रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
भारतात चिपयुक्त E-Passport ची सुरुवात! कशी वाढणार नागरिकांची सुरक्षा? अर्ज करण्यासाठी फॉलो करा सोप्या स्टेप्स
ई-पासपोर्ट म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक पासपोर्ट. यामध्ये सुरक्षित चिप आणि अँटेना बसवलेला असतो. या चिपमध्ये पासपोर्टधारकाची वैयक्तिक माहिती डिजिटल स्वरूपात सुरक्षित साठवली जाते. ही माहिती पासपोर्टच्या पुस्तिकेत छापलेल्या माहितीसारखीच असते, ई-पासपोर्ट ओळखण्यासाठी पासपोर्टच्या पुढील कव्हरवर असलेले छोटे सोनेरी रंगाचे ई-पासपोर्ट चिन्ह पाहता येते. हे चिन्ह पासपोर्टमध्ये इलेक्ट्रॉनिक चिप असल्याचे दर्शवते. (फोटो सौजन्य – AI Created)
ई-पासपोर्टमुळे ओळख चोरी, बनावट कागदपत्रे आणि पासपोर्टमध्ये फेरफार करण्याच्या घटनांना आळा बसण्यास मदत होणार आहे. पूर्वी केवळ छापील माहितीवर अवलंबून राहावे लागत होते. आता पासपोर्टधारकाची माहिती चिपमध्ये डिजिटल स्वरूपात सुरक्षित राहणार आहे. इमिग्रेशन तपासणीवेळी अधिकृत अधिकारी चिपमधील माहिती आणि पासपोर्टवरील माहितीची इलेक्ट्रॉनिक पडताळणी करू शकतील, त्यामुळे बनावट पासपोर्ट वापरणे अधिक कठीण होईल.
ज्या विमानतळांवर ई-पासपोर्ट स्कॅनर किया ऑटोमेटेड ई-गेटची सुविधा उपलब्ध आहे, तेथे प्रवाशांना पासपोर्ट स्कॅनरवर ठेवावा लागेल. चिप इमिग्रेशन प्रणालीशी सुरक्षित संपर्क साधून प्रवाशाची ओळख जलद तपासण्यास मदत करेल.
अनेक लोकांच्या मनात एकच प्रश्न आहे की, ई-पासपोर्टसाठी अर्ज कसा करावा. ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याची प्रोसेस अतिशय सोपी आहे. जर तुमच्याकडे जुना पासपोर्ट आहे आणि तो व्हॅलिड असेल तर तुम्हाला त्वरित ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याची गरज नाही. कारण एक्सपायरी तारीखपर्यंत तुम्ही तुमच्या जुन्या पासपोर्टचा वापर करू शकता. जेव्हा तुम्ही नवीन पासपोर्ट तयार कराल किंवा रिन्यूअलसाठी अर्ज कराल तेव्हा तुम्हाला ई-पासपोर्ट मिळेल.
ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पूर्वीसारखीच आहे. तुम्हाला पासपोर्ट सेवा पोर्टलवर ऑनलाईन फॉर्म भरावा लागणार आहे, त्यानंतर अपॉइंटमेंट घ्यावी लागेल आणि जवळील केंद्रावर कागदपत्रांसह व्हेरिफिकेशन करावे लागेल. आधार कार्ड, जन्म प्रमाणपत्र आणि पत्त्याचा पुरावा यांसारखी कागदपत्रे अर्ज करण्यासाठी महत्त्वाची असतील. तसेच, अर्जदारांवर कोणताही गंभीर गुन्हेगारी रेकॉर्ड नसणं अत्यंत आवश्यक आहे.
ई-पासपोर्ट तयार करण्यासाठी फीमध्ये कोणतीही वाढ करण्यात आली नाही. 36 पृष्ठांच्या सामान्य पासपोर्ट बुकलेटसाठी फी 1500 रुपये आणि 60 पृष्ठांच्या बुकलेटसाठी 2000 रुपये निश्चित आहे. जर तुम्ही तात्काळ सेवेचा पर्याय निवडला तर ही वाढून 36 पृष्ठांसाठी 3500 रुपये आणि 60 पृष्ठांसाठी 4000 रुपये होणार आहे. भारतातील कोणताही नागरिक ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्यासाठी पात्र आहे.
