अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या मृत्यूमुळे विश्व रक्तरंजित; हत्येमुळे इराणच्या स्वाभिमानाला तडा

अयातुल्ला खमेनी यांच्या मृत्यूच्या वृत्तानंतर, मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाबद्दल आणि त्याचा भारतावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबद्दल चिंता वाढत आहे. व्यापारावर याचा मोठा परिणाम झाला आहे.

अमेरिका आणि इस्रायलने त्यांच्या कुटुंबासह सर्वात मोठा अडथळा असलेल्या अयातुल्ला अली खामेनेई यांना फाशी दिली. यामुळे इराणमधील खमेनींच्या ३६ वर्षांच्या राजवटीचा अंत झाला. यामुळे मध्य पूर्वेत रक्तपात वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यांच्या “मॅक्सिमम प्रेशर २.०” धोरणाअंतर्गत, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प इराणच्या अण्वस्त्र निर्मिती सुविधा नष्ट करण्याचा निर्धार करत आहेत.

आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेने (IAEA) संशय व्यक्त केला आहे की इराण अण्वस्त्र विकसित करण्याच्या जवळ पोहोचत आहे. ते युरेनियमच्या शस्त्र-ग्रेड समृद्धीच्या जवळ असल्याचे म्हटले जाते. अमेरिका आणि इस्रायल गेल्या अनेक महिन्यांपासून इराणवर हल्ला करण्याची तयारी करत आहेत. ट्रम्प प्रशासनाने इराणी लोकांना त्यांच्या सरकारविरुद्ध सातत्याने भडकवले आहे. आर्थिक अडचणी आणि सरकारी गैरवापराच्या विरोधात तेहरानमध्ये निदर्शने करणाऱ्यांना पोलिस, सैन्य आणि राष्ट्रीय रक्षकांनी कठोरपणे दडपले. जून २०२५ मध्ये, इस्रायलने क्षेपणास्त्र हल्ल्यांनी इराणच्या काही अणुसुत्रांचे नुकसान केले, जरी इराणने त्या पुन्हा बांधण्यासाठी पावले उचलली.

हे देखील वाचा : श्रवणशक्ती ही निसर्गाची देणगी! जागतिक श्रवण दिनी जाणून घ्या कानांच्या आरोग्याची ए-बी-सी-डी

इराण समर्थित हिजबुल्लाह आणि हमास सारख्या गटांना आधीच मोठे नुकसान सहन करावे लागले आहे. असे असूनही, इराण समर्थक गट जसे की हुथी गट इराक आणि येमेनमध्ये सक्रिय आहेत. इराण हा शिया बहुल देश आहे, तर इस्रायलने सुन्नी अरब देशांशी आपले संबंध मजबूत केले आहेत.

सौदी अरेबियाने अमेरिका आणि इस्रायलच्या कृतींना पाठिंबा दिला आहे, परंतु इराणवर हल्ला करण्यासाठी ते आपल्या भूभागाचा किंवा हवाई क्षेत्राचा वापर करू देणार नाही हे स्पष्ट केले आहे. चीन आणि रशियाने या हल्ल्याचा निषेध केला आहे, या दोघांचीही इराणमध्ये महत्त्वपूर्ण आर्थिक आणि धोरणात्मक गुंतवणूक आहे.

हे देखील वाचा : वन्यजीव संरक्षणाचा जागर! जाणून घ्या ‘जागतिक वन्यजीव दिना’चे काय आहे महत्त्व?

मध्यपूर्वेतील अशांततेमुळे भारत देखील चिंतेत आहे. ९ दशलक्षाहून अधिक भारतीय तिथे राहतात. संघर्षादरम्यान उड्डाणे रद्द झाल्यामुळे शेकडो प्रवासी अडकले आहेत. इराण अरब देशांमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्रे देखील डागत आहे. भारताकडे फक्त ७४ दिवसांचे तेल साठे आहेत. जर युद्ध सुरू झाले आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेल पुरवठा विस्कळीत झाला तर भारताला रशियाकडून तेल आयात वाढवावी लागू शकते. भारतासाठी ही परिस्थिती एक पेचप्रसंग आहे, कारण तो इराण आणि इस्रायल दोघांशीही जवळचे संबंध राखतो. भारताने इराणच्या चाबहार बंदराच्या विकासात गुंतवणूक केली आहे, जे व्यावसायिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे आहे, तर मोदी सरकारने इस्रायलशी जवळचे संबंध देखील मजबूत केले आहेत.

लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी 

 

याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे