
फोटो सौजन्य- chatgpt
महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातील प्रसिद्ध त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिरात एक दुर्मिळ आणि लक्षवेधी घटना समोर आली आहे. मंदिर परिसरातील ऐतिहासिक अमृतकुंडाची साफसफाई आणि संवर्धनाचे काम सुरू असताना कुंडाच्या तळाशी प्राचीन दगडी शिवलिंगाचे दर्शन झाल्याने भाविकांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. सविस्त जाणून घेऊया या शिवलिंगाविषयी
महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातील प्रसिद्ध त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिर परिसरामध्ये एक अत्यंत विलोभनिय दृश्य पाहायला मिळाले. भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण (ASI) मंदिराच्या संवर्धन प्रकल्पांतर्गत अमृतकुंडातील पाणी काढून गाळ हटवण्याचे काम करत असताना ६५ फूट खोल असलेल्या कुंडाच्या तळाशी शिवलिंग स्पष्टपणे दिसून आले. अनेक वर्षांनंतर प्रथमच हे शिवलिंग पुन्हा दर्शनास आल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे मंदिर परिसरामध्ये चैतन्याचे वातावरण निर्माण झाले आहे. हा दुर्मिळ नजारा पाहण्यासाठी अनेक भाविकांनी गर्दी केली होती.
६५ फूट खोल असलेले हे अमृतकुंड पेशवेकालीन मानले जाते. या कुंडातील पाण्याचा वापर त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंगाच्या अभिषेकासाठी केला जातो. त्यामुळे या कुंडाला धार्मिकदृष्ट्याही विशेष महत्त्व आहे. या कुंडाची रचना आणि वास्तुकला अत्यंत अद्वितीय आहे. या कुंडाला त्र्यंबकेश्वराच्या मंदिरामध्ये सर्वोच्च धार्मिक स्थान आहे. कारण, मुख्य श्री त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंगाची दैनंदिन पूजा, अर्चा आणि महाअभिषेकासाठी याच अमृतकुंडातील पवित्र पाण्याचा उपयोग केला जातो. सुरक्षेच्या आणि पावित्र्याच्या कारणास्तव भाविकांना या अमृतकुंडात प्रवेश देण्यास पूर्णपणे बंदी आहे. हा परिसर अतिशय सुरक्षित ठेवला जातो.
भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण (ASI) यांच्या माहितीनुसार, गाळ आणि मलबा हटवताना हे दगडी शिवलिंग आढळले. या शोधामुळे मंदिराच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाबाबत नव्याने संशोधनाला चालना मिळू शकते. शिवलिंगाचे नेमके वय निश्चित झाले नसले तरी ते किमान २४० वर्षे जुने आणि त्याहून अधिक प्राचीन असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
‘त्र्यंबक’ या शब्दाचा अर्थ ज्यांना तीन डोळे आहेत किंवा जे तीन देवतांचे एकत्रित रूप आहेत, असे मानले जाते. भारतातील 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी त्र्यंबकेश्वर हे एकमेव असे स्थान आहे, जिथे या तिन्ही देवांची छोटी लिंगे एकाच मुख्य पात्रात स्थित आहेत. हे भव्य मंदिर नाशिक शहरापासून सुमारे 28 किलोमीटर अंतरावर ब्रह्मगिरी पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेले आहे. याच ब्रह्मगिरी पर्वतावरून दक्षिण भारताची गंगा मानल्या जाणाऱ्या पवित्र ‘गोदावरी’ नदीचा उगम होतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: अमृतकुंड हे त्र्यंबकेश्वर मंदिर परिसरातील एक प्राचीन आणि पवित्र जलकुंड आहे. धार्मिक परंपरेनुसार, या कुंडाला विशेष आध्यात्मिक महत्त्व आहे.
Ans: मंदिर परिसरात सुरू असलेल्या साफसफाई आणि संवर्धनाच्या कामादरम्यान अमृतकुंडातील पाणी कमी करण्यात आले. त्यानंतर तळाशी असलेले शिवलिंग स्पष्टपणे दिसून आले.
Ans: भाविकांच्या श्रद्धेनुसार, शिवलिंगाचे दर्शन अत्यंत पवित्र मानले जाते. तसेच, हे मंदिराच्या प्राचीन परंपरा आणि धार्मिक वारशाशी संबंधित असल्याचे मानले जाते.