World Vada Pav Day: दादर स्टेशन ते लंडनचे रस्ते, ‘गरीबांचा बर्गर’ ते ग्लोबल आयकॉन; कसा बनला मुंबईचा ‘वडा पाव’ जगाचा लाडका?

World Vada Pav Day : जागतिक वडा पाव दिवस दरवर्षी २३ ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस मुंबई आणि महाराष्ट्राचा खास पदार्थ असलेल्या स्वादिष्ट वडा पावला समर्पित आहे. हा मसालेदार बटाट्याचा वडा पाव आणि पाव यांच्यामध्ये दिला जातो आणि श्रीमंत व गरीब दोघांमध्येही तो एक आवडता स्ट्रीट फूड मानला जातो.

• जागतिक खाद्यसंस्कृतीचा उत्सव
• अशोक वैद्य यांची ऐतिहासिक निर्मिती
• सर्वसमावेशक खाद्यसंस्कृती

मुंबई शहराची सकाळ ज्याच्या खमंग वासाने होते आणि ज्याच्या एका घासाने लाखो चाकरमान्यांच्या दिवसाची सुरुवात होते, तो पदार्थ म्हणजे ‘वडा पाव’! दरवर्षी २३ ऑगस्ट हा दिवस ‘जागतिक वडा पाव दिवस’ (World Vada Pav Day) म्हणून जगभरात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. वडा पाव हा केवळ एक फास्ट फूडचा प्रकार राहिलेला नाही, तर तो मुंबई आणि संपूर्ण महाराष्ट्राच्या जीवनशैलीचा, संस्कृतीचा आणि आत्मीयतेचा अविभाज्य भाग बनला आहे. अगदी रस्त्यावरील टपरीपासून ते पंचतारांकित हॉटेलपर्यंत आणि आता थेट परदेशातील स्ट्रीट फूड फेस्टपर्यंत वडा पावने आपली खास जागा निर्माण केली आहे.

वडा पावच्या जन्माची कथा ही अत्यंत रंजक आणि मुंबईच्या औद्योगिक इतिहासाशी जोडलेली आहे. १९६० च्या दशकात दादर रेल्वे स्टेशन बाहेर अशोक वैद्य नावाच्या एका मराठी व्यावसायिकाने बटाटा वडा आणि पोहे विकण्यास सुरुवात केली होती. लोकल ट्रेनने ये-जा करणाऱ्या गिरणी कामगारांना आणि प्रवाशांना घाईघाईत खाता येईल अशा पदार्थाची गरज होती. अशोक वैद्य यांनी एका दिवशी बटाटा वडा लादी पावाच्या मध्ये ठेवून त्यावर लसूण आणि सुक्या मिरचीची तिखट चटणी टाकून देण्याचा एक अनोखा प्रयोग केला. हा प्रयोग इतका यशस्वी ठरला की, बघता बघता वडा पाव संपूर्ण मुंबईकरांच्या पसंतीस उतरला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India Argentina Army: उत्तराखंडमधील कामेट शिखरावर भारत अन् अर्जेंटिनाचे सैनिक फडकवणार ध्वज; 35 जवानांच्या मोहिमेला हिरवा झेंडा

‘गरीबांचा बर्गर’ ते जागतिक दर्जाचा पदार्थ

वडा पावला अनेकदा प्रेमाने “गरीबांचा बर्गर” (Bombay Burger) असेही म्हटले जाते. याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे याची अत्यल्प किंमत आणि पोटभरीची क्षमता. १९७० आणि ८० च्या दशकात गिरण्या बंद पडल्यानंतर अनेक कामगारांनी उदरनिर्वाहासाठी वडा पावच्या टपऱ्या सुरू केल्या. या काळात राजकीय चळवळींनी आणि स्थानिक संस्कृतीने वडा पावला प्रचंड पाठबळ दिले, ज्यामुळे तो घराघरात पोहोचला. आज जेव्हा पाश्चात्य देशांतील महागडे बर्गर भारतात आले, तरीही महाराष्ट्रातील जनतेचे वडा पावावरील प्रेम तसूभरही कमी झाले नाही.

आजचा वडा पाव हा केवळ पारंपरिक बटाटा वड्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. काळाच्या ओघात यामध्ये अनेक आधुनिक बदल पाहायला मिळत आहेत. शेझवान वडा पाव, चीझ वडा पाव, बटर वडा पाव, आणि ग्रिल्ड वडा पाव अशा विविध प्रकारांमध्ये तो आज ग्राहकांच्या भेटीस येत आहे. नामांकित ‘टॅस्ट ॲटलस’ (TasteAtlas) या जागतिक फूड गाईडने जगातील सर्वोत्तम सँडविच आणि स्ट्रीट फूडच्या यादीत वडा पावला अव्वल क्रमांकांमध्ये स्थान दिले आहे. आज लंडन, दुबई, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या देशांमध्येही भारतीय तरुण वडा पावचे आऊटलेट्स यशस्वीपणे चालवत आहेत.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Aisha Wahab: ‘फॉस्टर केअर’ ते अमेरिकी संसद! अफगाण-अमेरिकन नागरिक आयशा वहाब यांनी निवडणुकीत रचला नवा इतिहास

संस्कृती, आपुलकी आणि चवीचा अनोखा संगम

मुंबईच्या वेगवान आणि धावपळीच्या आयुष्यात वडा पाव हा एका मित्रासारखा धावून येतो. पावसात भिजत गरमागरम वडा पाव आणि त्यावर तळलेली हिरवी मिरची खाण्यात जो आनंद आहे, तो जगातील कोणत्याही महागड्या डिशमध्ये नाही. उद्योगपती असो, चित्रपटसृष्टीतील कलाकार असो वा रोजंदारीवर काम करणारा मजूर असो—वडा पावच्या स्टॉलवर सगळे एकाच रांगेत उभे राहिलेले दिसतात. २३ ऑगस्टचा जागतिक वडा पाव दिवस हा याच अथांग लोकप्रियतेचा, स्थानिक खाद्यसंस्कृतीचा आणि महाराष्ट्राच्या अस्मितेचा सोहळा आहे.