शनिवार, 31 ऑक्टोबर 2026
World Savings Day : पैशांची बचत कशी करावी? जागतिक बचत दिनानिमित्त जाणून घ्या 50-30-20 चा सुवर्ण नियम ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आजच्या वेगवान आणि उपभोगवादी जगात ‘बचत’ (Savings) हा केवळ एक शब्द राहिला नसून ते प्रत्येक व्यक्तीच्या सुरक्षित भविष्याचे सर्वात मोठे हत्यार बनले आहे. दरवर्षी ३१ ऑक्टोबर रोजी जगभरात ‘जागतिक बचत दिन’ (World Savings Day) साजरा केला जातो. या दिवसाचा मुख्य उद्देश लोकांमध्ये पैशांचे व्यवस्थापन, बचत करण्याची सवय आणि आर्थिक साक्षरतेविषयी जागरूकता निर्माण करणे हा आहे. आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्यासाठी निव्वळ पैसे कमावणे पुरेसे नसते, तर त्या पैशांचे योग्य नियोजन आणि बचत करणे तितकेच गरजेचे असते, हीच आठवण हा दिवस आपल्याला करून देतो.
बचत ही केवळ वैयक्तिक आर्थिक स्थिरतेपुरती मर्यादित नसून ती कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचा पाठीचा कणा मानली जाते. जेव्हा नागरिक बँकेत किंवा विविध सुरक्षित वित्तीय योजनांमध्ये आपले पैसे जमा करतात, तेव्हा ते पैसे देशातील पायाभूत सुविधा, व्यवसाय आणि उद्योगांच्या विकासासाठी वापरले जातात. त्यामुळे वैयक्तिक बचत ही प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे राष्ट्रीय विकासात मोलाचे योगदान देत असते.
जागतिक बचत दिन साजरा करण्याची परंपरा शतकाहून अधिक जुनी आहे. या दिवसाची अधिकृत सुरुवात १९२४ मध्ये झाली. इटलीतील मिलान शहरात आयोजित पहिल्या ‘इंटरनॅशनल सेव्हिंग्स बँक काँग्रेस’ (International Savings Bank Congress) च्या शेवटच्या दिवशी, इटालियन प्राध्यापक फिलिपो रविझा यांनी हा दिवस साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला होता. जगातील २९ देशांतील प्रतिनिधींनी या कल्पनेचे स्वागत केले आणि तिथूनच लोकांमध्ये बँकेत पैसे जमा करण्याची सवय रुजवण्यासाठी हा दिवस साजरा होऊ लागला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : 2026ED138 : सूर्यमालेत एका नवीन ग्रह! सूर्याभोवती फिरताना दिसलेली एक रहस्यमय वस्तू; बटु ग्रह असल्याचा दावा
पहिल्या आणि दुसऱ्या महायुद्धानंतर जेव्हा जगातील अनेक देशांची अर्थव्यवस्था उद्ध्वस्त झाली होती, तेव्हा लोकांचा बँकिंग यंत्रणेवरील विश्वास पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी आणि त्यांना बचतीचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी या दिवसाची मदत झाली. आज जगातील बहुतांश देशांमध्ये बँका, वित्तीय संस्था आणि शाळा-महाविद्यालयांच्या माध्यमातून या दिवशी विशेष उपक्रम आयोजित करून बचत करण्याबाबत मार्गदर्शन केले जाते.
आजच्या क्रेडिट कार्ड, ऑनलाइन शॉपिंग आणि ‘बाय नाऊ पे लेटर’ (BNPL) च्या जमान्यात माणसाच्या गरजा आणि इच्छा खूप वाढल्या आहेत. अशा परिस्थितीत विवेकी खर्च करणे आणि दरमहा ठराविक रक्कम बाजूला काढणे आव्हानात्मक बनले आहे. परंतु, आयुष्यात येणाऱ्या अनपेक्षित आव्हानांचा सामना करण्यासाठी बचत हीच सर्वात मोठी ढाल ठरते.
नोकरी जाणे, अचानक आलेले वैद्यकीय संकट किंवा इतर कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास किमान ३ ते ६ महिन्यांचा खर्च भागेल इतकी रक्कम आपत्कालीन निधी म्हणून जमा असावी.
मुलांचे उच्च शिक्षण, स्वतःचे घर खरेदी करणे, किंवा निवृत्तीनंतरचे सुखी आयुष्य यांसारख्या मोठ्या उद्दिष्टांसाठी तरुण वयापासूनच शिस्तबद्ध बचत करणे गरजेचे असते.
ज्या व्यक्तीकडे पुरेशी बचत असते, ती कोणत्याही आर्थिक संकटात घाबरून जात नाही. बचतीमुळे व्यक्तीला आर्थिक स्वातंत्र्य मिळते आणि भविष्याची चिंता उरत नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : China : शी जिनपिंगनंतर जनरल झांग शेंगमिन चीनमधील सर्वात शक्तिशाली व्यक्ती; सोपवण्यात आल्या 3 मोठ्या जबाबदाऱ्या
तुम्हालाही बचत करायची आहे पण सुरुवात कशी करावी हे समजत नसेल, तर वैयक्तिक वित्तातील प्रसिद्ध 50-30-20 चा नियम वापरता येतो:
जागतिक बचत दिन आपल्याला हीच शिकवण देतो की, उरलेल्या पैशांतून बचत करण्यापेक्षा, आधी बचत करून मग उरलेले पैसे खर्च करण्याची सवय अंगी बाळगली पाहिजे. आजच लहान पावलांनी सुरू केलेली बचत भविष्यात मोठ्या वटवृक्षासारखी तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला सावली देईल.
Ans: जागतिक बचत दिन दरवर्षी ३१ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. लोकांमध्ये आर्थिक साक्षरता वाढवणे आणि नियमित बचतीची सवय रुजवणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
Ans: या दिवसाची सुरुवात १९२४ मध्ये इटलीतील मिलान येथे झालेल्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय बचत बँक परिषदेत झाली.
Ans: कोणत्याही आर्थिक संकटाचा सामना करण्यासाठी व्यक्तीकडे किमान ३ ते ६ महिन्यांच्या घरखर्चाएवढा आपत्कालीन निधी जमा असावा.
