Dandi March Day: मिठाचा कायदा आणि त्यांची जिद्द; 12 मार्चला ‘त्या’ दिवसाने बदललं भारताचं नशीब, वाचा बापूंचा ‘तो’ धगधगता संघर्ष

महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखालील ऐतिहासिक दांडी मार्च (मीठ सत्याग्रह) च्या स्मृतीप्रित्यर्थ दरवर्षी १२ मार्च रोजी दांडी मार्च दिन साजरा केला जातो. १९३० मध्ये ब्रिटिश सरकारच्या मीठ कायद्याविरुद्ध हा मोर्चा काढण्यात आला.

• ऐतिहासिक क्रांती
• अहिंसेचे सामर्थ्य
• जनतेचा सहभाग

Dandi March History Marathi : आज १२ मार्च! भारतीय इतिहासातील एक असा सुवर्ण दिवस, ज्या दिवशी एका हातात काठी आणि मनात अहिंसेचा विचार घेऊन ७८ अनुयायांसह एका दुबळ्या वाटणाऱ्या माणसाने साबरमती सोडली होती. उद्देश होता – ब्रिटिशांचा जुलमी ‘मीठ कायदा’ मोडीत काढणे. आज आपण ‘दांडी मार्च दिन’(Dandi March Day) साजरा करत असताना, हा केवळ एक ऐतिहासिक मोर्चा नव्हता, तर तो भारतीयांच्या आत्मसन्मानाचा आणि स्वातंत्र्यासाठीच्या जिद्दीचा हुंकार होता.

मिठावर कर का? काय होता तो जुलमी कायदा?

त्याकाळी जगण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मिठावर ब्रिटिशांनी मक्तेदारी गाजवली होती. भारतीयांना स्वतःचे मीठ तयार करण्यास किंवा विकण्यास मनाई होती. ब्रिटिशांकडून महागडे आणि अव्वाच्या सव्वा कर असलेले मीठ विकत घेणे सक्तीचे होते. गरिबांच्या ताटातील मिठावरही डल्ला मारणाऱ्या या कायद्याने महात्मा गांधींना अस्वस्थ केले. त्यांनी ठरवले की, जो निसर्ग सर्वांना विनामूल्य मीठ देतो, त्यावर कर लावणारा कायदा हा अन्यायकारक आहे आणि तो मोडलाच पाहिजे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3: ड्रॅगनच्या दारात भारताचे ‘यमदूत’! BrahMos आणि Akashच्या जोडीने फिलीपिन्स अभेद्य; चीनच्या नौदलाला पळता भुई थोडी

३८४ किलोमीटरचा प्रवास आणि २४ दिवसांचा संघर्ष

महात्मा गांधींनी १२ मार्च १९३० रोजी सकाळी ६:३० वाजता साबरमती आश्रमातून कूच केले. एकूण ३८४ किलोमीटर (२४१ मैल) अंतर कापून त्यांना दांडी या गुजरातच्या किनारपट्टीवर पोहोचायचे होते. बापूंची चालण्याची गती आणि जिद्द पाहून ब्रिटिशांनाही धडकी भरली होती. वाटेत प्रत्येक गावात बापूंचे स्वागत ढोल-ताशांच्या गजरात व्हायचे. लोक त्यांच्या प्रवाहात सामील होत गेले आणि ७८ जणांची ही छोटी तुकडी दांडीला पोहोचेपर्यंत दोन मैल लांब जनसागरात बदलली होती.

‘मैने नमक का कानून तोडा है’  ६ एप्रिलचा तो ऐतिहासिक क्षण

५ एप्रिलला गांधीजी दांडीला पोहोचले आणि ६ एप्रिल १९३० रोजी सकाळी ६ वाजता त्यांनी समुद्रकिनाऱ्यावरील नैसर्गिक मीठ हातात उचलले. मिठाचा तो एक खडा उचलताच गांधीजी म्हणाले, “मी आज ब्रिटिश साम्राज्याच्या पायाला धक्का दिला आहे.” हे केवळ मीठ उचलणे नव्हते, तर ते सविनय कायदेभंग चळवळीचे अधिकृत बिगुल होते. त्यानंतर देशभर मिठाचे कायदे मोडले गेले, जंगल सत्याग्रह झाले आणि विदेशी वस्तूंवर बहिष्कार टाकला गेला.

महिला आणि जागतिक माध्यमांचे लक्ष

दांडी मार्चने पहिल्यांदाच भारतीय महिलांना घराबाहेर पडून स्वातंत्र्यलढ्यात उडी घेण्यास प्रवृत्त केले. सरोजिनी नायडूंसारख्या नेत्यांनी या आंदोलनाचे नेतृत्व केले. तसेच, अमेरिकी पत्रकार वेब मिलर यांनी ब्रिटिशांनी सत्याग्रहींवर केलेल्या लाठीमाराचे चित्रण जगासमोर मांडले, ज्यामुळे ब्रिटिश साम्राज्याची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नाचक्की झाली.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Dubai International Airport वर इराणी ड्रोनचा धुमाकूळ; एका भारतीयासह 4 जण रक्ताच्या थारोळ्यात, या गोंधळाचा VIDEO VIRAL

निष्कर्ष: दांडी मार्चची आजची प्रासंगिकता

आज ९६ वर्षांनंतरही दांडी मार्चचे महत्त्व कमी झालेले नाही. ही यात्रा आपल्याला शिकवते की, सत्यासाठी दिलेला लढा कितीही छोटा वाटला तरी, जर तो अहिंसक आणि प्रामाणिक असेल, तर तो जगातील सर्वात मोठ्या सत्तेलाही नमवू शकतो. दांडी मार्च ही केवळ एक ऐतिहासिक घटना नसून ती लोकशाही आणि मानवी हक्कांच्या संघर्षाची चिरंतन प्रेरणा आहे.