळीच्या दिवशी भगवान कृष्णाने क्रूर राक्षस नरकासुराचा वध करून लोकांना त्याच्या दहशतीतून मुक्त केले. या विजयाच्या स्मरणार्थ, हा सण नरक चतुर्दशी म्हणूनही साजरा केला जातो. या दिवशी घरे विशेषतः स्वच्छ केली जातात आणि फुले व रंगीबेरंगी दिव्यांनी सजवली जातात. संध्याकाळी दिवे लावण्याने, वाईटावर चांगल्याचा विजय आणि जीवनात सुख, समृद्धी व सकारात्मकतेचा संदेश दिला जातो.
पाताळलोकाचा देव यमराज याची नरक चतुर्दशीला पूजा केली जाते, म्हणून या दिवशी कोणत्याही सजीवाची हत्या करणे टाळा. यमाची दिशा दक्षिण मानली जाते, म्हणून या दिवशी आपल्या घराची दक्षिण बाजू अस्वच्छ ठेवणे टाळा. धर्मग्रंथांमध्ये तेलदानाला विशेष महत्त्व आहे, परंतु या दिवशी तेलदान करू नका कारण त्यामुळे देवी लक्ष्मी क्रोधित होते. तसेच, या दिवशी तामस पदार्थ खाणे टाळा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नरक चतुर्दशी रविवार, 8 नोव्हेंबर रोजी आहे
Ans: धार्मिक मान्यतेनुसार, यमदीपदान केल्याने अकाली मृत्यूचे भय दूर होते आणि कुटुंबाचे रक्षण होते.
Ans: यमदीपासाठी मातीचा दिवा वापरण्याची परंपरा आहे. त्यामध्ये तेल किंवा तूप आणि कापसाची वात ठेवली जाते.
