शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
भारतीय संस्कृतीत घराच्या मुख्य दरवाजाला खूप महत्त्वाचे मानले जाते. या दरवाजाची चौकट हा एक महत्त्वाचा भाग आहे. तुमच्या लक्षात आले असेल की, सकाळी उठल्यावर लोक सर्वात आधी दरवाजा स्वच्छ करतात आणि त्यावर शुभ चिन्हे काढतात. यामागे अशी श्रद्धा आहे की, उंबरठा ही बसण्याची किंवा पाय ठेवायची जागा नसून ती एक आदरणीय जागा मानली जाते. वडीलधारी मंडळी लोकांना दाराच्या चौकटीवर बसण्यास का परावृत्त करतात आणि यामागे शतकानुशतके जुनी कारणे व पौराणिक समजुती काय आहेत, हे जाणून घेऊया.
मान्यतेनुसार, देवी लक्ष्मी आणि गणपती घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर वास करतात आणि हे ठिकाण घराच्या समृद्धीशी संबंधित मानले जाते. असे म्हटले जाते की दाराच्या पायरीवर बसणे हा त्यांचा अपमान आहे आणि त्यामुळे घरात गरिबी येते. अशी देखील मान्यता आहे की दाराच्या पायरीवर बसल्याने देवदेवतांच्या मार्गात अडथळा येतो, ज्यामुळे घराचे भाग्य कमी होते. म्हणूनच, घरातील वडीलधारी मंडळी हे अशुभ मानतात आणि दाराच्या पायरीवर बसण्यास मनाई करतात.
हिंदू पौराणिक कथेनुसार, भगवान विष्णूंनी नरसिंह रूपात राक्षस राजा हिरण्यकशिपूचा त्याच्या दारातच वध केला. हिरण्यकशिपूला असा वर होता की त्याचा मृत्यू घराच्या आत किंवा बाहेरही होऊ शकत नव्हता. सायंकाळी, भगवान नरसिंहांनी त्याला दारात बसवले, आपल्या मांडीवर धरले आणि आपल्या नखांनी त्याचा वध केला. त्यामुळे, दाराची चौकट ही ‘कत्तल करण्याची जागा’ मानली जात असे आणि ती अशुभ मानली जात असे. म्हणूनच, सनातन धर्मात दाराच्या चौकटीवर बसण्यास, झोपण्यास किंवा पाय ठेवण्यास मनाई आहे.
वास्तुशास्त्रानुसार, उंबरठा ही घरातील सकारात्मक ऊर्जा आणि बाहेरील नकारात्मक ऊर्जा यांच्यातील सीमा म्हणून काम करते. वास्तुशास्त्रानुसार, उंबरट्याला घराचा ‘चेहरा’ मानले जाते, त्यामुळे तिचा आदर करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. असे मानले जाते की येथे बसल्याने सकारात्मक ऊर्जेचा प्रवाह अवरुद्ध होतो, ज्यामुळे धन, मालमत्ता, आरोग्य आणि समृद्धीवर नकारात्मक परिणाम होतो. दाराच्या चौकटीवर पाय ठेवून घरात प्रवेश करणे देखील अशुभ मानले जाते.
आपल्या घराच्या उंबरठ्याचा नेहमी आदर करा. सकाळी तो स्वच्छ करा आणि त्यावर स्वस्तिकसारखी शुभ चिन्हे काढा. उंबरठ्यावर कधीही बसू नका, पाऊल ठेवू नका किंवा कोणतीही वस्तू ठेवू नका. सकारात्मक ऊर्जा प्रवाहित होण्यासाठी तो नेहमी स्वच्छ आणि मोकळा ठेवा. लक्षात ठेवा, आपल्या पूर्वजांनी शतकानुशतके पाळलेल्या प्रथांमागे नेहमीच एक सखोल समज असते. उंबरठ्याचा आदर करणे हा त्याच समजेचा एक भाग आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: हिंदू परंपरेनुसार उंबरठा हा घराच्या आत आणि बाहेरील भागाला जोडणारा महत्त्वाचा भाग मानला जातो. त्यामुळे त्यावर बसणे योग्य मानले जात नाही.
Ans: उंबरठा हा घराचा प्रवेशबिंदू असल्याने त्याला शुभ आणि पवित्र मानले जाते. अनेक घरांमध्ये त्याची पूजा किंवा त्यावर रांगोळी काढण्याचीही परंपरा आहे.
Ans: घराच्या प्रवेशद्वाराला विशेष महत्त्व देण्याची परंपरा भारतीय संस्कृतीत प्राचीन काळापासून आढळते. त्यातून उंबरठ्याबाबत अनेक धार्मिक आणि सामाजिक नियम रूढ झाले
