सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- गुगल
यंदा १३ ऑगस्टपासून श्रावण महिन्याची सुरुवात झाली आहे. श्रावणात केल्या जाणाऱ्या प्रमुख व्रतांपैकी एक म्हणजे जिवतीचे व्रत. जिवतीला जिवंतिका असे देखील म्हटले जाते. यावेळी हे व्रत शुक्रवार, १४ ऑगस्ट रोजी आहे. यंदा जिवतीची पूजा करण्यासाठी पाच शुक्रवार येत आहे. श्रावणातील शुक्रवारी केली जाणारी जिवतीची पूजा ही महिलांसाठी विशेष महत्त्वाची मानली जाते. मुलांचे आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि सुख-समृद्धीसाठी जिवती मातेला प्रार्थना करण्याची ही पारंपरिक पद्धत आहे. शुक्रवारी जिवतीची पूजा करण्याची पद्धत आणि धार्मिक महत्त्व जाणून घेऊया
जिवतीला महाराष्ट्रातील लोकपरंपरेत बालकांचे रक्षण करणारी देवी मानले जाते. श्रावणातील प्रत्येक शुक्रवारी किंवा काही कुटुंबांच्या परंपरेनुसार ठराविक शुक्रवारी जिवतीची पूजा केली जाते. घरातील लहान मुलांचे आरोग्य चांगले राहावे आणि त्यांच्यावर देवीची कृपादृष्टी असावी, अशी श्रद्धा या पूजेमागे आहे.
श्रावणातील पहिला शुक्रवार हा अनेक महिलांसाठी विशेष असतो. या दिवशी घरातील देवघर स्वच्छ करून जिवतीची प्रतिमा किंवा चित्र लावले जाते. हळदीकुंकू, अक्षता, फुले आणि नैवेद्य अर्पण करून जिवती मातेची पूजा केली जाते. काही कुटुंबांमध्ये ही पूजा पिढ्यान्‌पिढ्या चालत आलेल्या घरच्या परंपरेनुसार केली जाते.
सकाळी घर आणि देवघर स्वच्छ करावे.
जिवतीचे चित्र किंवा प्रतिमा पाटावर ठेवावी.
हळद, कुंकू, अक्षता आणि फुले अर्पण करावीत.
दिवा आणि धूप लावावा.
जिवती मातेची पूजा करून मुलांच्या आरोग्यासाठी प्रार्थना करावी.
त्यानंतर गोड नैवेद्य दाखवून आरती करावी.
मुलांना प्रसाद देऊन त्यांना औक्षण करण्याचीही परंपरा आहे.
जिवतीची पारंपरिक चित्रे विशेष स्वरूपाची असतात. त्यामध्ये जिवती देवीसोबत मुलांचे रक्षण करणाऱ्या विविध देवतांचे प्रतीकात्मक चित्रण केलेले आढळते. श्रावणात हे चित्र देवघरात किंवा घरातील पवित्र ठिकाणी लावून त्याची पूजा करण्याची परंपरा आहे.
जिवतीच्या पूजेचा मुख्य उद्देश मुलांचे आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि सुख-समृद्धी अशी प्रार्थना करणे हा आहे. विशेषतः आई आपल्या मुलांसाठी श्रद्धेने जिवती मातेकडे प्रार्थना करते. मुलांना ओवाळून त्यांना प्रसाद दिला जातो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: श्रावण महिन्यातील शुक्रवारी जिवतीची पूजा करण्याची परंपरा आहे. अनेक कुटुंबांमध्ये श्रावणातील पहिल्या शुक्रवारी ही पूजा केली जाते.
Ans: ही पूजा मुलांच्या आरोग्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी आणि त्यांच्या कल्याणासाठी केलेल्या प्रार्थनेचे प्रतीक मानली जाते.
Ans: काही कुटुंबांमध्ये जिवतीची पूजा केल्यानंतर मुलांना औक्षण किंवा ओवाळण्याची परंपरा आहे. ही पद्धत कुटुंबाच्या रूढीनुसार बदलू शकते.
